به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، قبل از هر چیز باید یادآوری کرد که این اولین بار نیست که انتخاب دبیر جشنواره فیلم فجر طولانی می‌شود. در سال 1400، دبیر چهلمین جشنواره فیلم فجر نیز در 5 آبان انتخاب شد و حتی دو سال قبل، دبیر چهل‌وسومین جشنواره در 17 آبان انتخاب شد. به نظر می‌آید هر دو جشنواره نیز از حیث انتخاب آثار و داوری، جشنواره‌های قابل قبولی بودند. پس چرا رسانه‌ها و منتقدان امسال از انتخاب نشدن دبیر و روشن نشدن برنامه جشنواره فیلم فجر انتقادات شدیدی دارند؟ دلایل تسنیم را در ادامه می‌خوانید.

حواسمان هست در شرایط جنگی هستیم؟

امسال یک جنگ را پشت سر گذاشتیم و از این منظر، برگزاری مهم‌ترین رویداد هنری کشور هم نشانه قدرت است و هم نشان‌دهنده جدیت کشور در انجام این امر. اما باید در نظر داشت که مسائل پیرامونی جنگ باعث می‌شود جشنواره نیز مانند دیگر امور کشور، به‌طور طبیعی، دست‌خوش مسائلی شود. با این حال، انتخاب دبیر به‌عنوان متولی جشنواره، این مسئله را تا حد زیادی برطرف می‌کند و باعث می‌شود جشنواره امکان رسیدن به ساحل امن را داشته باشد.

جشنواره فیلم فجر همواره محل حضور دیدگاه‌های گوناگون در سینما و فرهنگ بوده است. برگزاری آن در چنین سالی، با حضور سلایق مختلف، به معنای واقعی کلمه تجلی وحدت و همدلی ما ایرانیان در زمانه جنگ است؛ اتفاقی که نشانه روشنی از قدرت و انسجام ملی در مقابل دشمنان این مردم خواهد بود. اما این امر جز با انتخاب زودهنگام دبیر ممکن نیست.

پس روشن است که ضرورت انتخاب هرچه سریع‌تر دبیر از چه روست.

اهمیت فراخوان را دست‌کم نگیریم

باید در نظر داشت که جشنواره فیلم فجر با فراخوان آن آغاز می‌شود؛ فراخوانی که بر جشنواره‌های دیگر و حوزه‌های تولید و پخش نیز تأثیر می‌گذارد و تغییراتی را در آن‌ها رقم می‌زند. امسال تهیه‌کنندگان برای حضور در جشنواره فیلم فجر منتظر انتشار فراخوان هستند تا تصمیمات و برنامه‌ریزی‌های لازم را برای تولید و پخش آثار خود در نظر بگیرند. تعویق در انتشار فراخوان، این روند را به‌طور جدی تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

در کنار این، باید به این نکته هم توجه کرد که به‌دلیل مشکلات اقتصادی، جریان تولید با دشواری‌های بیشتری روبه‌رو شده است؛ شرایطی که زمان بیشتری را برای ساخت آثار ایجاب می‌کند. از این رو، اعلام دبیر جشنواره و انتشار فراخوان، تکلیف سینمای یک سال آینده را روشن می‌کند؛ اما هنوز خبری از دبیر نیست.

آفت اکران خارج از جشنواره گریبانگیر فجر شده است؛ چه دبیری می‌تواند این درد را درمان کند؟

یکی از آسیب‌ها و آفت‌هایی که هم‌اکنون گریبانگیر سینمای کشور شده، اکران فیلم‌های حرفه‌ای سینما پیش از جشنواره فجر است؛ اتفاقی که تقریباً باید آن را بی‌سابقه خواند. این مسئله باعث شده است با روندی مواجه باشیم که دبیر فجر باید آن را با نگاهی مهرورزانه و مسئولانه مدیریت کند.

باید باور داشته باشیم که اگر دبیر دلسوزانه نسبت به سینما و فیلم‌سازان وارد عمل شود، می‌تواند همه طیف‌های آثار را به خانه جشنواره فیلم فجر بیاورد. از این رو، البته تنها دبیر جشنواره فجر نیست که باید وارد میدان عمل شود؛ بلکه بزرگان سینما، مدیران و از همه مهم‌تر، مدیران خانه سینمای ایران نیز باید در کنار دبیر، مانند همیشه، کمک کنند تا چهل‌وپنجمین جشنواره فیلم فجر هرچه باشکوه‌تر برگزار شود.

اما در ادامه، نگاهی می‌اندازیم به نام‌های احتمالی دبیری جشنواره فیلم فجر.

منوچهر شاهسواری؛ از ایستادگی در شرایط سخت تا سکوت در شرایط سخت‌تر!

 سال گذشته و پس از شبه کودتای دی‌ماه، جشنواره فیلم فجر بار دیگر در یکی از سخت‌ترین دوران خود برگزار شد. از این جهت، پای کار جشنواره ایستادن شاهسواری قابل تقدیر بود. (هر چند که نقایصی از جمله عدم انتخاب محل مناسب برای خانه جشنواره، انتخاب مدیر روابط عمومی و بسنده کردن به ستاد خبری و سپردن کار به یک شرکت وابسته به ارشاد، همچنین تغییر چندباره ساعت اکران برخی فیلم‌ها، مشکل سینک نبودن صوت در برخی آثار و ... از چشم اصحاب رسانه دور نماند اما بالاخره مورد اغماض قرار گرفت.)

اما آنچه مایه تعجب همگان شد، سکوت این چهره سینمایی و مدیرعامل سابق خانه سینما پس از حمله ارتش ترامپ به کشور و اتفاقات متاثر از آن از جمله شهادت رهبر انقلاب و بسیاری از شهروندان کشور از جمله شهدای میناب بود. هرچه می‌گذشت، این سؤال بیشتر مطرح می‌شد که چرا این چهره هنری کشور که با انتخاب یک پوستر ملی میهنی برای جشنواره «پای کار وطن ماندن» را به عنوان یک ارزش ترویج می‌کرد ، هیچ واکنشی نسبت به اتفاقات متاثر از حمله ترامپ و نتانیاهو ندارد.

این سکوت طولانی شد تا زمانی که او را در یکی از شب‌های تجمعات موزه سینما در حال روشن کردن شمع دیدیم؛ اتفاقی که برای او بسیار دیرهنگام و ناچیز دانست.

او به‌تازگی در مصاحبه‌ای، در پاسخ به این سؤال که آیا دبیر جشنواره هست یا خیر، به‌گونه‌ای واکنش نشان داد که گویی دیگر دبیر نیست یا نمی‌خواهد باشد. همچنین، درباره دبیرخانه دائمی جشنواره فیلم فجر پاسخ داد: «من نباید درباره این موضوع پاسخگو باشم»

با این همه چهره مهمی در خیابان کمال الملک همچنان طرفدار او است که احتمال انتخاب مجدد او را از مدار صفر درجه خارج کرده است!

بهروز شعیبی؛ کارگردانی محترم با کارنامه‌ای قابل بحث در مدیریت جشنواره فیلم کوتاه

اولین بار او را در سکانسهای تاثیرگذار «آژانس شیشه‌ای» دیدیم و کمی بعدتر، با چهره‌ای انقلابی در سریال «عید آن سال‌ها»؛ زمانی که مأموران پهلوی به در خانه آن‌ها آمده بودند و او می‌گفت: «الان می‌رم بابای پهلوی‌ها رو می‌سوزونم!» البته این جمله از سالیان دور در ذهن نگارنده، که آن زمان کودکی بود، باقی مانده و احتمال دارد کم‌وکاستی‌هایی داشته باشد.

شعیبی در سینما بزرگ شد و کارگردان و بازیگر محترمی است. او در همین چند ماه نیز تلاش کرد تا فعالیت انجمن و در نهایت جشنواره فیلم کوتاه ادامه داشته باشد؛ هرچند که او نیز در میانه جنگ در سکوت به سر می‌برد و خبری از او نبود.

برگزاری جشنواره فیلم کوتاه که به‌تازگی به پایان رسیده، اتفاق مهمی در شرایط کنونی بود و باید به او خسته‌نباشید گفت. اما بدون تعارف، باید روند اجرایی این دوره را یکی از بدترین دوره‌های جشنواره دانست؛ موضوعی که در گزارش‌هایی مفصل به آن پرداختیم.

پاسخ‌های او در مصاحبه صمیمی اخیرش نیز نشان می‌دهد که گویا تنها حرف‌های طرفداران و تحسین‌کنندگان برایش اهمیت داشته است و گرنه دست‌کم برخی از ایرادات را به‌طور جدی می‌پذیرفت و قبول می‌کرد که در این جشنواره، هیچ خبری از اندیشه ایرانی و روایت جهانی نبود.

گمانه زنی درباره انتخاب او به عنوان دبیر حشنواره فیلم فجر ذهن ها را متبادر او کرد و بنابر شنیده ها از او برنامه خواسته شده اما طرفداران او در وزاتخانه کفه سنگینی ندارند و بعد از تاختن رسانه ها به مدیریت او در جشنواره فیلم کوتاه این کفه سبک تر هم شده است؛ با این همه ممکن است در لحظه آخر همه چیز تغییر کند!

طباطبایی‌نژاد؛ تجربه برگزاری جشنواره در شرایط بحرانی و تا انتقاد از مدیریت دوره قبل

محمدمهدی طباطبایی‌نژاد مدیری است که سابقه برگزاری یک دوره جشنواره فیلم فجر، آن هم در شرایط کرونا، دارد. در حقیقت، او نیز تجربه برگزاری این رویداد مهم و قدیمی کشور را در شرایط بحرانی دارد.

از سوی دیگر، تجربه مهم و گران‌قدر معاونت نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی، برای بار دوم، به او تسلط و اشراف بر جریان تولید را می‌دهد. این امر می‌تواند در انتخاب و دعوت از صاحبان آثار، نقش بسزایی داشته باشد. البته به او در دوره‌ای که خانه پدری به سینما آمد انتقادهایی وارد شد.

این موضوع، اگرچه وظیفه ذاتی دبیر نیست، اما در شرایط کنونی که بسیاری از تولیدات هنوز به مرحله ساخت نرسیده‌اند، حضور فردی با تجربه معاونت نظارت و ارزشیابی می‌تواند به دبیر برای کمک به تولیدات، همکاری با نهادها و حل‌وفصل مشکلات سینماگران یاری برساند تا آثارشان هرچه بهتر به جشنواره برسند.

البته ناگفته نماند که دست‌هایی در پشت پرده (که شنیده شده بیشتر در خارج از وزارتخانه هستند اما سایه آنها روی ارشاد سنگینی می‌کند)، در تلاش‌اند تا او را از فهرست گزینه‌های احتمالی دبیری حذف کنند و چهره‌های مدنظر خود را برای این سمت مهم انتخاب کنند.

دو پیشنهاد برای کمک به معمای سه مجهولی: عسگرپور و میرکریمی

باید انصاف داد این روزها کار رائد فرید زاده بسیار دشوار است، انتخاب چهره با تجربه، کاریزماتیک و مدبر که بتواند این جشنواره را مدیریت کند و در عین حال راضی کردن چهره های اثرگذار داخل و خارج وزارتخانه یک معمای چندوجهی است! با این همه در پایان می‌توان به گزینه‌های دیگری نیز فکر کرد که می‌توانند بار دبیری جشنواره فیلم فجر را بر دوش بکشند؛ افرادی مانند محمدمهدی عسگرپور و رضا میرکریمی که هرکدام تجربه دبیری جشنواره جهانی فیلم فجر را دارند. از سوی دیگر، آن‌ها از چهره‌های مورد اعتماد و حرفه‌ای خانواده سینمای ایران هستند که آثار قابل‌توجهی ساخته‌اند و دیدگاه‌های گوناگون سینمایی، آثارشان را ستایش می‌کنند.

میرکریمی چند سال دبیری جشنواره جهانی فجر را بر عهده داشته است؛ دوره‌ای که از آن به‌عنوان دوران و روزگار خوب این جشنواره یاد می‌شود. از سوی دیگر، عسگرپور رئیس هیئت‌رئیسه خانه سینما و مدیرعامل خانه هنرمندان است؛ سوابقی که از تجربه مدیریتی او حکایت دارد.

در هر حال، هرکدام از چهره‌های محترم و قابل‌قبول سینمایی، هرچه زودتر باید به‌عنوان دبیر جشنواره فیلم فجر انتخاب شوند. این جشنواره امسال در یکی از تاریخی‌ترین شرایط خود قرار دارد؛ نگذاریم حواشی و مسائل دیگر دامن سیمرغ را بگیرد.

محمدباقر صنیعی منش

انتهای پیام/