به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، پس از برکناری اوکتای سارال مشاور ارشد رئیس جمهور ترکیه، این رویداد بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد و بسیاری از تحلیلگران درباره آن، اظهارنظر کردند.

نام اوکتای سارال که از صدور حکم ممنوعیت حجاب برای دختران و معلمین در مدارس جمهوری آذربایجان انتقاد کرده بود، حالا به نمادی از عقب نشینی ترکیه در برابر جمهوری آذربایجان تبدیل شده است. چرا که منابع دیپلماتیک باکو اعلام کرده بودند، تنها در صورت برکناری اوست که علی اف حاضر می‌شود دعوت اردوغان برای حضور در نشست سران «سازمان دولت‌های ترک» را قبول کند.

ولی آنکارا تنها به این اقدام بسنده نکرد و دیروز خبر رسید که دو تن از تحلیلگران ترکیه نیز به خاطر انتقاد از علی اف، بازداشت شده‌اند. 

محمد امین ییلدیریم، روزنامه‌نگار مشهور ترکیه که به خاطر انتقاد از ممنوعیت حجاب توسط جمهوری آذربایجان نام او به عنوان فرد ممنوع الورود اعلام شده، دیروز در استانبول بازداشت شد.

این فعال رسانه‌ای مرکز مشهور دغیشیم مدیا، توسط تیم‌های اداره پلیس استانبول به دلیل پست‌هایی که در رسانه‌های اجتماعی علیه باکو منتشر کرده، بازداشت شده است.

در همین حال، فاتح ارشاهین، فعال رسانه‌ای، به دلیل انتقاد از سیاست حجاب در آذربایجان، توسط اداره پلیس آنکارا برای بازجویی احضار شده و بازداشت شده است.

نام دو روزنامه نگاری که به اسامی آنها اشاره شد در کنار 29 شهروند دیگر ترکیه در لیست افراد ممنوع الورود به جمهوری آذربایجان گنجانده شده و در این لیست، نام فاتح اربکان رهبر حزب دوباره رفاه نیز مشاهده می‌شود. 

دیروز در رسانه‌های جمهوری آذربایجان، پست‌هایی درباره برکناری مشاور ارشد اردوغان منتشر شد که توجه رسانه‌های ترکیه را نیز به سوی خود جلب کرد.

روزنامه قرار گازته چاپ آنکارا گزارش داده که حکمت بابا اوغلو، نماینده پارلمان آذربایجان، استعفای سارال را تحولی مثبت برای حفظ روابط ترکیه و آذربایجان دانست.

بابا اوغلو پا را فراتر گذاشته و با لحنی تهدیدآمیز اعلام کرده «تجربه سارال باید درسی برای روزنامه‌نگاران، سیاستمداران و کاربران رسانه‌های اجتماعی در ترکیه باشد که از دولت آذربایجان انتقاد می‌کنند. هر کسی که بخواهد به برادری بین ترکیه و آذربایجان و روابط دوستانه و برادرانه بین روسای جمهور ترکیه و آذربایجان آسیب برساند، با عواقب اراده ملی مشترک روبرو خواهد شد.

از این به بعد، هر کسی که بخواهد در ترکیه انتقادی علیه جمهوری آذربایجان بیان کند، باید از سارال درس عبرت بگیرد. استعفای اکتای سارال نباید صرفاً به عنوان استعفای یک مقام رسمی تلقی شود. این باید یک مجازات اخلاقی برای هر کسی باشد که علیه آذربایجان صحبت می‌کند، از روزنامه‌نگاران گرفته تا مقامات حزبی، از فعالان رسانه‌های اجتماعی گرفته تا وبلاگ‌نویسان یا هر کسی که اشتباهات او را تکرار کند».

تحلیلگران چه می‌گویند؟

احمد تاشگتیرن از تحلیلگران مشهور محافظه کار ترکیه درباره رویدادهای اخیر نوشت: «وقتی یکی از مخالفین اردوغان زندانی می‌شد و مخالف دیگری به این روند اعتراض می‌کرد، اوکتای سارال نخستین فردی بود که واکنش نشان می‌داد و با لحن تهدید‌آمیز می‌گفت: برای تو هم دیگ روی آتش گذاشته‌ایم. منتظر باش آب جوش بیاید!

این بار، آب برای خود او هم به جوش آمد و به خاطر انتقاد از ممنوعیت حجاب و به درخواست علی اف، از پست خود برکنار شد. مساله اصلی ما، فقط برکناری سارال نیست. مساله این است که بیانیه‌های دولت و حزب حاکم جمهوری آذربایجان علیه ترکیه بسیار تند بودند و به راحتی، ترکیه را به رفتار قیم مآبانه و هژمونی‌طلبی متهم کردند. آن هم در شرایطی که تصمیم خود باکو غلط بود و ممنوعیت حجاب به بهانه مقابله با نفوذ ایران و دیگران، غیرمنطقی است». 

تاشگتیرن در ادامه می‌گوید: «واکنش‌های ترکیه نمی‌تواند هیچ تضاد مستقیمی با دولت علی‌اف داشته باشد. با این حال، مسئله حقوق بشر فراتر از مرزهای ملی است و خود ترکیه گاهی اوقات به دلیل سایر موارد نقض حقوق بشر مورد انتقاد قرار می‌گیرد. البته باید به آنکارا نیز توصیه کنیم، از رفتارهایی که برداشت هژمونی و نگاه از بالا به پایین به دنبال می‌آورد، حذر کند.

اگر این برداشت در آذربایجان در حال شکل‌گیری است، احتمالاً در جاهای دیگر نیز بیشتر شکل خواهد گرفت. گفتمان تبلیغ گسترده برای سرزمین عثمانی و رهبری جهانی اردوغان که گهگاه در مجامع مختلف، گاهی به عنوان منبع تردید و گاهی به عنوان منبع غرور، مطرح می‌شود، ممکن است تحریک‌کننده باشد. پس مراقب باشید! حتی درباره پیروزی قره‌باغ، نباید به گونه‌ای صحبت کنیم که اهمیت رهبری علی‌اف و دلاوری نیروهای آذربایجانی را کم‌اهمیت جلوه دهد. این پیروزی، از آنِ جمهوری آذربایجان است».

در همین حال، خانم الیف چاکر از دیگر تحلیلگران ترکیه درباره این موضوع با بیانی کنایی، از برکناری مشاور اردوغان برای دلجویی از علی اف انتقاد کرده و می‌نویسد: «مطمئن باشید، از این به بعد، الهام علی‌اف رئیس جمهور آذربایجان نیز، درست مانند دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، در هر فرصتی از رئیس جمهور اردوغان تمجید خواهد کرد و به جهانیان خواهد گفت که دوستی آنها چقدر ریشه‌دار و تزلزل‌ناپذیر است و اردوغان رهبری است که آماده انجام هر کاری برای دوستانش است!

ترامپ بارها گفته، کشیش برانسون در ترکیه دستگیر شده و با حکم حبس 35 ساله روبرو بود، به محض این که به اردوغان زنگ زدم، آزادش کرد! اردوغان یک رهبر بسیار بسیار قوی است و هر چه من بگویم انجام می‌دهد! حالا قرار است علی اف نیز با همین لحن حرف بزند و بگوید: سارال از مهمترین اعضای آکپارتی، نماینده پارلمان و مشاور خود اردوغان بود. بعد از این که علیه ما حرف زد، با اردوغان تماس گرفتم و از او خواستم برکنارش کند. این خواسته ما را سریعاً اجرا کرد».

چاکر در ادامه می‌گوید: «تعجب نکنید اگر در روز 30 اکتبر، الهام علی اف در آنکارا به خبرنگاران بگوید: ما دوستان بسیار نزدیکی هستیم، اردوغان مرا خیلی دوست دارد. او هر کاری که بخواهم انجام می‌دهد. او حتی مشاور ارشد خود را که 10 سال با او بود، به درخواست من برکنار کرد. او یک رهبر بزرگ، یک رهبر بسیار قدرتمند است. او می‌تواند هر کاری که می‌خواهد در کشورش انجام دهد!»

نورای باباجان تحلیلگر مشهور روزنامه نفس نیز در یادداشت تحلیلی خود درباره همین موضوع، به دو نکته مهم و متفاوت اشاره کرده است. به باور باباجان، اعلام لیست 32 فردی که ورودشان به آذربایجان ممنوع است، نشان دهنده ترس مقامات باکو از تجارب دوران فتح الله گولن است و این نکته را به خوبی به خاطر دارند که در آن دوره، صدها تن از کادرهای رده بالای گولن، در جمهوری آذربایجان حضور داشتند و در آنجا نفوذ کرده بودند. به همین خاطر، گنجاندن نام مهمت بوینوکالین امام جماعت ایاصوفیه در لیست ممنوع الورودها، میزان حساسیت باکو را نشان می‌دهد.

نکته دوم اینجاست که تیم اردوغان، در تلاش خود برای حفظ رابطه با جمهوری آذربایجان، صرفاً نگاه اقتصادی و هویتی – تباری ندارند و به این نیز اهمیت می‌دهند که جمهوری آذربایجان، روابط نزدیکی با رژیم اسرائیل دارد و مصلحت حکم می‌کند که آنکارا روابط خوبی با دوست نزدیک این رژیم داشته باشد. 

انتهای پیام/