آیین ققنوس چگونه تجربه جنگ را به ادبیات پیوند زد؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، احمدرضا فیروزی، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی استان البرز امروز در آئین تجلیل از برگزیدگان دومین و سومین دوره پویش ملی «آیین ققنوس» که در کتابخانه مرکزی دانشگاه خوارزمی برگزار شد، گفت: تجربه جنگ و شرایط ناشی از آن نشان داد که در کنار میدان نظامی، ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و ادبی نیز می‌توانند در بازتاب احساسات جامعه، تقویت همبستگی اجتماعی و ثبت تجربه‌های جمعی نقش‌آفرین باشند.

وی با تأکید بر ضرورت بررسی تجربه‌های به‌دست‌آمده از جنگ 12 روزه عنوان کرد: با گذشت زمان از آغاز جنگ، فرصت بیشتری برای تأمل درباره اتفاقات رخ‌داده در عرصه داخلی و بین‌المللی فراهم شده است. یکی از موضوعاتی که نیازمند بررسی جدی است، تأثیر شرایط جنگی بر نظام دانشگاهی و چگونگی حفظ ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی دانشگاه‌ها در دوره بحران است.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی استان البرز با اشاره به تعطیلی دانشگاه‌ها در روزهای ابتدایی جنگ اذعان کرد: در آن شرایط، حفظ جان انسان‌ها و جلوگیری از وارد شدن آسیب به افراد، اولویت نخست بود؛ با این حال، پیامدهای تعطیلی دانشگاه‌ها تنها به توقف کلاس‌های درسی محدود نشد و فعالیت‌های فرهنگی و جریان‌های دانشجویی را نیز تحت تأثیر قرار داد.

فیروزی بیان کرد: دانشگاه بستر شکل‌گیری تعاملات اجتماعی، فعالیت‌های فرهنگی و جریان‌های دانشجویی است. ازاین‌رو، حتی در شرایط دشوار و بحرانی نیز باید برای حفظ این پویایی برنامه‌ریزی کرد و زمینه مشارکت دانشجویان را در فعالیت‌های متناسب با شرایط فراهم آورد. از روز سوم جنگ، فعالیت‌های فرهنگی خود را آغاز کردیم و یکی از نخستین اقدامات، طراحی و انتشار اینفوگرافیک‌های ویژه جنگ بود که به‌صورت روزانه از روز سوم تا روز دوازدهم ادامه یافت.

وی خاطرنشان کرد: در تولید این محتواها تلاش کردیم به این موضوع بپردازیم که چگونه می‌توان در فضای جنگ و بحران به حفظ آرامش جامعه کمک کرد و زمینه نقش‌آفرینی گروه‌های مختلف را فراهم آورد. هدف این بود که هر بخش از جامعه بتواند متناسب با جایگاه خود در این شرایط نقش داشته باشد و دانشجویان نیز از مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی دور نمانند.

فیروزی اظهار کرد: در کنار تولید محتوای اطلاع‌رسانی، ایده برگزاری دو پویش نیز شکل گرفت. پویش آیین ققنوس با رویکرد ملی طراحی شد تا دانشجویان دانشگاه‌های سراسر کشور امکان مشارکت در آن را داشته باشند. پویش دیگر با عنوان «اینا رو نگفته بودم» به زبان انگلیسی ویژه علاقه‌مندان البرزی هشت تا 18 سال برگزار شد که در این راستا از شرکت‌کنندگان خواستیم احساسات، خاطرات و عواطف خود را در قالب کلمات به زبان انگلیسی ارائه دهند.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی استان البرز با اشاره به اینکه استفاده از ظرفیت فرهنگ و هنر در شرایط جنگی از اهداف اصلی این برنامه‌ها بود، تصریح کرد: در زمان جنگ، بخش عمده توجه جامعه به میدان نظامی و تلاش نیروهایی معطوف می‌شود که از کشور دفاع می‌کنند اما نباید از ظرفیت فرهنگ، هنر و ادبیات غافل شد. این حوزه‌ها می‌توانند در تقویت روحیه عمومی، انتقال احساس همبستگی و ایجاد دلگرمی برای نیروهای حاضر در میدان مؤثر باشند.

وی مطرح کرد: آثار ادبی و هنری می‌توانند تجربه‌های فردی را به بخشی از حافظه جمعی جامعه تبدیل کنند. یکی از اهداف ما این بود که دانشجویان بتوانند احساسات و دریافت‌های خود از شرایط جنگ را در قالب آثار خلاقانه بیان کنند و از این طریق، زمینه شکل‌گیری تولیدات ادبی و هنری متناسب با تجربه جامعه فراهم شود. در نخستین دوره این پویش، با وجود محدودیت زمانی، حدود 320 اثر دریافت کردیم و پس از آن، فراخوان دومین دوره منتشر شد.

فیروزی افزود: این دوره با استقبال گسترده‌تری همراه بود، و بیش از 700 اثر ادبی و هنری از دانشگاه‌های استان‌های مختلف کشور به دبیرخانه رسید و 11 اثر به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب و پنج اثر نیز شایسته تقدیر شناخته شدند. آثار منتخب این دوره در قالب کتاب گردآوری شد تا بخشی از تولیدات ادبی و هنری شرکت‌کنندگان در مجموعه‌ای مکتوب در دسترس علاقه‌مندان قرار گیرد. در دوره سوم نیز حدود 670 اثر ادبی و هنری به دبیرخانه رسید.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی استان البرز با بیان اینکه پس از پایان فرایند داوری، 12 اثر به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب و سه اثر نیز شایسته تقدیر شناخته شدند، اظهار کرد: در کنار انتخاب آثار برگزیده، مجموعه‌ای از آثار منتخب سومین دوره نیز در قالب کتاب آماده شد. در این آیین، از کتاب‌های مربوط به دومین و سومین دوره پویش رونمایی می‌شود تا بخشی از ظرفیت ادبی و هنری شکل‌گرفته در این رویدادها در قالب آثار مکتوب ثبت و عرضه شود.

وی عنوان کرد: یکی از نکات قابل‌توجه در دوره‌های مختلف، تنوع استان‌های شرکت‌کننده و محل سکونت برگزیدگان بود. تعداد اندکی از برگزیدگان به البرز تعلق داشتند. این گستردگی جغرافیایی، ظرفیت چنین رویدادهایی را برای ایجاد ارتباط میان دانشگاه‌ها و فراهم کردن زمینه مشارکت فرهنگی در سطح ملی نشان می‌دهد. عاطفه و تخیل از عناصر مهم ادبیات هستند و آثار ادبی می‌توانند احساسات و تجربه‌های افراد را در قالبی ماندگار بازتاب دهند.

فیروزی گفت: در شرایط جنگی نیز این ظرفیت اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند زیرا شعر، نوشته و دیگر قالب‌های هنری می‌توانند روایتگر تجربه‌های جامعه باشند و احساس همراهی و همبستگی را تقویت کنند. تجربه برگزاری این پویش‌ها نشان داد که حتی در شرایط دشوار نیز می‌توان با تکیه بر ایده‌پردازی، مشارکت دانشجویان و روحیه جهادی، زمینه خلق آثار فرهنگی و هنری را فراهم کرد. حفظ ارتباط دانشجویان با فعالیت‌های فرهنگی و فراهم کردن فرصت برای بروز خلاقیت‌های آنان، ضرورتی است که می‌تواند به تداوم پویایی دانشگاه‌ها و ایفای نقش مؤثرتر آن‌ها در جامعه کمک کند.

انتهای پیام/