به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، منطقه آسیا در حال تبدیل شدن به مهم‌ترین کانون رشد بازار جهانی انرژی است؛ روندی که با توسعه صنعتی، افزایش مصرف برق، گسترش مراکز داده و رشد نیاز به سرمایش همراه شده و دولت‌های این منطقه را به سرمایه‌گذاری گسترده در منابع انرژی فسیلی و تجدیدپذیر سوق می‌دهد.

پایگاه خبری اویل‌پرایس در گزارشی با اشاره به برآوردهای مؤسسه مشاوره مدیریت مک‌کنزی نوشت، آسیا طی 15 سال آینده به حدود یک تریلیون دلار سرمایه‌گذاری سالانه در بخش انرژی نیاز خواهد داشت تا بتواند امنیت انرژی خود را تقویت کرده، منابع انرژی پاک را توسعه دهد و پاسخگوی افزایش تقاضای منطقه باشد.

بر اساس این گزارش، پیش‌بینی می‌شود تقاضای خالص انرژی آسیا تا سال 2040 به 370 میلیون تراژول برسد؛ رقمی که نسبت به برآورد سال گذشته حدود 15 درصد افزایش یافته است. گسترش مراکز داده، توسعه فعالیت‌های صنعتی و افزایش نیاز به سرمایش از عوامل اصلی بازنگری در این پیش‌بینی عنوان شده‌اند.

زغال‌سنگ همچنان بازیگر اصلی بازار انرژی آسیا

با وجود توسعه سریع انرژی‌های تجدیدپذیر، زغال‌سنگ همچنان جایگاه مسلط خود را در سبد انرژی آسیا حفظ خواهد کرد. برآوردهای مطرح‌شده در گزارش نشان می‌دهد زغال‌سنگ حدود 47 درصد از سبد انرژی اولیه آسیا را تشکیل می‌دهد و سهم نفت و گاز طبیعی نیز به‌ترتیب حدود 25 و 12 درصد است.

اهمیت زغال‌سنگ در بخش برق حتی بیشتر است؛ به‌طوری‌که این سوخت بیش از 50 درصد برق آسیا را تأمین می‌کند و سهم آن در تولید برق جنوب آسیا، با محوریت هند، به حدود 67 درصد می‌رسد.

بر اساس این گزارش، اگرچه انتظار می‌رود مصرف زغال‌سنگ در چین به‌تدریج تحت تأثیر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر کاهش یابد، افزایش تقاضای برق و نیازهای صنعتی در هند و کشورهای جنوب شرق آسیا مانع از افت سریع مصرف این سوخت در سطح منطقه خواهد شد.

در کشورهای جنوب شرق آسیا که با رشد سریع تقاضای برق مواجه هستند، نیروگاه‌های زغال‌سنگ همچنان نقش مهمی در تأمین پایدار انرژی و حفظ قابلیت اطمینان شبکه برق ایفا می‌کنند.

همچنین قیمت زغال‌سنگ حرارتی آسیا تحت تأثیر کاهش تولید در چین، محدودیت‌ها و اختلالات عرضه در اندونزی و تغییر سوخت نیروگاه‌ها از گاز به زغال‌سنگ در ژاپن و کره جنوبی همچنان در سطوح بالایی قرار دارد.

سرمایه‌گذاری 300 میلیارد دلاری سالانه در انرژی‌های تجدیدپذیر

در کنار تداوم وابستگی به سوخت‌های فسیلی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز به یکی از محورهای اصلی سرمایه‌گذاری در آسیا تبدیل شده است.

برآورد مک‌کنزی نشان می‌دهد سالانه حدود 300 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری برای توسعه زیرساخت‌های انرژی بادی و خورشیدی موردنیاز خواهد بود؛ بخش قابل‌توجهی از این سرمایه‌گذاری در هند و کشورهای جنوب شرق آسیا انجام می‌شود.

کاهش هزینه تجهیزات و فناوری‌های تولید برق پاک، یکی از عوامل اصلی گسترش این منابع است. بر اساس گزارش اویل‌پرایس، انرژی خورشیدی در مقیاس نیروگاهی اکنون در بخش بزرگی از بازارهای آسیایی ارزان‌ترین گزینه تولید برق به شمار می‌رود.

هزینه انرژی‌های تجدیدپذیر در منطقه آسیا و اقیانوسیه نیز حدود 13 درصد پایین‌تر از برق تولیدشده با زغال‌سنگ متعارف برآورد شده است. پیش‌بینی می‌شود این فاصله تا سال 2030 به حدود یک‌سوم برسد.

بر اساس داده‌های مورد استناد این گزارش، انرژی خورشیدی در 12 ماه منتهی به آوریل 2026 از گاز طبیعی پیشی گرفت و به سومین منبع بزرگ تولید برق آسیا تبدیل شد. همچنین چین در نیمه نخست سال 2026 برای نخستین بار کمتر از نیمی از برق خود را از زغال‌سنگ تولید کرد.

در بخش انرژی بادی نیز توسعه ظرفیت تولید تجهیزات و بومی‌سازی زنجیره تأمین، به‌ویژه با محوریت چین، موجب شده است هزینه تولید برق در برخی بازارهای منطقه با سوخت‌های فسیلی برابری کند یا از آن کمتر شود.

از سوی دیگر، کاهش حدود 93 درصدی قیمت سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی مبتنی بر باتری طی 15 سال گذشته، امکان استفاده گسترده‌تر از ترکیب نیروگاه‌های خورشیدی و بادی با سامانه‌های ذخیره‌سازی را فراهم کرده است. این فناوری‌ها می‌توانند وابستگی شبکه برق به نیروگاه‌های گازی مورد استفاده در ساعات اوج مصرف را کاهش دهند.

چشم‌انداز متفاوت تقاضای گاز طبیعی در آسیا

برخلاف روند افزایشی سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، پیش‌بینی می‌شود رشد تقاضای گاز طبیعی در آسیا طی پنج تا 10 سال آینده کاهش یابد. در کوتاه‌مدت، دسترسی به زغال‌سنگ داخلی ارزان‌تر و توسعه سریع نیروگاه‌های تجدیدپذیر می‌تواند مصرف گاز در بخش تولید برق را محدود کند.

با این حال، در بلندمدت احتمال افزایش دوباره مصرف گاز وجود دارد؛ به‌ویژه در بخش صنعت که به دنبال جایگزینی سوخت‌های آلاینده‌تر مانند نفت و زغال‌سنگ در فرایندهای تولیدی و صنعتی است.

این روند نشان می‌دهد آینده بازار گاز آسیا تنها به تحولات بخش برق وابسته نیست و تغییرات ساختار تولید صنعتی نیز می‌تواند بر میزان تقاضا اثرگذار باشد.

هند و اندونزی به دنبال کاهش واردات سوخت

یکی دیگر از محورهای مهم تحولات بازار انرژی آسیا، توسعه سوخت‌های زیستی با هدف کاهش وابستگی به واردات نفت و فرآورده‌های نفتی است.

بر اساس برآورد مک‌کنزی، سوخت‌های زیستی می‌توانند تا سال 2040 سالانه بین 90 تا 100 میلیارد دلار از واردات سوخت آسیا را جایگزین کنند؛ ظرفیتی که در صورت تحقق، می‌تواند هزینه تأمین انرژی کشورهای واردکننده را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد.

هند و اندونزی از جمله کشورهای پیشرو در این زمینه هستند و با افزایش سهم سوخت‌های زیستی در ترکیب سوخت‌های مصرفی، به دنبال تقویت امنیت انرژی خود هستند.

هند که پیش‌تر استفاده از بنزین حاوی 20 درصد اتانول را توسعه داده بود، در ماه مه 2026 اقدامات فنی لازم برای حرکت به سمت ترکیب‌های بالاتر، از جمله بنزین E30 با 30 درصد اتانول، را تسریع کرد.

با این حال، استفاده از ترکیب‌های بالاتر اتانول مستلزم توجه به سازگاری فنی خودروها و زیرساخت‌های توزیع سوخت است؛ زیرا برخی خودروهای قدیمی‌تر برای مصرف این ترکیب‌ها طراحی نشده‌اند و ممکن است با مشکلات فنی یا کاهش بازدهی مواجه شوند.

اندونزی نیز به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده روغن پالم جهان، سیاست توسعه بیودیزل را با هدف کاهش واردات گازوئیل دنبال می‌کند.

این کشور در حال اجرای برنامه B50 است که بر اساس آن، بیودیزل مبتنی بر روغن پالم با سهم 50 درصدی در ترکیب سوخت دیزل مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بر اساس برآوردهای مطرح‌شده در گزارش، اجرای این برنامه به سالانه 16.7 تا 18 میلیون کیلو‌لیتر بیودیزل نیاز دارد و مصرف حدود 15.2 تا 16.3 میلیون تن روغن خام پالم را به همراه خواهد داشت.

دولت اندونزی برآورد کرده است که اجرای برنامه B50 می‌تواند در سال 2026 حدود 9.4 میلیارد دلار از هزینه واردات سوخت این کشور بکاهد. همچنین کاهش سالانه حدود 44 میلیون تن انتشار دی‌اکسیدکربن، معادل تقریباً 42 درصد در مقایسه با گازوئیل نفتی متعارف، برای این برنامه پیش‌بینی شده است.

امنیت انرژی؛ عامل تعیین‌کننده در سرمایه‌گذاری‌های آینده آسیا

مجموع تحولات بازار انرژی آسیا نشان می‌دهد کشورهای این منطقه به دنبال ترکیبی از منابع فسیلی، انرژی‌های تجدیدپذیر، ذخیره‌سازی برق و سوخت‌های زیستی هستند تا بتوانند هم‌زمان به سه هدف افزایش عرضه انرژی، کنترل هزینه‌ها و کاهش وابستگی به واردات دست یابند.

از یک سو، رشد صنعتی و افزایش تقاضای برق مانع از کنار گذاشتن سریع زغال‌سنگ و سایر سوخت‌های فسیلی می‌شود و از سوی دیگر، کاهش هزینه فناوری‌های پاک، سرمایه‌گذاری در انرژی خورشیدی، بادی و ذخیره‌سازی را اقتصادی‌تر کرده است.

در این میان، توسعه سوخت‌های زیستی در کشورهایی مانند هند و اندونزی نیز نشان می‌دهد سیاست انرژی در آسیا صرفاً با ملاحظات زیست‌محیطی تعیین نمی‌شود، بلکه کاهش خروج ارز برای واردات سوخت و تقویت ظرفیت تولید داخلی از عوامل مهم تصمیم‌گیری دولت‌ها به شمار می‌رود.

بر این اساس، روند تحولات آسیا می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری بازار جهانی انرژی طی دهه‌های آینده داشته باشد؛ بازاری که در آن رشد سریع تقاضا، رقابت بر سر منابع و سرمایه‌گذاری گسترده در فناوری‌های جدید، هم‌زمان با تداوم استفاده از سوخت‌های فسیلی پیش خواهد رفت.

انتهای پیام/