به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، پس از تعلیق شراکت راهبردی آمریکا و گرجستان در دوره «جو بایدن» در سال 2024، دولت «رویای گرجستانی» با بازگشت «دونالد ترامپ» به کاخ سفید تلاش‌ها برای احیای روابط را تشدید کرد، اما هنوز بازنگری سیاسی کاملی رخ نداده است.

در دولت‌های پیشین آمریکا به ویژه در دوره «میخائیل ساکاشویلی»، روابط بر دستورکار لیبرال استوار بود؛ «جورج بوش» در سفر سال 2005 گرجستان را «فانوس آزادی» نامید و واشنگتن آن را الگوی نوسازی و مبارزه با فساد در فضای پساشوروی معرفی می‌کرد. اما دولت ترامپ به جای «پروژه‌های دموکراتیک» بر ترانزیت و سرمایه‌گذاری متمرکز است.

در پایان سال 2025 هیئت وزارت خارجه آمریکا پروژه‌های ریلی، جاده‌ای و بندری گرجستان و موضع تفلیس درباره «مسیر ترامپ» (TRIPP) را بررسی کرد، در ژوئن 2026 شرکت تامین مالی توسعه بین‌المللی آمریکا (DFC) پس از سرمایه‌گذاری 50 میلیون دلاری در بندر «پوتی» (افتتاح‌شده در 2022)، 25 میلیون دلار دیگر به «کریدور میانی» اختصاص داد و در سپتامبر 2026 «لاشا دارسالیا» معاون وزیر خارجه گرجستان در واشنگتن بر نقش کشورش در این کریدور تاکید کرد.

حزب حاکم با تکیه بر ارزش‌های محافظه‌کارانه مسیحی، مخالفت با جریان لیبرال، تقابل با «دولت پنهان» و دفاع از حاکمیت ملی به کاخ سفید نزدیک‌تر شده، اما مخالفان غرب‌گرا با انحلال آژانس توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID) و انتقاد از سیاست داخلی، مهاجرتی و اوکراینی ترامپ، به سوی اتحادیه اروپا و انگلیس چرخیده‌اند.

در کنگره نیز طرح تحریمی «مگوباری» (MEGOBARI) که پس از قانون عوامل خارجی توسط «جو ویلسون» و «جین شاهین» به اتهام نزدیکی تفلیس به روسیه، چین و ایران ارائه و در سال 2025 در مجلس نمایندگان تصویب شد، در سنا توسط جمهوری‌خواهان نزدیک به ترامپ مسدود ماند.

نگرانی تفلیس از نفوذ ترکیه و رقابت ترانزیتی با باکو

نزدیکی گرجستان به آمریکا ناشی از تغییر موازنه قوا در قفقاز جنوبی پس از بحران قره‌باغ در سال 2020 و برتری محور ترکیه و جمهوری آذربایجان نیز هست. طرح‌های کلیدی دو کشور شامل خط لوله نفت باکو-تفلیس-جیهان، خط لوله گاز باکو-تفلیس-ارزروم، راه‌آهن باکو-تفلیس-قارص، کریدور میانی و کابل برق زیردریایی دریای سیاه به سوی اروپا از گرجستان می‌گذرد و همکاری سه‌جانبه شامل رزمایش سالانه «عقاب قفقاز» ادامه دارد.

با این حال، سخنان «رجب طیب اردوغان» در اوت 2025 در دیدار با «میخائیل کاولاشویلی» درباره بازگشت ترک‌های مسختی به جنوب گرجستان (اخراج‌شده در 1944)، در تفلیس ابزار فشار، احیای امپراتوری عثمانی و تهدید امنیتی تلقی شد.

نفوذ ترکیه بر مسلمانان «آجاریا» نیز حساسیت‌برانگیز است؛ «فاطما سرن یازگان» سفیر ترکیه به تابلوی تبلیغاتی انتخابات 2020 در باتومی که ترکیه را اشغالگر می‌خواند اشاره کرده بود و اردوغان نیز در سال 2016 با طرح «مرزهای قلبی» از جدایی‌ناپذیری ریزه و باتومی سخن گفته بود.

هم‌زمان پروژه تریپ «TRIPP» از جنوب ارمنستان، وابستگی ترانزیتی باکو به گرجستان را می‌کاهد؛ در نوامبر 2025 رسانه‌های آذربایجانی نوشتند به کامیون‌های معطل در مرز گرجستان توصیه شده «از زنگه‌زور بروند» و در اوت 2026 توقف کامیون‌ها در گذرگاه‌های «سارپی» و «پل سرخ» به یادداشت اعتراضی باکو منجر شد.

در سپتامبر 2026 نیز کلیسای ارتدکس گرجستان به مرمت ناهماهنگ کلیسای «سنت جورج» در روستای «کورموخی» شهرستان «قاخ» (منطقه تاریخی هرتی) اعتراض کرد که باکو آن را ادعای ارضی خواند.

عامل چین، تعلیق پروازهای ایران و آمار تماس‌های دیپلماتیک

مانع اصلی نزدیکی تفلیس و واشنگتن، حضور چین است. دو کشور شراکت راهبردی سال 2023 را در ژوئن 2026 به شراکت راهبردی جامع ارتقا دادند؛ شرکت‌های چینی بزرگراه «کوشتی-کوبی» را احداث می‌کنند، در دسامبر 2025 نوسازی راه‌آهن «زستافونی-خاشوری» را تکمیل کردند، در سپتامبر 2026 قرارداد کمربندی «باتومی-سارپی» را گرفتند و تا اوت 2026 زبان چینی در نه مدرسه دولتی تفلیس تدریس می‌شود.

تفلیس 9 روز پس از تحریم 27 شرکت هواپیمایی ایرانی توسط خزانه‌داری آمریکا در 8 سپتامبر 2026، پروازها با ایران را تعلیق کرد، اما در سه ماهه دوم 2026، چین با 219.5 میلیون دلار (46.8 درصد کل) بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار مستقیم خارجی در گرجستان و تقریباً دو برابر انگلیس (123.5 میلیون دلار، 26.3 درصد) بود.

با این حال، گرجستان تحت فشار آمریکا بندر «آناکلیا» را به کنسرسیوم چینی نداد؛ اکنون شرکت بلژیکی «Jan De Nul» لایروبی و موج‌شکن را انجام می‌دهد و پایانه‌ها در مناقصه علنی با ابراز تمایل هلدینگ تایلندی «C.P. Group» واگذار می‌شود.

طبق آمار سال‌های 2025 و 2026 نیز 102 دیدار مقامات گرجستان از 180 مورد و 14 تماس تلفنی از 15 مورد با ترکیه و جمهوری آذربایجان بوده، اما دیدارها با آمریکا از 11 مورد در 2025 به 19 مورد در 2026، دستورکار سیاسی از 4 به 12 مورد و تماس‌های دفاعی از 2 به 4 مورد رسیده و بخش اقتصادی ثابت (4 در برابر 5 مورد) مانده است.

همکاری نظامی با پنتاگون و پشتیبانی لجستیکی از مسیر ترامپ

در حوزه دفاعی، واشنگتن علاوه بر راهبرد دریای سیاه، امنیت مسیرهای ترانزیتی را دنبال می‌کند. گرجستان در مه 2026 میزبان رزمایش «Trojan Footprint — 2026» شد، در ژوئن و ژوئیه در رزمایش «Sea Breeze — 2026» شرکت کرد و در سپتامبر ضمن مذاکره «اندرو لومیس» مقام نظامی آمریکا با «ایراکلی چیکووانی» وزیر دفاع گرجستان، نخستین رزمایش تهدیدهای شیمیایی و بیولوژیکی «NEXUS Georgia 2026» هم‌زمان با توجه آمریکا به «مرکز لوگار» در باتومی (سمت آبخازیا و پایگاه روسی اوچامچیره) و متسختا (نزدیک اوستیای جنوبی و روستای اورچوسان در 400 متری بزرگ‌راه تفلیس-گوری که موسسه هلندی کلینگندال آن را تهدید روسیه علیه دالان میانی می‌داند) برگزار شد.

در حالی که روسیه در مه 2026 معاهده متحدانه‌ای با اوستیای جنوبی امضا کرد، وزیران خارجه ترکیه، جمهوری آذربایجان و گرجستان در بیانیه ژوئن 2026 استانبول بر احیای تمامیت ارضی گرجستان تاکید کردند.

همچنین با توجه به سهم 74 درصدی آمریکا در شرکت 49 ساله «مسیر ترامپ» در ارمنستان و هشدار «الکسی شوتسوف» معاون دبیر شورای امنیت روسیه درباره استقرار شرکت‌های نظامی خصوصی و اطلاعاتی آمریکا در چند صد متری مرز ایران (برآورد حدود 1000 نیرو توسط آرنو خیدیربگیشویلی رئیس گرجینفرم)، گرجستان می‌تواند مسیر پشتیبان تدارکاتی این نیروها مستقل از ترکیه باشد.

برج ترامپ تفلیس؛ نماد سیاسی بدون تضمین برای بازنگری راهبردی

در بخش اقتصادی نیز پس از توافق ماه مه سرمایه‌گذاران گرجی شامل «سامسون پخاکادزه» رئیس گروه «ویسول» و «ایلیا تسولایا» نماینده پیشین حزب حاکم با «اریک ترامپ»، روز 15 سپتامبر پروژه دو میلیارد دلاری و 600 هزار متر مربعی «برج ترامپ تفلیس» (62 طبقه به ارتفاع 280 متر با تکمیل در 2031 تا 2033) معرفی شد که نخست‌وزیر «ایراکلی کوباخیدزه» آن را تاریخی خواند.

اما سازمان ترامپ تنها نام تجاری می‌فروشد و به گزارش «وال‌استریت ژورنال»، زمین آن تا سقف 85 میلیون دلار از صندوقی مرتبط با خانواده «بیدزینا ایوانیشویلی» (تحت تحریم آمریکا) خریده شده تا کانالی غیررسمی با دولت ترامپ ایجاد کند.

در نهایت، گرجستان در اولویت‌های دولت ترامپ جایگاه پایینی نسبت به پروژه تریپ «TRIPP» و فرمت «C5+1» در آسیای مرکزی دارد، پست سفیر آمریکا در تفلیس از ژوئیه 2025 خالی مانده و با سه کاردار موقت (آلن پرسل، ایمی دیاز و کورتنی اوستریان) اداره شده و عدم پذیرش استقلال آبخازیا و اوستیای جنوبی نیز مانور تفلیس با مسکو را محدود کرده است.

انتهای پیام/