مجید تقی‌زاده مدیر آموزش مرکز طبع و نشر قرآن کریم در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، به تشریح جزئیات، رویکردها و ویژگی‌های «ترجمه گروهی مرکز طبع و نشر قرآن» پرداخت و ابعاد مختلف این پروژه پژوهشی را که حاصل تلاش محققان این مرکز در دو دهه اخیر است، تشریح کرد.

وی با اشاره به سابقه شکل‌گیری این پروژه گفت: حدوداً اواخر دهه 80 گروهی از محققان و پژوهشگران مرکز طبع و نشر قرآن کریم تصمیم گرفتند ترجمه‌ای از قرآن کریم را با رویکردهایی نگارش کنند که شاید در دیگر ترجمه‌های موجود کمتر دیده می‌شود. گروهی که این مسئولیت خطیر را بر عهده گرفتند همگی از چهره‌های شناخته‌شده در جامعه قرآنی هستند؛ از جمله محمد فقیهی که سرپرستی این گروه را بر عهده داشت، حمیدرضا مستفید و مرتضی توکلی، به همراه برخی افراد دیگر که پژوهش و نگارش این ترجمه را آغاز کردند.

مدیر آموزش مرکز طبع و نشر قرآن کریم درباره نام رسمی این اثر افزود: عنوان رسمی ثبت‌شده برای این ترجمه بر روی مصاحفی که توسط این مرکز چاپ یا منتشر می‌شود، «ترجمه گروهی مرکز طبع و نشر قرآن کریم» است.

تقی‌زاده با تأکید بر چارچوب‌های مشخص این پروژه از ابتدای کار گفت: این گروه از همان آغاز، مبانی و چارچوب‌های مشخصی را برای این کار تعریف کردند که در طول مدت زمان نگارش این ترجمه، به آن ملتزم بودند؛ امری که منجر به خلق اثری با ویژگی‌های متمایز در میان سایر ترجمه‌ها شد.

وی در این باره توضیح داد: از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به تلاش برای ایجاد حالتی متعادل میان ترجمه‌های آزاد و تحت‌اللفظی اشاره کرد. بدین معنا که در نگارش متن همواره سعی شده است تا نه آن‌قدر آزاد و رها نوشته شود که به دور از توجه به کلمات موجود در آیات باشد، و نه آن‌قدر تحت‌اللفظی باشد که از قابل فهم بودن و روانی کلام خارج شود.

مدیر آموزش مرکز طبع و نشر قرآن کریم با اشاره به نحوه انتخاب واژگان تصریح کرد: گاه برای انتخاب یک واژه مناسب برای یک جمله، یا عبارت یا یک لغت از آیات ساعت‌ها بلکه چندین روز زمان صرف شده است تا آن جمله در حد اکثر امکان، مفهوم مورد نظر آیه را با کمترین پیچیدگی به مخاطب انتقال دهد. از این رو همواره دقت نظر ویژه‌ای بر این موضوع وجود داشت که زبان این ترجمه، به دور از تکلف بوده و از استفاده غیر ضروری از کلماتی که خودشان نیاز به ترجمه دارند جلوگیری شود.

وی ادامه داد: می‌توان گفت در نگارش این ترجمه دو رویکرد مهم به طور همزمان مورد توجه بوده است؛ یکی پایبندی به حفظ احترام و جایگاه بلند آیات و جلوگیری از تنزل آن به واسطه استفاده از کلمات سبُک و دون شأن کلام پروردگار و دیگری توجه به آنچه جامعه از یک متن انتظار دارد تا بتواند با آن ارتباط برقرار کرده و با میل و رغبت مطالعه کنند؛ که خوشبختانه از رهگذر به کارگیری عبارات و کلمات ساده در سراسر این ترجمه محقق شده است.

مدیر آموزش مرکز طبع و نشر قرآن کریم در ادامه به یکی دیگر از ویژگی‌های این ترجمه اشاره کرد و گفت: از سوی دیگر، برخی آیات برای رساندن مفهوم خود نیاز به توضیحات بیشتری دارند. در این گونه موارد، این ترجمه با درج توضیحات مختصر در داخل پرانتز، تلاش کرده است مخاطب را از گمراهی و سردرگمی در فهم مفهوم اصلی آیه برهاند. نکات قید شده در این پرانتزها بسیار کلیدی هستند و در هر آیه به مخاطب کمک می‌کنند تا منظور اصلی آیه را نهایت امکان درک کند.

تقی‌زاده با تأکید بر اهمیت اعتبارسنجی علمی در این پروژه گفت: یکی از مواردی که عیار یک کار پژوهشی را به‌شدت بالا می‌برد، مراجعه به منابع اصیل و متقدم است که در این ترجمه، گروه به این موضوع بسیار تأکید داشته‌اند؛ به طوری که جز در موارد اندکی که امکان نتیجه‌گیری دقیق و قابل استناد میسر نبوده، به منابع متأخر رجوع کرده‌اند. در غیر این صورت، در تمام موارد به منابع تفسیری معتبر متقدم مراجعه شده است که از این بابت نیز این ترجمه را از عیار بسیار بالایی برخوردار می‌کند.

وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به استفاده از منابع متقدم صدر اسلام، چقدر از منابع روایی اهل بیت علیهم‌السلام استفاده شده است (با علم به اینکه برخی تفاسیر آن دوره متعلق به اهل سنت است)، توضیح داد: گاهی در منابع شیعی و سنی، برخی روایات و مضامین مطرح‌شده از اعتبار کافی برخوردار نیستند. لذا محققان در این پروژه به هر دو منبع، یعنی منابع متقدم شیعی و سنی، مراجعه کرده‌اند.

تقی‌زاده گفت: اصل و نقطه ثقل توجه آنان بر این بوده که روایت و احادیثی که به آن استناد می‌شود، از حداکثر اعتبار و سندیت برخوردار باشد؛ از این رو، با وسواس خاصی از هر دو منبع بهره گرفته شده است.

مدیر آموزش مرکز طبع و نشر قرآن کریم در پایان به نحوه دسترسی مخاطبان به این اثر اشاره کرد و گفت: به تازگی با تعامل سازنده‌ای که میان مرکز طبع و نشر قرآن کریم و مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور ایجاد شد، دو دستاورد مهم و بنیادین مرکز طبع و نشر قرآن کریم – شامل ترجمه عنوان‌شده و مصحف کم‌علامت که بیش از دو دهه در مبنای آموزش دانش‌آموزان سراسر کشور است- در پایگاه قرآن مرکز نور بارگزاری شد که روزانه مورد بازدید و استفاده تعداد قابل توجهی از قرآن‌پژوهان، طلاب و دانشجویان در سراسر جهان است.

انتهای پیام/