به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، گرجستان نوسازی گسترده حمل‌ونقل ریلی خود شامل خرید لوکوموتیوهای جدید، واگن‌های باری و قطارهای مسافربری را با هدف افزایش ظرفیت راه‌آهن، پایداری حمل‌ونقل و کیفیت خدمات مسافری آغاز کرده است.

ضرورت این نوسازی به عمر بالای ناوگان فعال مربوط می‌شود؛ بخش بزرگی از لوکوموتیوها و واگن‌ها بیش از سی سال عمر دارند که نیاز به تعمیرات فنی را افزایش می‌دهد، در حالی که راه‌آهن همچنان نقش مهمی در حمل‌ونقل داخلی و بین‌المللی دارد.

در اکتبر 2026، دولت گرجستان از برنامه اختصاص حدود 2 میلیارد لاری (تقریباً 770 میلیون دلار) برای توسعه سامانه ریلی طی سه سال آینده خبر داد. نخستین واگن‌های باری جدید وارد چرخه بهره‌برداری شده‌اند و هم‌زمان مناقصه بین‌المللی خرید لوکوموتیوهای برقی باری و تدارک خرید قطارهای مسافربری جریان دارد.

فرسودگی شدید ناوگان و رشد تقاضای حمل بار در 2026

طبق گزارش مدیریتی «راه‌آهن گرجستان» در نه ماه نخست 2025، این شرکت 91 لوکوموتیو فعال داشت که 99 درصد آن‌ها بالای 30 سال و 78 درصد بالای 35 سال عمر داشتند.

در بخش واگن‌های باری نیز از 4088 دستگاه، حدود 85 درصد بیش از سی سال در حال کار بودند؛ ضمن اینکه نسبت به سال 2015، ناوگان واگن‌ها 42 درصد و لوکوموتیوهای فعال حدود 43.5 درصد کاهش یافته بود.

عامل دیگر، رشد حمل بار در سال 2026 است. طبق آمار اداره ملی آمار گرجستان (Geostat)، در سال 2025 حدود 13.3 میلیون تن بار ریلی جابه‌جا شد (3 درصد کمتر از سال قبل)، اما در سه ماهه دوم 2026 حجم جابه‌جایی با 19.9 درصد رشد سالانه به 3.9 میلیون تن رسید.

به گزارش «راه‌آهن گرجستان»، در ژانویه تا سپتامبر نیز بیش از 11 میلیون تن بار حمل شده که 13 درصد بیشتر از نه ماه نخست 2025 است و ضرورت تامین لوکوموتیوها و واگن‌های سالم را نشان می‌دهد.

برنامه خرید 2 هزار واگن باری و قرارداد با روسیه

نخستین محور نوسازی، خرید واگن‌های باری جدید بود. برنامه توسعه «راه‌آهن گرجستان» ابتدا خرید 1500 واگن را پیش‌بینی می‌کرد، اما در 9 اکتبر 2026، «ایراکلی کوباخیدزه» نخست‌وزیر گرجستان از افزایش آن به 2000 دستگاه خبر داد.

در ماه سپتامبر، شرکت قراردادی برای خرید 200 واگن باری روباز جدید از کارخانه تعمیر واگن «روسلاول» روسیه به ارزش 9.6 میلیون دلار بدون مالیات بر ارزش افزوده (48 هزار دلار برای هر واحد) با عمر مفید 32 سال امضا کرد که خرید مستقیم و بدون واسطه از تولیدکننده، هزینه‌ها را کاهش داد.

در آغاز اکتبر، 50 واگن نخست تحویل و وارد کار روزانه شد و تا پایان 2026 شمار واگن‌های خریداری‌شده به 400 دستگاه می‌رسد؛ همچنین شرکت در مه 2026 با توان داخلی خود حدود 350 واگن را تعمیر کرد.

علاوه بر این، با بازنگری در محدودیت‌های فنی، طول قطارهای باری از میانگین 45 واگن به حداکثر 57 واگن رسیده که در صورت وجود کشش لازم، حمل بار بیشتر در هر سفر را ممکن می‌کند.

مناقصه 350 میلیون دلاری برای خرید 45 لوکوموتیو برقی جدید

خرید لوکوموتیوهای برقی باری جدید از پرهزینه‌ترین بخش‌های نوسازی ریلی گرجستان است. در 25 ژوئیه 2026، «راه‌آهن گرجستان» مناقصه بین‌المللی خرید 45 لوکوموتیو برقی به ارزش حدود 350 میلیون دلار (تقریباً یک میلیارد لاری) را با حمایت مالی بانک جهانی و بانک توسعه آسیایی (هر یک 175 میلیون دلار) اعلام کرد که شامل احداث یک تعمیرگاه مدرن لوکوموتیو در شهر «خاشوری» نیز می‌شود.

تحویل لوکوموتیوها مرحله‌ای است و طبق شروط مناقصه، نخستین دستگاه ظرف 27 ماه پس از تنفیذ قرارداد و کل 45 دستگاه ظرف 55 ماه تحویل می‌شود. پذیرش پیشنهادها تا 30 اکتبر 2026 ادامه دارد و این طرح که در مرحله مناقصه قرار دارد، به ارزیابی «راه‌آهن گرجستان» پایداری حمل بار و توان جابه‌جایی را بالا می‌برد و هزینه نگهداری ناوگان فرسوده را کاهش می‌دهد.

برنامه خرید 10 قطار مسافربری و کاهش زمان سفرهای داخلی

گرجستان هم‌زمان توسعه بخش مسافربری و خرید 10 قطار برقی جدید را دنبال می‌کند. در 31 ژوئیه 2026، «راه‌آهن گرجستان» با حمایت بانک توسعه آسیایی مطالعه بین‌المللی بازار را برای بررسی پیشنهادهای تولیدکنندگان، مشخصات فنی و شرایط تحویل جهت تدارک مناقصه آغاز کرد و تعمیرات اساسی پنج قطار مسافربری فعال را نیز برای بهبود خدمات و برقراری سفرهای جدید پیش می‌برد.

این در حالی است که طبق آمار رسمی، در سال 2025 حدود 1.72 میلیون مسافر ریلی جابه‌جا شدند (17.3 درصد کمتر از سال قبل) و در سه ماهه دوم 2026 نیز شمار مسافران با 0.5 درصد افت سالانه به 425.8 هزار نفر رسید.

با این وجود، در اوت 2026 با تعمیر خطوط، افزایش سرعت و رفع برخی محدودیت‌ها، زمان سفر تفلیس به باتومی از پنج ساعت و نیم به چهار ساعت کاهش یافت. به گفته کوباخیدزه در ماه اکتبر، احیای مسیر تفلیس به «آخالتسیخه» نیز رو به پایان است که زمان سفر را از شش به سه ساعت می‌رساند و راه‌اندازی یک قطار اضافی میان تفلیس و «کوتائیسی» هم برنامه‌ریزی شده است.

همچنین به گفته «مریم کوریویشویلی» وزیر اقتصاد، احیای خط‌آهن باریک تاریخی «بورجومی - باکوریانی» موسوم به «کوکوشکا» در منطقه گردشگری رو به اتمام است و حرکت آن در دسامبر 2026 از سر گرفته می‌شود.

تامین مالی بین‌المللی در کریدور ترانس‌کاسپین و افزایش ظرفیت ترانزیت

در لایحه بودجه 2027 گرجستان، برای توسعه ریلی در چارچوب «کریدور ترانس‌کاسپین» طی سال‌های 2027 تا 2030 مبلغ 890 میلیون لاری (حدود 340 میلیون دلار) شامل 250 میلیون لاری (96.5 میلیون دلار) در هر یک از سال‌های 2027 و 2028، 160 میلیون لاری (61.8 میلیون دلار) در سال 2029 و 230 میلیون لاری (88.8 میلیون دلار) در سال 2030 جهت خرید 45 لوکوموتیو باری، 10 قطار مسافربری و احداث یک پست برق ریلی پیش‌بینی شده است.

همچنین در ژوئن 2026، بانک جهانی تامین مالی 372 میلیون دلاری را برای پروژه بیش از 750 میلیون دلاری «TC-GATE» با مشارکت بانک سرمایه‌گذاری زیربنایی آسیا و بانک توسعه آسیایی تصویب کرد که علاوه بر راه‌آهن و خرید لوکوموتیوها، بهسازی جاده‌ها و مدیریت حمل‌ونقل را نیز پوشش می‌دهد.

به گفته وزیر اقتصاد گرجستان، دولت قصد دارد تا سال 2029 ظرفیت اسمی حمل بار ریلی را از 15 به 29 میلیون تن در سال برساند. شبکه ریلی گرجستان مسیرهای جمهوری آذربایجان و منطقه را به بنادر دریای سیاه و راه‌آهن ترکیه متصل می‌کند و ترانزیت کالا میان آسیای مرکزی و اروپا را پوشش می‌دهد؛ با این حال، رشد جریان بار علاوه بر تحویل به‌موقع و بهره‌گیری کارآمد از تجهیزات جدید، به عملکرد بنادر، گذرگاه‌های مرزی و هماهنگی طرف‌های حاضر در مسیرهای ترانزیتی بستگی دارد.

انتهای پیام/