حجت‌الاسلام قدرت الله غلمانی، استاد حوزه علمیه قم، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، با توجه به بعثتی که در میان مردم اتفاق افتاده، گفت: سؤالی که اینجا وجود دارد این است که اگر مردم در یک مقطع خاصی احساس مسئولیت بیشتری بکنند، آیا حوزه علمیه هم به تناسب این احساس مسئولیتی که در مردم به وجود آمده، در قبال این امر مهم، احساس نیاز می‌کند که باید متحول شود؟

وی افزود: همان طوری که بعثت عمومی مردم شروع شد، ضرورت بعثت علمی و اجتماعی حوزه‌های علمیه هم جزو نکات مهمی است که می‌تواند ادامه دهنده این بعثت و تقویت کننده آن باشد. منظور از بعثت حوزه صرفاً حضور طلاب و روحانیون در اجتماعات یا بیشتر شدنشان در برنامه‌های تبلیغی نیست و این کار جزئی می‌تواند در روند طلبه‌ها و حوزه‌های علمیه ادامه داشته باشد؛ اما بعثت در شناخت مسائل جامعه و پاسخگویی علمی به پرسش‌های مردم و تربیت نیروهای کارآمد، تحول در نظام تبلیغ حوزه‌های علمیه و تقویت ارتباط حوزه علمیه با نسل جوان و در یک کلام با مردم مبعوث شده است. در حقیقت خود حوزه‌های علمیه همیشه کانون بعثت‌ها بودند و بعثت‌های بزرگی را در طول دوران حوزه‌های علمیه شاهد هستیم.

پژوهشگر علوم سیاسی در توضیح اینکه در این برهه از انقلاب اسلامی نقش حوزه‌های علمیه در این بعثت بزرگ چیست و آیا حوزه‌های علمیه هم با این بعثت همراهی می‌کنند، خاطرنشان کرد: چون حوزه علمیه، مادر نظام بوده و خاستگاه انقلاب اسلامی در تفکرات امامین انقلاب و همین طور امام رشیدمان حضرت آیت الله آقا مجتبی حسینی خامنه‌ای است، پس حوزه علمیه به عنوان مادر انقلاب و مادر نظام، شخصیت حقوقی و نهاد با عظمتی است که در راستای این بعثت عمومی می‌تواند این بعثت را به جایگاه حقیقی که مورد نظر و مطلوب هست برساند و مقدمه‌اش به این است که در حوزه علمیه بعثت‌هایی اتفاق بیفتد.

بعثت‌های حوزه علمیه

وی در ادامه دوازده بعثت در نهاد روحانیت و حوزه علمیه را مطرح می‌کند و درباره اولین مطلب گفت: اولین بعثتی که ما در حوزه علمیه باید شاهد آن باشیم بعثت معرفتی و بازخوانی رسالت حوزه‌های علمیه است. پرسشی که در این قسمت وجود دارد این است که آیا نظام کنونی حوزه به اندازه کافی متناسب با رسالت تاریخی و نیازهای جامعه سازمان یافته یا نیاز به گسترش و توسعه بیشتری دارد.

غلمانی افزود: مسئله نخستی که باید در این مسئله مورد نظر قرار بدهیم و با یک سوال بنیادینی مواجه هستیم، این است که اصلاً حوزه برای چه تشکیل شده و در این مقطع تاریخی چه رسالتی را بر عهده دارد. حوزه طبق تعاریفی که امام شهید (رضوان الله تعالی علیه) در ابتدای منشور یکصدمین سال‌گشت تأسیس حوزه‌های علمیه، به عنوان حوزه پیشرو و سرآمد بیان کردند این بود که حوزه علمیه چه چیزهایی نیست و حوزه علمیه چه چیزهایی می‌تواند باشد. حوزه صرفاً یک نهاد آموزشی برای آموزش متون دینی یا حتی تربیت خطیب یا حتی صدور فتوا نیست؛ گرچه می‌تواند جزئی از این‌ها را در خودش داشته باشد؛ اما حوزه جایی برای شناخت دین برای هدایت انسان‌ها، تربیت عالمان و تبیین حقیقت و کمک به اصلاح جامعه است.

وی ادامه داد: این حوزه دارای رسالت‌هایی است که در طول روزگار، متناسب با زمان و مکان‌های مختلف، رسالت‌های خودش را انجام داده؛ اما امروز در این پیچ تاریخی مهم که یک بعثت عمومی در میان مردم و در مسائل انقلاب اسلامی اتفاق افتاده باید این رسالت را بازخوانی دیگری هم داشته باشیم. طلبه ما، استاد حوزه علمیه و مدیران محترمی که حوزه‌های علمیه را چه در سطح مدارس و چه در سطح استان‌ها و مراکز اداره می‌کنند، نباید رسالت خودشان را فقط مسائل علمی و تحصیلی بدانند؛ بلکه مطابق با این بعثتی که در میان مردم بعد از شهادت امام بزرگوار اتفاق افتاده، باید پاسخگویی به نیازهای دینی و انسانی جامعه را در حوزه‌های علمیه تقویت کنند.

بعثت معنوی و اخلاقی حوزه

بعثت دومی که حجت‌الاسلام غلمانی به آن اشاره کرد بعثت معنوی و اخلاقی در حوزه‌های علمیه است و تصریح کرد: در حقیقت ما امروز چگونه می‌توانیم اخلاق اسلامی را از سطح آموزش‌های نظری که در حوزه علمیه وجود دارد به مباحث معیارهای عملی ارزیابی عملکرد حوزویان تبدیل بکنیم؟ بالاخره هر تحول حوزوی باید از درون حوزه‌های علمیه جوشش یابد و آغاز آن از درون حوزه‌های علمیه است و سیره سلف و بزرگان ما در عصرهای متمادی بر این بوده که تحول در میان و در درون حوزه‌های علمیه اتفاق افتاده است.

وی افزود: اگر افزایش فعالیت‌های تبلیغی یا رسانه‌ای یا اجتماعی حوزویان با مسائل تقوا، اخلاق اسلامی، تواضع و عدالت‌خواهی همراه باشد، می‌تواند مسئولیت‌پذیری حوزه‌های علمیه را بالا ببرد و اگر مسائل اخلاقی و تقوایی در بعثت اخلاقی و معرفتی دیده نشود، ممکن است به گسترش فعالیت، بدون ارتقای کیفیت منجر شود. بنابراین بعثت اخلاقی حوزه مستلزم این است که طلاب و فضلا در رفتارهای فردی و اجتماعی الگوی صداقت، ساده زیستی و الگوی رعایت حقوق مردم و تحمل نقد و پرهیز از تبعیض را در جامعه نهادینه کنند و این توقعی است که امروز از حوزه‌های علمیه می‌رود. در این چارچوب، اخلاق نباید به درس و توصیه محدود شود؛ بلکه باید در شیوه‌های مدیریت، چه در مدیریت مدارس و چه روابط استاد و شاگردان در حوزه‌های علمیه و چه در تخصیص امکانات آموزشی و چه نحوه تعاملات با مردم، این اخلاق و بعثت معنوی و اخلاقی حوزویان، بروز و ظهور داشته باشد.

بعثت علمی

استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: نکته سومِ مدنظر در بعثت در حوزه‌های علمیه، بعثت علمی و اجتهادی است. پرسشی که در اینجا وجود دارد این است که چگونه می‌توان میان حفظ سنت اجتهادی حوزه و پاسخگویی به مسائل نوپدید تعادل برقرار کرد. یکی از مسائل اساسی ارتقای توان علمی حوزه علمیه برای مواجهه با مسائل پیچیده امروزه است. تحولات سیاسی مثل اقتصادی، فرهنگی، رسانه‌ای و فناورانه که امروز شاهد آن هستیم، پرسش‌هایی ایجاد می‌کنند که پاسخگویی به این پرسش‌ها نیازمند اجتهاد عمیق، موضوع شناسی دقیق و شناخت دانش‌های مرتبط با این عوامل است.

حجت‌الاسلام غلمانی تأکید کرد: بعثت علمی به معنای کنار گذاشتن سنت‌های علمی و میراث علمی فاخر حوزه‌های علمیه نیست؛ بلکه به معنای حفظ مبانی اصیل و تقویت قدرت استنباط، مسئله‌شناسی و تولید دانش است. آن چیزی که رهبر شهید بارها از حوزه‌های علمیه توقع داشتند و ما امروز این نیازها را بیشتر از همیشه برای تحول در حوزه علمیه و بعثت حوزه علمیه نیاز داریم؛ برای مثال در کنار فقه عبادات و معاملات، نیازمند موضوعات دیگری مثل فقه حکمرانی، رسانه، هوش مصنوعی، خانواده، اقتصاد و مسائل نوپدید اجتماعی هستیم که باید متناسب با نیازهای واقعی جامعه این‌ها را به کار بگیریم.

بعثت آموزشی

بعثت آموزشی و تحول در نظام تربیت طلاب، نکته بعدی بود که حجت‌الاسلام غلمانی از آن یاد کرد و گفت: پرسش مطرح شده در اینجا این است که خروجی مطلوب در پایان هر مرحله تحصیلی چه چیزی می‌تواند باشد و حوزه چگونه می‌تواند به این آرزو و به این دستاورد بزرگ دست پیدا بکند. آیا ساختار آموزشی حوزه علمیه امروز می‌تواند طلبه را برای ایفای نقش‌های متعدد در جامعه امروز پاسخگو کند و برای این جامعه، طلبه را آماده کند؟ از اینجا معلوم می‌شود که باید یک بازنگری در برنامه‌های آموزشی، شیوه‌های تدریس، نظام ارزیابی و مسیرهای تخصصی در حوزه‌های علمیه را داشته باشیم.

وی ادامه داد: در این تحول باید علاوه بر متون اصلی و مبانی علمی که حوزه‌های علمیه از قدیم الایام دارند امروز نیازمند مهارت‌هایی هستیم که طلاب باید در این زمینه این‌ها را کسب کنند؛ مهارت‌هایی مثل نگارش‌های علمی سخنوری، گفت‌وگو با نسل جدید، تحلیل مسائل اجتماعی، سواد رسانه‌ای و روش تحقیق. این‌ها می‌توانند با اهداف آموزشی ما در حوزه‌های علمیه سازگارتر باشند. همچنین لازم است که تربیت طلاب بر اساس استعدادها و مأموریت‌های متفاوت باشد. برای مثال، ما نیاز به طلاب پژوهشگر، مدرسین، مبلغین، مشاورین دینی، فقیه اجتماعی و کنشگر فرهنگی داریم و این‌ها مطالباتی هستند که جامعه از حوزه‌های علمیه دارد و حقیقتاً حوزه علمیه می‌تواند ان شاء الله با این بعثت‌های درونی، به این خاستگاه‌های خودش دست پیدا کند.

بعثت تبلیغی

فعال رسانه‌ای حوزه ادامه داد: پنجمین بعثتی که از حوزه‌های علمیه توقع داریم بعثت تبلیغی و بازتعریف منبر و هدایت دینی است. پرسشی که در این زمینه وجود دارد این است که حوزه علمیه چگونه می‌تواند از تبلیغ مناسبتی به هدایت مستمر و اثربخش دینی در جامعه و نقش آفرینی خودش در جامعه برسد. امروز بعثت عمومی مردم نیاز به هدایت دینی عمیق و قابل فهم برای همه مردم دارد.

وی افزود: در چنین شرایطی، تبلیغ نباید صرفاً به سخنرانی‌های مناسبتی یا انتقال اطلاعات دینی محدود شود؛ بلکه مبلغ حوزه علمیه باید بتواند مسائل واقعی مخاطب را شناسایی کند و به شبهاتش پاسخ بدهد، امید مسئولانه برای مخاطب خودش ایجاد کند و از طرف دیگر زبان متناسب مخاطب را استفاده کند و بتواند زبان مخاطب را تشخیص بدهد و میان معارف قرآن و اهل بیت (صلوات الله علیهم) و زندگی روزمره مردم ارتباط برقرار بکند. این تحول در حقیقت منبر سنتی و منبر قدیم را نفی نمی‌کند؛ بلکه آن منبر را در خدمت مسائل چهره به چهره با مردم، جلسات پرسش و پاسخ، حلقه‌های معرفتی و فعالیت‌های محلی و ابزارهای جدید ارتباطی را به کمک می‌گیرد تا ان شاءالله این مبلغ بتواند تأثیر اساسی خودش را بر مخاطب خودش داشته باشد.

بعثت اجتماعی و حضور مسئولانه

پژوهشگر علوم سیاسی تصریح کرد: نکته ششمی که در بعثت حوزه‌های علمیه در کنار بعثت عمومی مردم مورد نظر هست، بعثت اجتماعی و حضور مسئولانه روحانیت در میان مردم است. سوال ما این است که چگونه می‌توانیم از حضور مقطعی روحانیت در جامعه به یک همراهی مستمر با مردم در حل مسائل واقعی آن‌ها کمک کنیم. یکی از مهم‌ترین مسائل بعثت مردم، بازتعریف نسبت روحانیت و متن زندگی مردم است؛ یعنی ما باید ببینیم این روحانی بزرگوار با متن زندگی مردم چه تناسب و چه همراهی دارد.

وی افزود: روحانی نباید فقط در مناسبات دینی یا حتی بحران‌های سیاسی در جامعه حضور داشته باشد که آن یک تکلیف حداقلی است که می‌تواند انجام بدهد؛ اما در حقیقت باید در مسائل خانواده، تربیت فرزندان، مشکلات جوان‌ها، آسیب‌های اجتماعی و نیازهای فرهنگی که مردم و محله به آن روحانی نیاز دارند و تقویت همبستگی اجتماعی مردم، تلاش‌ها و نقش آفرینی‌های خودش را داشته باشد. این حضور زمانی اثرگذار است که روحانی با شناخت میدانی و با شنیدن صدای مردم، در کنار مردم با حفظ کرامت مردم همکاری خودش را به وسیله متخصصان، برای رفع مشکلات مردم قرار بدهد و خودش نیز در دسترس باشد و حلّال آن قسمت از مشکلات مردم قرار بدهد که در آن‌ها تخصص کافی را کسب کرده است.

بعثت جهادی

پژوهشگر حوزوی ادامه داد: نکته دیگری که در بعثت حوزه‌های علمیه، همزمان با بعثت عمومی مردم وجود دارد، بعثت جهادی و تبدیل روحیه انقلابی روحانیت به یک خدمت پایدار است. سوالی که مطرح می‌شود این است که چگونه می‌توانیم شور و انگیزه انقلابی را به سازماندهی پایدار و خدمت موثر تبدیل کنیم. حوادث بزرگ تاریخی و رویدادهایی که می‌توانند زمینه‌های بروز ظرفیت‌های پنهان مردم و روحانیت را در مقاطعی نشان بدهند و این‌ها بروز داده شوند، فراوان وجود داشته است.

وی افزود: بعد از شهادت امام شهید می‌بینیم که هم مردم و هم روحانیت معظم به میدان آمدند و روحانیت با مسائل تبیینی و با مشارکت در برنامه‌های اجتماعی تا حدودی نقش خودشان را ایفا کردند؛ اما سوالی که اینجا وجود دارد و یک مسئله راهبردی برای روحانیت است، این است که چگونه این ظرفیت‌ها را به سطحی تبدیل کنیم که از واکنش‌های سریع و روزمره به واکنش‌های مستمر و به یک الگوی پایداری از خدمت برای مردم تبدیل بشوند.

او ادامه داد: این جایی است که روحانیت با بعثت جهادی، می‌تواند از تبدیل انگیزه‌ها، فداکاری‌ها و آمادگی‌های خودشان در این عرصه و در میدانی که به وجود آمده، به برنامه‌های مستمر، تقسیم کار روشن و تربیت نیروهای کارآمد تا بحث ارزیابی نتایجی که ما می‌توانیم از این سلسله مراحل به دست بیاوریم، اتفاق بیفتد. مثلاً طلبه‌ای که در یک اجتماع مردمی فعالیت می‌کند، می‌تواند بعد از پایان این فعالیت‌ها در قالب گروهی منظم، رسالت‌های خودش را با آن گروه در قالبی مثل آموزش‌های قرآنی، پاسخگویی‌های معرفتی به سوالات و شبهاتی که دارند یا فعالیت‌های فرهنگی یا حتی خدمات اجتماعی ادامه دهد.

بعثت رسانه‌ای

حجت‌الاسلام غلمانی تصریح کرد: نکته دیگر در بعثت حوزه‌های علمیه، بعثت رسانه‌ای و حضور فعال رسانه‌ای روحانیت در فضای مجازی است. چگونه می‌توانیم مرجعیت علمی حوزه را در یک محیط شناوری مثل رسانه‌ها و فضای مجازی تقویت بکنیم؛ در حالی که سرعت رسانه‌ها و رقابت در آن‌ها بالا است. امروز نسل جدید بخش مهمی از پاسخ پرسش‌ها، اطلاعات و تجربه‌های خودشان را از محیط رسانه‌ای دریافت می‌کنند.

او افزود: بنابراین حوزه نمی‌تواند از این فضای مجازی غفلت داشته باشد یا از این فضا جدا باشد. امروز می‌بینیم الحمدلله در حوزه‌های علمیه این فضا به مقداری وجود دارد؛ اما در فضای بعثت می‌طلبد که بعثت رسانه‌ای، مستلزم تربیت نیروهایی باشد که هم از دانش دینی برخوردار باشند و هم منطق رسانه را بفهمند و هم شیوه‌های روایتگری را برای نسل جوان جا بیندازند. از طرفی با توجه به نیاز مخاطب، اصول گفت‌وگو و قواعد صحت‌سنجی اطلاعاتی که در این فضای مجازی پخش می‌شود را صحت سنجی کنند و درستِ آن را به سمع و نظر مخاطبان خودشان برسانند.

وی تأکید کرد: البته در این فضا باید بتوانیم محتوای علمی فاخر در قالب‌های متنوع تولید کنیم؛ چه قالب‌های نوشتاری مثل مقاله، چه ساختن فیلم‌های کوتاه، استفاده از پادکست‌ها، استفاده از گفت‌وگوی زنده و برگزاری دوره‌های آموزشی و پاسخ‌های مستند و قابل ارجاع تا ان شاءالله حوزه علمیه در این بعثتی که برای مردم اتفاق افتاده، بتواند نقش رسانه‌ای خود را در این بعثت عمومی به خوبی ایفا کند. در اینجا باید این نکته مهم را هم عرض کنم که در عین حالی که سرعت انتشار نباید جای دقت‌های علمی را بگیرند، رعایت انصاف و اخلاق رسانه‌ای هم از حوزه و حوزویان و نهاد روحانیت را متوقع هستیم.

بعثت حکمرانی

بعثت حکمرانی و تحول در مدیریت حوزه‌های علمیه از دیگر نکاتی بود که حجت‌الاسلام غلمانی عنوان کرد و با این سؤال که کدام اصلاحات مدیریتی می‌تواند ظرفیت علمی و اجتماعی حوزه را بهتر به کار بگیرد، اظهار داشت: تحول در حوزه فقط با تغییر رفتار طلاب محقق نمی‌شود و نیازمند تحول در ساختارهای مدیریتی حوزه‌های علمیه هم وجود دارد. مسائلی مانند تمرکز یا توزیع اختیار نکته خیلی مهم است؛ تمرکز یا توزیع اختیار، شفافیت تصمیم‌گیری، عدالت در توزیع امکانات، موضوع شایسته سالاری، پاسخگویی مدیران و مشارکت اساتید و طلاب، در این بخش مهم مدیریتی حوزه‌های علمیه قرار دارد.

وی تأکید کرد: البته بعثت مدیریتی حوزه‌های علمیه به معنای نفی سازوکارهای قبلی مدیریتی در حوزه‌های علمیه نیست؛ همان طوری که امروزه می‌بینیم مدیر محترم حوزه‌های علمیه خودشان به عنوان یکی از متحولین مباحث تحول در حوزه علمیه و ساختارهای نظام حوزه علمیه، شخصیت صاحب نظری است که در این زمینه نظرات بسیار ژرفی دارند؛ اما بعثت در این قسمت به معنای اصلاح فرایندهایی است که مانع ابتکار، همکاری و هم‌افزایی، مسئولیت‌پذیری و حل مسائل می‌شود.

صیانت از کرامت طلاب

غلمانی در ادامه با مهم خواندن موضوع معیشت و صیانت از کرامت طلاب، با طرح این سؤال که چگونه می‌توانیم میان تأمین معیشت شرافتمندانه‌ی طلاب، استقلال علمی و تخصص‌هایی که دارند، تخصیص عادلانه منابعی صورت بگیرد که بین این‌ها پیوندی حاصل شود، خاطرنشان کرد: ما نمی‌توانیم از طلبه‌ها و فضلا و حتی اساتید محترم در عرصه‌های علمی در عرصه‌های تربیتی و اجتماعی مسئولیت‌های سنگینی را از این‌ها توقع داشته باشیم و از طرف دیگر مسائل معیشتی آن‌ها را نادیده بگیریم. این جفا به طلاب و اساتید محترم است و نمی‌شود این مسائل اساسی طلاب و فضلا را نادیده گرفت.

بعثت وحدت‌آفرین

پژوهشگر حوزوی نکته بعدی که در بعثت حوزه‌های علمیه مهم دانست، موضوع بعثت وحدت‌آفرین و بازسازی اعتماد عمومی است و گفت: پرسش روبروی ما این است که چگونه می‌توان میان صیانت از هویت دینی و انقلابی حوزه و ارتباط موثر حوزه با بخش‌های متنوع جامعه جمع کرد؟ در حقیقت حوزه‌های علمیه با طیف‌های گسترده‌ای از مردم روبه‌رو هستند؛ نخبگان، گروه‌های اجتماعی و طیف‌های مختلفی که در جامعه وجود دارند همه با حوزه و نهاد روحانیت ارتباط وثیق دارند.

وی افزود: تقویت این ارتباط به این است که حوزه علمیه توانایی شنیدن دیدگاه‌های متفاوت و پاسخگویی منصفانه هم به این سوالات و نقطه نظرات را داشته باشد و از طرف دیگر از داوری‌های شتاب زده هم پرهیز کند؛ اما بعثت وحدت آفرین حوزه یعنی اینکه بتواند ضمن پایبندی به همه مباحث دینی و مبانی که خودش در طول اعصار و اقمار مختلف داشته و تا به امروز رسیده، می‌تواند زمینه ساز یک گفت‌وگوی بزرگی را فراهم کند و اختلاف نظرها را تبدیل به خصومت در میان عده‌ای قرار ندهد و از طرف دیگر سرمایه اجتماعی را برای حل مسائل مشترک حوزه و جامعه هم بهره‌برداری کند.

غلمانی ادامه داد: همچنین لازم است که میان وحدت اصولی و نادیده گرفتن خطاهای متفاوتی هم که سر می‌زند فرق گذاشته شود و حوزه علمیه باید اعتماد پایدار را با صداقت ذاتی خودش که دارد به عرصه ظهور برساند؛ از طرف دیگر عدالت و اصلاح کاستی‌ها را هم باید به جاهایی که لازم است برساند.

بعثت تمدنی

فعال رسانه‌ای نکته پایانی درباره بعثت حوزه‌های علمیه را بعثت تمدنی و تولید الگوی آینده دانست و تصریح کرد: آخرین مسئله ما در بعثت حوزه‌های علمیه عبور از اقدامات پراکنده به طراحی آینده است؛ یعنی بعثت حوزه علمیه در این قسمت این است که حوزه باید علاوه بر پاسخ به مسائل روزمره و مسائل روز در تولید نظریه‌های علمی و تربیت نسل آینده، عالمان و طراحی الگوهای اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و در یک کلمه اجتماعی جامعه مشارکت داشته باشد. خب این امر مستلزم این است که حوزه‌های علمیه خودشان را به صورت سازمان یافته با دانشگاه ارتباط بدهد. ارتباط حوزه و دانشگاه، وحدت حوزه و دانشگاه و مراکز پژوهشی، ارتباط حوزه با نهادهای فرهنگی می‌تواند گره‌های مردمی را حل و فصل کند.

وی افزود: همچنین باید میان برنامه‌های کوتاه مدت و آرمان‌های بلندمدت حوزه علمیه هم ارتباط و پیوند برقرار شود. برای مثال یک پژوهش قرآنی در عرصه عدالت اجتماعی داریم، زمانی این پژوهش می‌تواند اثر خودش را در جامعه بگذارد که علاوه بر اینکه می‌تواند تولید نظریه کند، می‌تواند عالمان و پژوهشگرانی را در این زمینه تربیت کند و یک آموزش عمومی برای دیگران ایجاد بکند. از طرفی طراحی سیاست فرهنگی و ارزیابی عملکرد نهادها هم می‌تواند نقش مهمی را ایفا کند.

نسبت بعثت عمومی مردم با بعثت حوزه

حجت‌الاسلام غلمانی در بخش پایانی مصاحبه به بررسی نسبت بعثت عمومی مردم با بعثت حوزه‌های علمیه پرداخت و گفت: در حقیقت این دو بعثت مکمل همدیگر هستند. بعثت عمومی مردم بعد از شهادت امام شهید (رضوان الله تعالی علیه) با بیداری مردم شروع شد و این بیداری مردم در مرحله دیگر به حضور مردم در میادین برای دفاع از ارزش‌های انقلاب اسلامی منتج شد و بعد از این بیداری ما به یک همبستگی عمومی در میان مردم رسیدیم و از آن همبستگی عمومی به یک فضای مطالبه گری و مسئولیت پذیری اجتماعی مردم در قبال مسائل جامعه رسیدیم.

وی ادامه داد: از طرف دیگر بعثت حوزه‌های علمیه از مسائل تبیینی خودش شروع می‌شود که وظیفه ابتدایی و کارکرد ابتدایی حوزه‌های علمیه در این بعثت بزرگ انقلاب اسلامی است. نقش تبیینی حوزه‌های علمیه اولین فرایندی است که آغاز می‌شود و بعد از آن وارد مباحث دیگری نظیر اجتهاد، تربیت نیروهای کارآمد خودش و از طرف دیگر سازماندهی این‌ها و از طرفی به خدمت و پاسخگویی حوزه‌های علمیه در قبال جامعه منتج می‌شود.

غلمانی خاطرنشان کرد: در حقیقت نتیجه مطلوبی که از بعثت مردم و بعثت حوزه‌های علمیه در کنار همدیگر درست می‌شود، به نتیجه‌ای در فضای جامعه می‌رسیم که از یک طرف جامعه آگاه‌تر شده و از طرف دیگر حوزه‌ی علمیه کارآمدتر شده، از طرفی اعتماد میان مردم و حوزه علمیه بیشتر می‌شود؛ همچنین می‌تواند حوزه علمیه با کمک مردم و به فضل الهی و عنایات امام عصر به سمت اهداف اسلامی که همان قله مورد انتظاری است که رهبر عزیز و شهیدمان نوید آن را داده‌اند نزدیک شویم و آن قله را فتح کنیم.

وی تصریح کرد: مردم صرفاً مخاطب حوزه‌ی علمیه نیستند و از طرف دیگر حوزه علمیه هم صرفاً یک نهاد هدایت کننده از بالا به پایین نیست؛ بلکه به صورت خطی هر دو در حال تکمیل همدیگر و مکمل همدیگر هستند. مردم با تجربه‌ها و نیازها و مشارکت خودشان مسائل را آشکار می‌کنند و از طرف دیگر حوزه علمیه با دانش دینی و با تربیت و هدایت اخلاقی، به فهم و حل مسائل مردم کمک خواهد کرد.

او افزود: نتیجه کلی این است که از این منظر، بعثت حوزه علمیه باید سه ویژگی داشته باشد. اولین ویژگی این است که این بعثت باید مردم پایه باشد؛ یعنی مردم اساس و نقطه آغاز بعثت حوزه‌های علمیه هستند. دوم اینکه این بعثت باید علم پایه باشد؛ یعنی حوزه علمیه با پژوهش‌های خودش به پرسش‌های مردم پاسخ می‌دهد. از طرف دیگر اجتهاد عمیق انجام می‌دهد و از طرفی به شناخت دقیق موضوعات استمرار می‌بخشد؛ مرحله مهمی که این دو مرحله را به هم گره می‌زند این است که بعثت حوزه‌های علمیه باید عمل پایه باشد؛ یعنی برنامه‌هایی در این زمینه تدوین شود و افرادی که می‌خواهند برنامه‌ها را اجرا بکنند و منابع رسیدن به این برنامه‌ها مشخص باشد و از طرفی قابلیت ارزیابی و صحت سنجی را هم ان شاء الله داشته باشند.

خبرنگار: بابک شکورزاده

انتهای پیام/