از کوثر تا کوچه‌های مدینه؛ روایت غربت بانوی آسمان

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بوشهر در ایام سوگ حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها یاد و خاطره بانوی آسمان و زمین، که مظهر پاکی و فضیلت در تاریخ اسلام است، بیش از هر زمان دیگری در دل‌های مؤمنان جاری می‌شود.

حضرت فاطمه (س) تنها دختر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نبود، بلکه او پاره تن رسول خدا بود و جایگاه والای او در کلام وحی و سخن نبوی به وضوح تجلی یافته است. خداوند در سوره مبارکه کوثر با بیان عبارت «إِنَّا أَعْطَیْنَاكَ الْكَوْثَرَ»، به پیامبر خویش بشارت داد که کوثر، همان برکت بی‌پایان و نسلی است که از وجود پاک ایشان تداوم یافت.

ای بانوی کوثر! تو تنها دختر پیامبر نبودی؛ پاره تن رسول خدا بودی. پیامبر، آن‌گونه که در احادیث مشهور و معتبر آمده است، فرمود: «فَاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّی» فاطمه پاره تن من است. و در روایتی دیگر، خشم و خشنودی تو را با خشم و خشنودی خویش پیوند داد.
پس چگونه می‌توان از رنج تو سخن گفت و از اندوه پیامبر یاد نکرد؟ چگونه می‌توان نام تو را بر زبان آورد و حرمت اشک‌های پدرت را به یاد نیاورد؟

ای مادر مهربانی‌ها! روزگاری که در کنار پدر، بار سنگین رنج‌های رسالت را به دوش می‌کشیدی، با محبت خویش غبار اندوه را از دل او می‌زدودی. در روزهای غربت و دشواری، خانه‌ات پناهگاه مهر بود و دستانت، دستان آرامش. اما دریغ و درد! هنوز پژواک کلام پیامبر در کوچه‌های مدینه خاموش نشده بود که روزگار، برگ دیگری از اندوه را پیش روی تو گشود.

پدر رفت؛ همان پدری که با دیدنش آرام می‌گرفتی و با آمدنش، خانه‌ات روشن می‌شد. رفت و مدینه ماند و خاطره قدم‌های او؛ ماند و خانه‌ای که دیگر صدای آشنای پیامبر را از آستانه آن نمی‌شنید. و تو ماندی و داغی که هیچ واژه‌ای توان بیان ژرفای آن را ندارد

حضرت زهرا (س) در زندگی خویش، نماد بی‌بدیل بندگی و معرفت بود. ایشان در خانه‌ای که سرشار از محبت و نیایش بود، درس‌های بی‌نظیر اخلاق و ایثار را به جهان آموخت. جایگاه ایشان در قرآن کریم با آیاتی همچون «آیه تطهیر» که بر پاکی ایشان و خاندان نبوت تأکید دارد، و همچنین در پیوند با «آیه مباهله»، به عنوان یکی از والاترین مقام‌های انسانی و الهی تثبیت شده است.

در روایت‌های مذهبی، حضرت فاطمه (س) به عنوان الگوی صبر و استقامتی یاد می‌شود که در سخت‌ترین روزهای تاریخ اسلام، از خود نشان داد. ایشان با حضور در کنار پدر، بار سنگین مسئولیت‌های رسالت را به دوش کشید و با مهر خود، آرامش را به قلب پیامبر (ص) بازگرداند.

ای بانوی صبر! قرآن کریم، خاندان پیامبر را با آیه تطهیر چنین یاد می‌کند: «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَكُمْ تَطْهِیرًا» خداوند می‌خواهد هرگونه پلیدی را از شما اهل‌بیت دور سازد و شما را چنان‌که شایسته است، پاک و پاکیزه گرداند. (سوره احزاب، آیه 33 ) و در آیه مباهله، نام تو در شمار نزدیک‌ترین عزیزان پیامبر، در کنار او و خاندان پاکش، با تعبیری ویژه در تاریخ اسلام جاودانه شد: «وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ» و زنانمان و زنانتان. (سوره آل‌عمران، آیه 61 )

در تفسیر مشهور این آیه و گزارش‌های مربوط به واقعه مباهله، فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در شمار همراهان پیامبر قرار دارد؛ نشانی از جایگاه بلند بانویی که فضیلتش در حافظه دینی مسلمانان ماندگار شده است.

ای دختر رسول خدا! تو در محراب عبادت، آینه بندگی بودی و در زندگی، آموزگار ایثار. خانه‌ات اگرچه ساده بود، آسمان معنا در آن گسترده بود؛ سفره‌ات اگرچه اندک داشت، دست‌های نیازمندان از مهرت بی‌نصیب نمی‌ماند.

اما تاریخ، روایت‌های تلخ و پر از اندوهی را از روزهای پس از رحلت پیامبر (ص) و رنج‌های بانوی کوثر در میان دارد. شرح واقعه‌ای که در آن، ایشان با تحمل مصائب فراوان، ایستادگی خود را در مسیر حق نشان دادند، بخشی جدایی‌ناپذیر از حافظه تاریخی مسلمانان است.

قرآن در سوره انسان، از نیکوکارانی سخن می‌گوید که غذای خود را با وجود نیاز، به مسکین و یتیم و اسیر می‌بخشند و می‌گویند: «إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا» ما شما را تنها برای خشنودی خدا اطعام می‌کنیم؛ از شما نه پاداشی می‌خواهیم و نه سپاسی. (سوره انسان، آیه 9 ) در روایات تفسیری شیعه، این آیات با ایثار امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها و خاندان پاک ایشان پیوند خورده است؛ خاندانی که بخشش را نه از فزونی دارایی، بلکه از بزرگی دل می‌آموختند.

سلام بر تو که مادری را با مهر، همسری را با وفاداری، عبادت را با اخلاص و انسانیت را با ایثار معنا کردی.

حضرت زهرا (س) تنها یک مادر نبود، بلکه او مادری بود که فرزندانی همچون امام حسن و امام حسین علیهم‌السلام را پرورش داد؛ فرزندانی که هر یک از آن‌ها، فصلی از حقیقت و آزادی را در تاریخ بشریت گشودند. ایشان با تربیت حضرت زینب سلام‌الله‌علیها الگوی شجاعت و استواری در دوران فتنه‌ها و اسارت را برای نسل‌های متمادی رقم زد.

در مکتب حضرت فاطمه (س)، بخشندگی نه از سر فزونی دارایی، بلکه از سر بزرگی دل بود؛ همان‌گونه که در آیات مربوط به ایثار، به ویژگی‌های اخلاق کریمانه خاندان ایشان اشاره شده است.

سلام بر تو که پیامبر خدا درباره‌ات فرمود: «فَاطِمَةُ سَیِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ» فاطمه، سرور زنان اهل بهشت است.

و سلام بر تو در آن لحظه که جهان، از حضور زمینی‌ات محروم شد؛ لحظه‌ای که خانه علی علیه‌السلام در سکوت فرو رفت و آسمان مدینه، گویی ستاره‌ای از ستارگان خویش را از دست داد.

ای بانوی بی‌بدیل! اگرچه جسمت از دیده‌ها پنهان شد، حقیقتت در دل‌ها باقی ماند؛ اگرچه روزگار گذشت، نامت فراموش نشد؛ و اگرچه تاریخ، روایت‌های گوناگون از روزگار تو دارد، محبتت در جان دوستدارانت ریشه دوانده است.

امروز، هر اشکی که برای تو جاری می‌شود، پیمانی است با فضیلت؛ هر سلامی که بر تو فرستاده می‌شود، تجدید عهدی است با پاکی؛ و هر دلی که در سوگ تو می‌شکند، می‌تواند از مکتب تو درس مهربانی، بندگی و ایستادگی بیاموزد.

سلام‌الله‌علیکِ یا فاطمة الزهراء؛ ای دختر برگزیده پیامبر؛ ای بانوی صبر و عبادت؛ ای کوثر جاودان رسالت؛ ای مادر فضیلت و چراغ روشن خاندان نبوت! درود بر تو در روز ولادتت، سلام بر تو در روز شهادتت، و سلام بر تو تا آن روز که زمین، به نور عدالت و حقیقت روشن شود.

امروز، یاد و خاطره حضرت زهرا (س) فراتر از یک سوگ ساده، دعوتی است برای بازگشت به ارزش‌های والای انسانی، پاکی، وفاداری و عدالت. یاد ایشان، چراغ راه مؤمنان در مسیر بندگی و الگویی برای تمام زنانی است که در جستجوی معنا، ایثار و مقاومت هستند.

سلام بر تو ای بانوی کوثر؛ سلام بر تو ای مظهر صبر و عبادت؛ و سلام بر تو ای که نامت، همواره در کنار نام پیامبر (ص)، نشان از پیوند جاودان میان رحمت الهی و حقیقت انسانی دارد.

نویسنده: محمود خدری مدرس دانشگاه بوشهر

انتهای پیام/