شناسایی ژنوتیپ‌های برتر بادام برای مقابله با سرمای دیررس بهاره
- اخبار استانها
- اخبار چهارمحال و بختیاری
- 27 مهر 1405 - 10:38
به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، بیژن حقیقتی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان، امروز در چهارمین جلسه کارگروه آموزش، پژوهش، فناوری و نوآوری استان با اشاره به نقش محوری تحقیقات و آموزش در توسعه پایدار بخش کشاورزی، اظهار کرد: مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان با بهره‌گیری از اعضای هیئت علمی، کارشناسان تخصصی و امکانات تحقیقاتی، مأموریت دارد با شناسایی مسائل و نیازهای واقعی کشاورزان، راهکارهای علمی و کاربردی برای افزایش بهره‌وری، بهبود کیفیت محصولات، کاهش هزینه‌های تولید و مدیریت چالش‌های بخش کشاورزی ارائه دهد.
وی افزود: این مرکز دارای 23 نفر عضو هیئت علمی و حدود 60 نفر نیروی کارشناسی، تخصصی و پشتیبانی است و در بخش‌های مختلفی از جمله باغبانی، گیاه‌پزشکی، خاک و آب، آبخیزداری، جنگل و مرتع فعالیت می‌کند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان با اشاره به زیرساخت‌های تحقیقاتی موجود تصریح کرد: پنج ایستگاه تحقیقاتی در استان، از جمله ایستگاه‌های بلداجی، شهرکرد، چهار‌تخته، گهرباران و بادام، ظرفیت مهمی برای اجرای طرح‌های پژوهشی، بررسی شرایط اقلیمی و ارزیابی ارقام و گونه‌های مختلف گیاهی فراهم کرده‌اند.
به گفته وی، استقرار برخی ایستگاه‌های تحقیقاتی در مناطق تولیدی و باغی استان، از جمله ایستگاه تحقیقات بادام در محدوده باغات سامان، این امکان را فراهم کرده است تا نتایج پژوهش‌ها در شرایط واقعی تولید بررسی و زمینه انتقال یافته‌های علمی به کشاورزان فراهم شود.
اجرای 79 طرح پژوهشی و انتشار دستاوردهای علمی
حقیقتی با تشریح عملکرد پژوهشی مرکز در سال گذشته گفت: در این مدت، 79 طرح پژوهشی در دست اجرا بوده و 44 طرح نیز به پایان رسیده است که نتایج و گزارش‌های نهایی آن‌ها در اختیار بهره‌برداران و بخش‌های اجرایی قرار گرفته است.
وی ادامه داد: تولید 93 مقاله علمی و پژوهشی و ارائه سه مقاله در همایش‌های علمی، بخشی از فعالیت‌های علمی محققان مرکز بوده است. علاوه بر این، نتایج تحقیقات در قالب نشریات فنی و ترویجی، دستورالعمل‌های اجرایی و دستنامه‌های تخصصی در اختیار فعالان بخش کشاورزی قرار می‌گیرد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان با تأکید بر ضرورت کاربردی بودن تحقیقات خاطرنشان کرد: پژوهش زمانی اثربخش خواهد بود که بتواند مسئله‌ای واقعی از بخش کشاورزی را برطرف کند؛ ازاین‌رو، رویکرد اصلی مرکز، انجام تحقیقات مسئله‌محور و هدایت پژوهش‌ها به سمت نیازهای کشاورزان، باغداران، دامداران و کارشناسان اجرایی است.
ارتباط مستقیم محققان با کشاورزان و بهره‌برداران
وی با اشاره به اجرای برنامه محققان معین در سطح استان اظهار کرد: ارتباط مستمر با بهره‌برداران و شناسایی مشکلات موجود در عرصه تولید، از مهم‌ترین وظایف محققان مرکز است.
حقیقتی افزود: در این چارچوب، 30 دهستان و مرکز خدمات کشاورزی تحت پوشش برنامه‌های ارتباطی و کارشناسی قرار دارند و محققان معین با مراجعه دوره‌ای به این مناطق، ضمن آشنایی با مسائل و چالش‌های تولید، برای رفع مشکلات موجود راهکار ارائه می‌کنند.
وی تصریح کرد: چنانچه یک مشکل با ارائه توصیه فنی و اجرای راهکارهای کارشناسی در مزرعه قابل حل باشد، اقدامات لازم برای رفع آن انجام می‌شود؛ اما در مواردی که مسئله نیازمند بررسی علمی و آزمایش‌های تخصصی باشد، موضوع در قالب طرح پژوهشی تعریف و تا دستیابی به نتیجه پیگیری خواهد شد.
آموزش سالانه 25 تا 30 هزار نفر از فعالان بخش کشاورزی
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان، آموزش را یکی دیگر از مأموریت‌های مهم این مجموعه دانست و گفت: برنامه‌های آموزشی مرکز در سه محور اصلی شامل آموزش بهره‌برداران، آموزش کارکنان و کارشناسان و سنجش مهارت‌های حرفه‌ای اجرا می‌شود.
وی با اشاره به گروه‌های هدف آموزشی افزود: کشاورزان و بهره‌برداران، مددجویان کمیته امداد، زندانیان، کارکنان وظیفه، زنان روستایی و عشایر از جمله گروه‌هایی هستند که در برنامه‌های آموزشی مرکز مورد توجه قرار دارند.
حقیقتی خاطرنشان کرد: سالانه حدود 25 تا 30 هزار نفرروز آموزش برای بهره‌برداران بخش کشاورزی ارائه می‌شود که هدف اصلی آن، ارتقای دانش فنی، افزایش مهارت‌های حرفه‌ای، توانمندسازی اقتصادی و ایجاد زمینه اشتغال در مناطق روستایی و کشاورزی است.
وی ادامه داد: آموزش کارکنان و کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی و دستگاه‌های مرتبط نیز از دیگر وظایف مرکز به شمار می‌رود و برنامه‌های آموزشی در این بخش با هدف به‌روزرسانی دانش تخصصی، ارتقای توان کارشناسی و افزایش کیفیت خدمات فنی و اجرایی ارائه می‌شود.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همچنین با اشاره به همکاری با آموزش و پرورش در زمینه سنجش مهارت‌های حرفه‌ای اظهار کرد: در این بخش، مهارت‌آموزان و داوطلبان دیپلم بزرگسالان کشاورزی در رشته‌هایی از جمله مکانیک تراکتور، تولید و پرورش گیاهان زینتی، گیاهان جالیزی و زراعت غلات و حبوبات، مهارت‌های تخصصی خود را ارزیابی می‌کنند.
تهیه نقشه‌های تناسب اراضی؛ گامی در مسیر اصلاح الگوی کشت
حقیقتی در ادامه، تناسب اراضی را یکی از پیش‌نیازهای اساسی اصلاح الگوی کشت و توسعه اصولی کشاورزی عنوان کرد و گفت: شناسایی ظرفیت‌های خاک و اقلیم مناطق مختلف استان و تعیین محصولات مناسب برای هر منطقه، می‌تواند از کشت‌های نامتناسب جلوگیری کرده و زمینه استفاده بهینه از منابع آب و خاک را فراهم کند.
وی افزود: در حوزه تناسب اراضی برای تمامی محصولات زراعی و باغی، هنوز نیاز به توسعه مطالعات و تکمیل اطلاعات تخصصی وجود دارد؛ بااین‌حال، بخش خاک و آب مرکز تحقیقات طی سال‌های اخیر نقشه‌های تناسب اراضی برای برخی گیاهان دارویی را تهیه کرده است.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تصریح کرد: این نقشه‌ها مشخص می‌کنند که کدام مناطق استان برای کشت گیاهان دارویی مشخص، از جمله موسیر، ظرفیت مناسب‌تری دارند و می‌توانند به‌عنوان راهنمایی علمی در اختیار بخش اجرا قرار گیرند.
وی همچنین با اشاره به ضرورت توسعه باغات دیم در اراضی شیب‌دار استان گفت: مطالعات و نقشه‌های مرتبط با شناسایی مناطق مستعد احداث باغات دیم نیز از اقدامات انجام‌شده در این زمینه است و می‌تواند در برنامه‌ریزی برای توسعه باغداری، افزایش بهره‌وری اراضی و استفاده مناسب از ظرفیت‌های طبیعی استان مؤثر باشد.
شناسایی ژنوتیپ‌های برتر بادام برای مقابله با سرمای دیررس بهاره
حقیقتی با اشاره به خسارت‌های ناشی از سرمای دیررس بهاره در باغات استان، انتخاب و معرفی ارقام و ژنوتیپ‌های مقاوم را یکی از محورهای مهم فعالیت‌های تحقیقاتی مرکز دانست و اظهار کرد: سرمای بهاره از چالش‌های جدی باغداران چهارمحال و بختیاری است و مقابله با این پدیده به مطالعات مستمر، ارزیابی‌های چندساله و انتخاب علمی مواد گیاهی سازگار با شرایط اقلیمی استان نیاز دارد.
وی افزود: محققان مرکز حدود هشت سال است که روی 268 ژنوتیپ بادام و 29 ژنوتیپ برتر گردو مطالعات تخصصی انجام می‌دهند تا نمونه‌های مناسب از نظر کیفیت محصول، ویژگی‌های ژنتیکی و مقاومت در برابر سرمای بهاره شناسایی شوند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خاطرنشان کرد: در جریان این مطالعات، سه ژنوتیپ برتر بادام شناسایی شده‌اند که از نظر کیفیت محصول و تحمل سرمای دیررس بهاره، نتایج امیدوارکننده‌ای داشته‌اند.
وی ادامه داد: تکثیر و توسعه این ژنوتیپ‌ها در ایستگاه تحقیقات بادام و در سطحی حدود چهار هکتار در حال پیگیری است تا پس از تکمیل مراحل ارزیابی و تأییدهای فنی، امکان بهره‌گیری از نتایج این تحقیقات برای باغداران فراهم شود.
حقیقتی تأکید کرد: توسعه ارقام سازگار با شرایط اقلیمی استان، به‌ویژه ارقامی که از حساسیت کمتری به سرمای دیررس بهاره برخوردارند، می‌تواند در کاهش خسارت‌های اقلیمی، تثبیت تولید و افزایش درآمد باغداران نقش مؤثری داشته باشد.
معرفی ارقام سازگار و پربازده محصولات زراعی
وی در تشریح دستاوردهای تحقیقاتی بخش زراعت نیز گفت: معرفی ارقام مناسب و پربازده از محصولات زراعی، از دیگر محورهای فعالیت مرکز است و ارقام جدید پس از چند سال بررسی و ارزیابی در ایستگاه‌های تحقیقاتی و مقایسه عملکرد آن‌ها با ارقام موجود، برای استفاده در مناطق مستعد معرفی می‌شوند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان افزود: در حوزه حبوبات، معرفی ارقام جدید لوبیا قرمز از جمله ارقام حنا و صبا، با هدف افزایش عملکرد و جایگزینی ارقام مناسب‌تر، از جمله اقدامات انجام‌شده است.
وی همچنین با اشاره به ضرورت تنوع‌بخشی به ارقام غلات اظهار کرد: تفاوت شرایط اقلیمی، محدودیت منابع آب و هم‌زمانی برخی مراحل رشد محصولات با دوره‌های کم‌آبی، ضرورت استفاده از ارقام سازگارتر را افزایش داده است.
حقیقتی تصریح کرد: در همین راستا، معرفی و بررسی ارقام جدید گندم و جو با هدف بهبود عملکرد، افزایش سازگاری با شرایط محیطی و کاهش آسیب‌پذیری محصول در برابر محدودیت‌های آبی، در دستور کار قرار گرفته است.
کاهش هزینه خوراک دام با استفاده از ضایعات صنایع غذایی
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان، تحقیقات در حوزه علوم دامی را از دیگر بخش‌های اثرگذار این مجموعه دانست و گفت: با توجه به سهم بالای هزینه خوراک در تولیدات دامی، استفاده از منابع خوراکی جایگزین و بهره‌گیری از محصولات جانبی صنایع غذایی می‌تواند به کاهش هزینه‌های تولید و بهبود بهره‌وری واحدهای دامداری کمک کند.
وی افزود: در این زمینه، استفاده از عصاره مالت در برخی برنامه‌های مرتبط با مدیریت و درمان گاوهای شیری و همچنین بررسی امکان استفاده از تفاله مالت به‌عنوان جایگزین بخشی از منابع خوراکی متداول، از جمله ذرت، مورد مطالعه قرار گرفته است.
حقیقتی ادامه داد: نتایج این مطالعات نشان می‌دهد که برخی محصولات جانبی صنایع غذایی، در صورت برخورداری از کیفیت مناسب و استفاده بر اساس جیره متعادل و توصیه‌های تخصصی، ظرفیت مناسبی برای استفاده در تغذیه دام دارند.
وی با اشاره به بررسی استفاده از ویناس، محصول جانبی برخی فرایندهای صنایع غذایی، در تغذیه بره‌های پرواری نیز گفت: این‌گونه پژوهش‌ها می‌توانند ضمن فراهم کردن زمینه استفاده اقتصادی از محصولات جانبی صنایع، به کاهش هزینه خوراک دام و افزایش بهره‌وری واحدهای دامپروری کمک کنند.
صیانت از ذخایر ژنتیکی و معرفی گونه‌های مرتعی امیدبخش
حقیقتی با اشاره به فعالیت‌های بخش منابع طبیعی مرکز اظهار کرد: حفاظت از ذخایر ژنتیکی، شناسایی گونه‌های ارزشمند بومی و معرفی ظرفیت‌های گیاهی استان، از مأموریت‌های مهم تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی است.
وی افزود: در همین راستا، طی دو سال اخیر، 13 گونه گیاهی منحصربه‌فرد و ارزشمند شناسایی یا احیا شده و اقدامات لازم برای ثبت و معرفی علمی آن‌ها انجام گرفته است.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همچنین از شناسایی و معرفی گونه‌های امیدبخش مرتعی برای کمک به تأمین علوفه دام خبر داد و گفت: توسعه این گونه‌ها در مراتع تخریب‌شده و اراضی کم‌بازده، در صورت رعایت ملاحظات فنی و زیست‌محیطی، می‌تواند به احیای پوشش گیاهی، کاهش فشار بر مراتع طبیعی و کاهش بخشی از هزینه‌های تأمین خوراک دام کمک کند.
وی تهیه اطلس عروس‌سنگ را از دیگر اقدامات علمی مشترک با اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان عنوان کرد و افزود: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، از 64 گونه شناخته‌شده این گروه در جهان، 16 گونه به استان چهارمحال و بختیاری اختصاص دارند. شناسایی، گردآوری اطلاعات و مستندسازی این گونه‌ها طی مطالعات میدانی چندساله انجام شده و نتایج آن در قالب اطلس تخصصی عروس‌سنگ تدوین شده است.
شناسایی بیماری‌های گیاهی و تدوین دستورالعمل‌های فنی
وی در ادامه با تشریح فعالیت‌های بخش گیاه‌پزشکی گفت: شناسایی آفات و بیماری‌های گیاهی، بررسی عوامل خسارت‌زا و ارائه راهکارهای علمی برای کنترل و پیشگیری از گسترش آن‌ها، از وظایف مهم این بخش است.
حقیقتی با اشاره به بررسی بیماری‌های باکتریایی درختان بادام اظهار کرد: در این حوزه، شناسایی عامل بیماری، بررسی منشأ و راه‌های گسترش آن و تدوین دستورالعمل‌های فنی و پیشگیرانه مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: نتایج بررسی‌ها و توصیه‌های فنی برای بهره‌گیری کارشناسان و بخش‌های اجرایی در اختیار مراجع ذی‌ربط قرار می‌گیرد تا اقدامات لازم برای مدیریت بیماری، رعایت اصول بهداشتی و قرنطینه‌ای و جلوگیری از گسترش عوامل بیماری‌زا انجام شود.
مدیریت آب سبز و توسعه کشاورزی در اراضی شیب‌دار
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان با اشاره به فعالیت‌های بخش آبخیزداری اظهار کرد: با توجه به شرایط توپوگرافی و شیب اراضی استان و ضرورت توسعه اصولی باغات دیم، استفاده از روش‌های مناسب برای جمع‌آوری و ذخیره آب حاصل از بارندگی، یکی از موضوعات مهم پژوهشی به شمار می‌رود.
وی افزود: بررسی راهکارهای بهره‌گیری از آب سبز، مدیریت رواناب و ذخیره رطوبت حاصل از بارش‌ها برای استفاده در دوره رشد گیاهان، می‌تواند به افزایش تاب‌آوری کشاورزی در برابر کم‌آبی و بهبود مدیریت منابع طبیعی کمک کند.
حقیقتی همچنین تهیه نقشه‌های مخاطرات طبیعی استان را از اقدامات انجام‌شده در این حوزه برشمرد و گفت: این اطلاعات می‌توانند در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای، انتخاب محل اجرای طرح‌ها و کاهش خطرپذیری فعالیت‌های کشاورزی و منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرند.
انجام سالانه 14 هزار آزمایش در آزمایشگاه‌های تخصصی
وی با اشاره به ظرفیت آزمایشگاهی مرکز تحقیقات گفت: آزمایشگاه‌های تخصصی خاک، آب و گیاه‌پزشکی این مجموعه از زیرساخت‌های مهم پشتیبانی علمی از بخش کشاورزی هستند و در زمینه بررسی ویژگی‌های خاک و آب، تشخیص مسائل فنی و کمک به تصمیم‌گیری دقیق‌تر برای مدیریت تولید فعالیت می‌کنند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان افزود: سالانه حدود 14 هزار آزمایش برای کشاورزان، بهره‌برداران و محققان در این مرکز انجام می‌شود که نتایج آن‌ها می‌تواند در بهبود مدیریت نهاده‌ها، شناخت شرایط تولید و ارائه توصیه‌های تخصصی مؤثر باشد.
وی همچنین با اشاره به جایگاه علمی محققان مرکز اظهار کرد: حضور یکی از محققان مجموعه در جمع یک درصد دانشمندان برتر جهان و اجرای فعالیت‌های علمی در سطح بین‌المللی، نشان‌دهنده ظرفیت علمی و تخصصی موجود در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان است.
ضرورت تأمین اعتبارات پایدار و تقویت زیرساخت‌های تحقیقاتی
حقیقتی ، به بیان مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی مرکز پرداخت و گفت: تداوم و اثربخشی فعالیت‌های پژوهشی، نیازمند تأمین منابع مالی پایدار، تقویت نیروی انسانی متخصص و فراهم کردن زیرساخت‌های مناسب برای اجرای طرح‌های تحقیقاتی است.
وی با تأکید بر ضرورت پیش‌بینی ردیف اعتباری مشخص برای نگهداری و تجهیز ایستگاه‌های تحقیقاتی افزود: ایستگاه‌های تحقیقاتی بستر اصلی اجرای بسیاری از مطالعات کشاورزی هستند و در صورت تأمین نشدن هزینه‌های نگهداری، تجهیز و به‌روزرسانی آن‌ها، اجرای مؤثر برنامه‌های پژوهشی با محدودیت مواجه خواهد شد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان، تقویت نیروی انسانی متخصص را نیز از نیازهای اساسی این مجموعه دانست و تصریح کرد: نیروی انسانی متخصص، سرمایه اصلی مراکز تحقیقاتی است و جذب و به‌کارگیری نیروهای توانمند در حوزه‌های مختلف کشاورزی و منابع طبیعی می‌تواند به ارتقای کیفیت پژوهش‌ها و افزایش اثربخشی نتایج آن‌ها کمک کند.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های موجود در ایستگاه‌های دام و منابع ژنتیکی استان گفت: واگذاری و تخصیص مناسب عرصه‌های تحقیقاتی، از جمله بخش‌های مورد نیاز برای انجام مطالعات مرتبط با حفظ و بهبود نژاد دام بومی لری بختیاری، می‌تواند زمینه انجام پژوهش‌های تخصصی‌تر و صیانت از این ذخایر ارزشمند ژنتیکی را فراهم کند.
حقیقتی در ادامه بر ضرورت متناسب‌سازی سازوکار تأمین اعتبارات با ماهیت طرح‌های کشاورزی تأکید کرد و گفت: بسیاری از طرح‌های تحقیقاتی کشاورزی برای دستیابی به نتایج معتبر به چند سال مطالعه، آزمایش و ارزیابی نیاز دارند؛ بنابراین، اعتبارات پژوهشی باید متناسب با دوره زمانی اجرای طرح‌ها و هزینه‌های واقعی آن‌ها پیش‌بینی شود.
وی افزود: تخصیص اعتبارات کوتاه‌مدت و محدود، بدون توجه به زمان مورد نیاز برای تکمیل پژوهش‌ها، می‌تواند روند اجرای طرح‌ها را با مشکل مواجه کند. ازاین‌رو، لازم است در برنامه‌ریزی‌های اعتباری، ماهیت بلندمدت تحقیقات کشاورزی و ضرورت تأمین هزینه‌های اجرای کامل طرح‌ها مورد توجه قرار گیرد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان در پایان تأکید کرد: توسعه ارتباط میان مراکز علمی و پژوهشی، دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها و بهره‌برداران، همراه با تأمین زیرساخت‌ها و اعتبارات مورد نیاز، می‌تواند مسیر تبدیل دانش به فناوری و انتقال یافته‌های تحقیقاتی به عرصه تولید را هموار کند و زمینه ارتقای بهره‌وری، کاهش هزینه‌های تولید و توسعه پایدار کشاورزی در چهارمحال و بختیاری را فراهم آورد.
انتهای پیام/7540