به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، طی روزهای گذشته و در جریان تنش و اختلافاتی که بین ترکیه و جمهوری آذربایجان به وجود آمد، چند تن از مقامات برجسته ترکیه به دنبال دلجویی از مقامات باکو بودند.

پس از آن که چند تن از افراد رده بالا در حزب حاکم ترکیه به ممنوعیت حجاب دختران و معلمین در مدارس جمهوری آذربایجان معترض شدند، دولت باکو به تندی به آنان پاسخ داده و خواستار آن شد که در مسائل داخلی دیگران دخالت نکنند.

آتش این تنش در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی نیز گسترده شد و هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه، برای پایان دادن به اختلافات به باکو سفر کرد. اما دیروز یک بار دیگر، انتشار یک متن جنجالی در یکی از رسانه‌های نزدیک به حزب حاکم جمهوری آذربایجان، دردسرساز شد. 

دولت باغچلی رهبر حزب حرکت ملی گرا و شریک اردوغان در ائتلاف جمهور نیز برای آرام کردن فضا و پایان دادن به تنش، دو بار موضع‌گیری رسمی کرده، اما برخی دیگر از رهبران احزاب سیاسی ترکیه نظیر فاتح اربکان رهبر حزب مجدداً رفاه، مواضع تند باکو و ممنوعیت حجاب اسلامی دختران در مدارس را نکوهش کرده و آنکارا خواسته‌اند در برابر این اقدامات کوتاه نیاید.

اما شواهد نشان می‌دهد که دولت اردوغان، با نگرشی عملگرایانه و مبتنی بر منافع اقتصادی، می‌خواهد به بحث درباره ارزش‌های دینی و اسلامی نپردازد.

اتهام سنگین علیه هاکان فیدان

انتشار یک گزارش درباره سفر هاکان فیدان به باکو در یکی از رسانه های نزدیک به حزب الهام علی اف، به تنش و جنجال قبلی دامن زد.

این گزارش در وب‌سایت خبری «قفقاز اینفو» منتشر شد که در آن آمده است: فیدان در طول سفر خود به باکو، جلسه‌ای مخفی با اعضای صندوق کمک به جوانان (GYF) برگزار کرده و دستورالعمل‌های مختلفی را صادر کرده است.

این گزارش همچنین ادعا کرد که از برخی سازمان‌های مرتبط با ترکیه برای دخالت در امور داخلی آذربایجان، انجام فعالیت‌های اطلاعاتی و ایجاد ناآرامی در این کشور استفاده می‌شود.

سفارت ترکیه در باکو، به تندی به گزارش قفقاز اینفو واکنش نشان داده و اعلام کرد: «این یک متن غرض ورزانه و مبتنی بر اتهامات بی‌اساس است. تلاش این نشریه چیزی بیش از یک تلاش برای انتشار اطلاعات نادرست توسط محافلی با هدف آسیب رساندن به روابط بین ترکیه و آذربایجان نیست.

وزیر محترم ما در طول سفر خود به باکو، عکس‌های متعددی را به عنوان یادگاری گرفته است. در میان این عکس‌ها، اعضای سازمانی با وضعیت قانونی در آذربایجان نیز حضور داشتند. ادعاهای موجود در گزارش خبری مبنی بر اینکه وزیر ما جلسه‌ای مخفی برگزار کرده و دستورالعمل‌های مختلفی ارائه داده، کاملاً نادرست است.

عبارات به کار رفته در متن خبر، مانند نقشه‌هایی برای دخالت در امور داخلی، عملیات اطلاعاتی، نقشه‌های کودتا و هرج و مرج و آموزش عوامل نفوذ، چیزی بیش از دروغ‌های عمدی با هدف تحریک مردم برادر آذربایجان علیه ترکیه نیستند. اکیداً توصیه می‌شود که مردم آذربایجان و ترکیه این تهمت‌های زشت و ادعاهای فریبکارانه که هیچ ارتباطی با واقعیت ندارند را نادیده بگیرند».

البته گزارش منتشر شده توسط قفقاز اینفو بعداً از وب‌سایت آن حذف شد.

دیروز رسانه‌های ترکیه یک بار دیگر شاهد موضع‌گیری مجدد بنعلی ییلدرم نخست وزیر سابق ترکیه درباره تنش بین آنکارا و باکو بود.

ییلدرم که حالا ریاست شورای ریش سفیدان سازمان کشورهای ترک (OTS)، را بر عهده دارد و قبلاً اعلام کرده بود کسی نباید جرات کند درباره مساله حجاب در مدارس آذربایجان حرف بزند، دیروز هم در ارزنجان و در دانشگاهی که به نام خود او نامگذاری شده، سخنرانی کرد و درباره تحولات اخیر گفت: «در روزهای اخیر، در رسانه‌های اجتماعی با اخباری در مورد روابط ترکیه و آذربایجان مواجه شده‌ایم. آذربایجان و ترکیه دو کشور از یک ملت هستند. ریشه‌های ما یکی است. ولی کشورهای ما از هم جدا هستند.

حقوق حاکمیتی آذربایجان متعلق به آذربایجان است و کسی حق ندارد درباره مسائل داخلی آنها اظهارنظر کند. هیچ یک از کشورها در موقعیتی نیستند که در امور داخلی یکدیگر دخالت کنند. هیچ کس حد و جرات آن را ندارد که روابط باستانی آذربایجان و ترکیه را با برخی رویدادهای جاری مختل کند. ما برادر هستیم. آذربایجان یک کشور مستقل است و حق آن برای تصمیم‌گیری‌های خود باید محترم شمرده شود.

دیروز دولت باغچلی رهبر حزب حرکت ملی گرا و شریک اردوغان در ائتلاف جمهور نیز درباره تنش اخیر گفت: ضمن عرض تبریک به مناسبت سی و پنجمین سالگرد اعلام استقلال جمهوری آذربایجان، اعلام می‌کنیم که برادری بین ترکیه و آذربایجان در آینده نیز ادامه خواهد یافت. ترکیه و آذربایجان، که در گهواره تمدنی بزرگ قرار دارند، با افکار مشترک و موضع مشترک مبتنی بر درک یک ملت، دو دولت با همه مشکلات روبرو شده‌اند. مطمئناً آنها مسیر آینده خود را با احساسات و افکار یکسان ترسیم خواهند کرد.

معاون اردوغان و اولویت 600 میلیارد دلاری

دیروز مهمترین سخنرانی درباره تنش در روابط آنکارا – باکو، توسط کورشاد زورلو ارائه شد.

پروفسور زورلو از چهره‌های دانشگاهی و محققین راست افراطی ترکیه است که تخصص مطالعاتی او درباره تبارشناسی و حساسیت‌های نژادی ترک‌ها، او را به رهبران قزاقستان، ازبکستان و آذربایجان نزدیک کرد و پس از ورود به دنیای سیاست، در گام نخست سخنگوی حزب ایی پارتی شد و سپس به آکپارتی پیوست و به عنوان معاون اردوغان در حزب عدالت و توسعه مشغول به کار شد و کل پرونده روابط با کشورهای ترک زبان به او سپرده شد.

او دیروز در سخنرانی خود در یک کنفرانس بین‌المللی که در منطقه کچی‌اورن آنکارا به مناسبت سی و پنجمین سالگرد استقلال قرقیزستان، اوج عملگرایی حزب حاکم ترکیه را به نمایش گذاشته و اعلام کرد: «ما با تاسف تحولات روابط ترکیه و آذربایجان را دنبال می‌کنیم. اظهارات و پست‌های منعکس شده در حوزه عمومی توسط حزب عدالت و توسعه با دقت رصد می‌شود. اختلافات بین ترکیه و آذربایجان باید در چارچوب احترام به حقوق حاکمیتی هر دو کشور ارزیابی شود.

ما باید به جای بحث و جدل، به دنبال اهداف مشترک اقتصادی و استراتژیک کشورهای ترک باشیم. ترکیه و آذربایجان ممکن است در مورد برخی مسائل، تصمیمات متفاوتی بگیرند. ولی احترام متقابل به حقوق حاکمیتی کشورها ضروری است».

زورلو در ادامه افزود: «ما باید ظرفیت تجاری 600 میلیارد دلاری را در نظر بگیریم. نباید اهمیت حیاتی و استراتژیک روابط بین ترکیه و آذربایجان و به ویژه پروژه کریدور میانی که از چین تا اروپا امتداد دارد را از یاد ببریم».

زورلو با بیان اینکه ترکیه در حال انجام مطالعاتی در مورد کریدور جنوبی است که شامل مسیر توسعه از طریق سوریه و عراق و راه آهن حجاز می‌شود، گفت که توافق مکه نیز گامی مهم در این فرآیند است.

زورلو با یادآوری فراخوان قاسم جومارت توکایف، رئیس جمهور قزاقستان، برای تسریع کار گنجاندن کریدور زنگه زور در کریدور میانی، استدلال کرد که این پروژه‌ها جایگاه کشورهای ترک را در تجارت بین‌المللی تقویت خواهند کرد.

وی گفت: «این خطوط حمل و نقل می‌توانند ظرفیت تجارت خارجی بیش از 600 میلیارد دلار ایجاد کنند و تحولات باید در این چارچوب استراتژیک گسترده در نظر گرفته شوند».

 اظهارات مسالمت جویانه معاون اردوغان در شرایطی بیان شده که رسانه‌ها و تحلیلگران محافظه کار ترکیه، معتقدند که هواداران حزب عدالت و توسعه به شکل جدی به مساله ممنوعیت حجاب در جمهوری آذربایجان حساس شده‌اند و انفعال معامله گرانه تیم اردوغان، می‌تواند عواقب بدی به همراه بیاورد.

روزنامه قرار امروز عکس و تیتر صفحه نخست را به این موضوع اختصاص داده و به این اشاره کرده که آنکارا عملاً بر سر یک دوراهی قرار گرفته است.

قرار می‌نویسد: «ممنوعیت روسری که در کشور برادر اجرا می‌شود، باعث ایجاد تنش بین آنکارا و باکو شده است. در حالی که مقامات دولتی پیام‌های گرمی را برای جلوگیری از آسیب به روابط ریشه‌دار به آذربایجان می‌فرستند، آنها همچنین سعی می‌کنند واکنش‌ها، به ویژه از سوی بخش محافظه‌کار مذهبی جامعه را مهار کنند.

ولی طرفداران حزب عدالت و توسعه همچنان درباره وضعیت دختران دانش‌آموز محجبه در مدارس جمهوری آذربایجان نگران هستند و آکپارتی نمی‌تواند این نگرانی را نادیده بگیرد».

این روزنامه در ادامه به این نکته نیز اشاره کرده که محمد علی الصلابی، دبیرکل اتحادیه علمای مسلمان جهان، از اردوغان خواسته در برابر اقدام باکو سکوت نکند و از علی اف بخواهد که به ممنوعیت حجاب پایان داده شود.
انتهای پیام/