به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، قرآن کریم برای توصیف سبک زندگی، منش و جهان‌بینی انسان‌ها، بارها از استعاره «راه رفتن روی زمین» استفاده کرده است.

وقتی چهار آیه از سوره‌های لقمان، اسراء، فرقان و قصص را در کنار هم قرار می‌دهیم، یک نقشه راه شگفت‌انگیز برای سبک زندگی پیش روی ما باز می‌شود که به ما می‌گوید در این دنیای پر از هیاهو، چگونه قدم برداریم که هم گم نشویم و هم آرام بمانیم.

1. توهم بزرگی؛ محاسبه اشتباه از اندازه خودمان

قرآن در آیه 37 سوره اسراء یک هشدار تکان‌دهنده می‌دهد: «وَلَا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا» (و با غرور و خوشحالیِ [همراه با تکبر] بر زمین گام مدار، که تو هرگز زمین را نمی‌شکافی و هرگز نمی‌توانی به بلندی کوه‌ها برسی).

چرا خدا بلافاصله بعد از نهی از تکبر، به کوه‌ها و شکافتن زمین اشاره می‌کند؟ زیرا تکبر، یک خطای محاسباتی است. انسان مغرور فکر می‌کند خیلی بزرگ و قدرتمند است. قرآن می‌خواهد بگوید واقعیت کیهانی را ببین! تو نه می‌توانی نظم زمین را به هم بزنی و نه قد و قواره‌ات به کوه‌ها می‌رسد.

این نگاه در آیه 61 سوره لقمان عمیق‌تر می‌شود. جایی که خدا به عظمت گردش شب و روز و تسلط مطلق خود بر این نظام شگفت‌انگیز اشاره می‌کند. وقتی در دل این منظومه بی‌نهایت و در برابر خدایی که شنوا و بیناست قرار داریم، این همه ادعا و فخرفروشی معنایی ندارد.

2. گرفتار شدن در زینت دنیا

اما تنها غرور درونی خطرناک نیست. ما در جامعه اغلب فریب زرق‌وبرق‌های بیرونی را هم می‌خوریم. داستان قارون در سوره قصص تصویرگر همین واقعیت است: «فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوْمِهِ فِی زِینَتِهِ...» (قارون با همه زینت و آرایش خود بر قومش بیرون آمد).

مردم سطحی‌نگر که فقط خواهان زندگی دنیوی بودند، با دیدن این زرق‌وبرق فریاد زدند: «ای کاش ما هم مثل قارون ثروت داشتیم!»

نکته مهم اینجاست که قرآن از کلمه «زینت» استفاده می‌کند، یعنی چیزی که ظاهر را می‌آراید اما لزوماً باطنی ندارد. امروزه هم همین‌طور است. ما هنوز هم با دیدن ماشین مدل بالا، لباس‌های برند، عناوین پرطمطراق و ثروت‌های بادآورده، دچار همان حسرت «یا لیت» می‌شویم.

3. هنر «هَون»؛ وقارِ بدون تکبر

پس چگونه باید روی این زمین پر از قارون‌های مغرور و زینت‌های فریبنده راه رفت؟ پاسخ را آیه 63 سوره فرقان می‌دهد و ویژگی بارز «عبادالرحمن» (بندگان ویژه خدا) را این‌گونه توصیف می‌کند: «وَعِبَادُ الرَّحْمَٰنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا» (و بندگان خدای رحمان، کسانی هستند که بر روی زمین با «هَون» راه می‌روند).

«هَون» به معنای آرامش، وقار، متانت و به دور از هرگونه تکبر و هیاهو است. انسان تراز قرآن، نه مثل قارون با زرق‌وبرق و غرور قدم برمی‌دارد و نه مثل انسان‌های منفعل، سر در گریبان است. او باوقار، آرام و هدفمند راه می‌رود.

4. پاسخ صلح‌آمیز به نادانی

اما در همین مسیری که با وقار قدم برمی‌داریم، حتماً به موانعی هم برمی‌خوریم. فرقان در ادامه همان آیه، یک شاهکار اخلاقی و روان‌شناختی را رو می‌کند: «وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَاما» (و چون جاهلان آن‌ها را مخاطب سازند [با کلامی که مایه صلح و سلامت باشد] می‌گویند: سلام).

انتهای پیام/