به گزارش گروه بین‌­الملل خبرگزاری تسنیم، کشور مغرب به عنوان اولین کشور آفریقایی در دسامبر 2020 (آذر 1399) به‌طور رسمی به پیمان ابراهیم پیوست و روابط دیپلماتیک خود را با رژیم صهیونیستی عادی‌سازی کرد. در نتیجه این اتفاق، دو طرف تلاش کردند روابط دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی بین خود را توسعه دهند.

در همین راستا در 16 سپتامبر 2026 (در سالگرد ششم پیمان ابراهیم)، گیدئون ساعر، وزیر خارجه رژیم صهیونیستی در سفر خود به نیویورک با ناصر بوریطه، همتای مغربی خود و با مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل دیدار کرد. در این نشست طرف های حاضر در نشست بر سر ضرورت ارتقای روابط دیپلماتیک، تبدیل نمایندگی­‌ها به سفارتخانه، انتصاب سفیر، گسترش پروازها و جلوگیری از مالیات مضاعف تا پایان سال جاری میلادی توافق کردند.[1]

این اقدام در واقع در راستای توسعه مناسبات نظامی-امنیتی طرفین صورت گرفت. زیرا در نخستین گام بعد از از سرگیری مسیرهای هوایی بین تل آویو و رباط، برای نخستین بار صنایع نظامی اسرائیل در نمایشگاه هوایی مغرب 2026 که از 7 تا 10 اکتبر برگزار شد، مشارکت کرد. اهمیت این مسئله در گزارش­هایی است که نشان می­‌دهد مغرب در سال‌های اخیر به یکی از برجسته‌ترین مشتریان صنایع نظامی اسرائیل تبدیل شده است.

طبق برآوردها، حجم کل صادرات صنایع تسلیحاتی از اسرائیل به مغرب از ابتدای دهه حاضر به بیش از 2 میلیارد دلار رسیده است. براین اساس موسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم (SIPRI)، اعلام کرد اسرائیل پس از آمریکا با 64 درصد و فرانسه با 15 درصد، به سومین صادرکننده تجهیزات نظامی مغرب تبدیل شده که 11 درصد آن را به خود اختصاص داده است.[2]

با توجه به درگیری­‌هایی که مغرب با کشورهای همسایه خود به ویژه الجزایر و اخیراً با دولت اسپانیا در نتیجه هجوم مهاجران مغربی به شهرهای تحت حاکمیت این کشور در سوئتا و ملیله پیدا کرده، گسترش این مورد توجه رسانه­‌های و کارشناسان حوزه امنیتی -نظامی قرار گرفته است.

چندی قبل، مغرب موشک‌های دقیق شرکت البیت، سیستم‌های پرتاب PULS و سامانه دفاع هوایی چندلایه باراک MX را با قیمت حدود 500 میلیون دلار از شرکت­‌های تسلیحاتی اسرائیلی خریداری کرده بود، و اکنون خبرها نشان می­‌دهد رباط قراردادهایی در زمینه ماهواره‌های جاسوسی پیشرفته و حتی تأسیس کارخانه‌های محلی برای تولید پهپادهای انتحاری با همکاری شرکت‌های اسرائیلی به امضا رسیده است.

در ادامه این همکاری‌­ها، ارتش مغرب در حال بررسی ادغام موشک‌های LORA (سیستم تسلیحات توپخانه‌ای دوربرد) ساخت صنایع هوافضای اسرائیل (IAI) در سیستم‌های پرتابگر HIMARS آمریکایی است. آزمایش‌ها و ادغام مشترک بین سامانه‌های پرتاب آمریکایی (HIMARS) و موشک‌های اسرائیلی ثابت می‌کند مغرب در حال تبدیل شدن به یک «آزمایشگاه نظامی» و یک مرکز توسعه استراتژیک برای ایالات متحده و اسرائیل در قاره آفریقا است.

با وجود پیچیدگی‌های سیاسی منطقه‌ای، اکنون روابط امنیتی بین آنها از همیشه نزدیک‌تر است. برای صنایع تسلیحاتی اسرائیل، این قبیل توافقات نظامی جای پای استراتژیک محکمی در شمال آفریقا ایجاد می‌کنند که اثربخشی سیستم‌های اسرائیلی را در بازار جهانی اثبات می‌کند.[3]

تجهیز مغرب به سیستم پدافندی صهیونیستی 

مغرب در مارس 2023 تصمیم به خرید سیستم پدافند هوایی اسپایدر گرفت. در همین رابطه حدود چهار ماه پیش، عکس‌های ماهواره‌ای منتشر شد که نشان می‌داد این سیستم به صورت عملیاتی در یک پایگاه پدافند هوایی در حدود 60 کیلومتری رباط، پایتخت این کشور مستقر شده است. گفتنی است این سیستم در بردهای مختلف در برابر انواع تهدیدات هوایی از جمله پهپادها، هواپیماها، هلیکوپترها و موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد واکنش نشان می‌دهد. رهگیری با استفاده از موشک‌های ساخت شرکت اسرائیلی رافائل انجام می‌شود.[4]

تولید پهپادهای اسرائیلی در خاک مغرب

اما به نظر می‌رسد همکاری امنیتی بین مغرب و اسرائیل وارد مرحله جدیدی شده است و فراتر از معاملات تسلیحاتی و سیستم‌های پیش‌ساخته، شامل تولید نظامی، انتقال فناوری و توسعه قابلیت‌های تولید محلی می‌شود. این امر با رونمایی از یک مرکز جدید اختصاص داده شده به تولید تجهیزات پرسه‌­زن در خاک مغرب همراه است، اقدامی که می‌تواند تخصص بیشتری را در زمینه پهپادهای انتحاری در اختیار مغرب قرار دهد و در عین حال جای پای صنعتی پیشرفته‌ای را برای صنایع امنیتی اسرائیل در شمال آفریقا باز کند.

در همین رابطه به عنوان بخشی از همکاری امنیتی، شرکت BlueBird Aero Systems (یکی از شرکت‌های تابعه صنایع هوافضای اسرائیل) یک کارخانه تولیدی پیشرفته را در شهر بن‌سلیمان مغرب افتتاح کرد. این کارخانه پهپاد انتحاری پیشرفته SpyX با برد حدود 50 کیلومتر را تولید می‌کند. بنابراین مغرب به اولین کشور در منطقه (به جز اسرائیل) تبدیل شده است که این نوع سلاح را در خاک خود تولید می‌کند.

نگرانی کشورهای همسایه مغرب از تحرکات رژیم صهیونیستی

درگیری اصلی مغرب، در جبهه شرقی و با الجزایر است. در حالی که دو طرف بر سر صحرای غربی با هم مناقشه دارند، این تنش خود را در تأمین­‌کنندگان نیازهای تسلیحاتی طرفین به وضوح نشان می­‌دهد. در شرایطی که مغرب‌ در این زمینه به غرب و البته اسرائیل وابسته است، الجزایر به روسیه و چین تکیه دارد. در حالی که مغرب منطقه صحرای غربی را بخشی از قلمرو خود می­‌داند، الجزایر از جبهه پولیساریو حمایت می­‌کند و خواهان حق تعیین سرنوشت مردم این منطقه است. نکته مهم آنکه اگر صحرای غربی تحت حاکمیت مغرب قرار بگیرد، ضمن گسترش مرزهای دریایی آن، مؤلفه­‌های قدرت این کشور تقویت می­‌شود. از این رو هر توافق نظامی اسرائیل با مغرب، الجزایر را به شدت نگران می­‌کند. 

اما افزون بر این، نهادهای امنیتی و سیاسی اسپانیا هم به عنوان جبهه شمالی مغرب، با نگرانی عمیق پروژ­های نظامی این کشور را دنبال می‌کنند. زیرا مغرب ادعای حاکمیت بر شهرهای تحت حاکمیت اسپانیا در شمال آفریقا، یعنی سئوتا و ملیله را دارد و برد و قابلیت‌های پهپادهای ساخت اسرائیل به آنها اجازه می‌دهد تا به راحتی به این شهرها و حتی جنوب اسپانیا دسترسی داشته باشند. در همین راستا احزاب مخالف در اسپانیا در پارلمان هشدار داده‌اند پهپادهای انتحاری که مغرب تولید می‌کند از قابلیت‌های سیستم‌هایی که ارتش اسپانیا در اختیار دارد، فراتر می‌رود و این امر تعادل استراتژیک در تنگه جبل الطارق را نقض می‌کند. در واکنش به این مسئله، وزارت دفاع اسپانیا استقرار سیستم‌های دفاع ضد پهپاد را در مناطق مرزی دریایی خود با مغرب برای خنثی کردن «تهدیدهای بالقوه» آغاز کرد. در همین خصوص روز سه­‌شنبه (21 مهر) اخباری در مورد ورود بدون مجوز شناورهای نظامی مغرب به آبهای اسپانیا به بهانه بحران مهاجرتی سئوتا منتشر شد.

اما تنش بین این دو کشور صرفاً ناشی از پهپادها نیست، بلکه مبتنی بر «بسته» کاملی از فناوری‌های اسرائیلی است که موازنه قدرت را تغییر داده‌اند: اسپانیا پیش از این، دولت مغرب را به استفاده از نرم‌افزار جاسوسی اسرائیلی پگاسوس برای هک تلفن‌ همراه پدرو سانچز نخست وزیر اسپانیا و دیگر مقامات ارشد متهم کرده بود که باعث بحران دیپلماتیک شدیدی شد. همچنین اسپانیا نگران خرید سیستم‌های پدافند هوایی اسرائیل مانند باراک MX و سیستم اسپایدر توسط مغرب است که اکنون در منطقه مستقر شده‌اند.[5] بنابراین اختلافات ارضی، نگرانی­‌های تسلیحاتی، بحران­‌های اجتماعی و مهاجرتی در کنار مواضع کاملاً متضاد اسپانیا و مغرب در مسئله فلسطین، موجب شده است مادرید روابط رباط و تل­‌آویو با حساسیت بیشتری دنبال کند.

پانوشت:

[1]. https://www.ynet.co.il/news/article/hjkzgh00tzl

[2]. https://www.calcalist.co.il/local_news/article/hklwr4rsgl

[3]. https://nziv.net/131374/

[4] . https://www.globes.co.il/news/article.aspx?did=1001557006

[5]. https://nziv.net/132094/

انتهای پیام/