به گزارش خبرگزاری تسنیم، زینب (س)، نامی است که در آن، صبر به حماسه تبدیل می‌شود، اندوه در هیئت ایمان قد می‌کشد و اسارت، در برابر عظمت روح انسان سر فرود می‌آورد. او دختر علی (ع) و فاطمه (س)، پرورش‌یافته خانه وحی و وارث شجاعت مردی است که عدالت را با شمشیر و خطبه می‌شناساند و بانویی که عفت و طهارت را با حضور خویش معنا می‌بخشد. زینب (س) تنها خواهر داغ‌دیده حسین (ع) نیست؛ او راوی حقیقت کربلا، پاسدار پیام عاشورا و معمار بیداری وجدان‌هایی است که در هیاهوی قدرت و تحریف، راه حق را گم می‌کنند.

قرآن کریم، صابران را چنین بشارت می‌دهد: «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»؛ خداوند با شکیبایان است (بقره، 153). اما صبر زینب (س)، صبری منفعل و خاموش نبود؛ صبری بود که در متن طوفان ایستاد، از میان شعله‌های مصیبت گذشت و نگذاشت حقیقت در غبار دروغ و فراموشی دفن شود. او صبر را نه به معنای تسلیم در برابر ستم، بلکه به معنای ایستادگی در راه خدا، پاسداری از کرامت انسان و حفظ امانت خون شهیدان معنا کرد.

کربلا، سرزمینی بود که در آن، آسمان به تماشای بزرگ‌ترین آزمون وفاداری نشست. روز عاشورا، هنگامی که زمین از خون پاک‌ترین مردان خدا رنگین شد و خیمه‌ها در آتش کینه سوختند، زینب (س) در برابر مصیبتی ایستاد که کوه‌ها تاب تحمل آن را نداشتند. برادران، فرزندان برادر، یاران و عزیزانش را از دست داده بود؛ اما رسالت او هنوز به پایان نرسیده بود. گویی تقدیر الهی، در کنار شمشیرهای خون‌چکان کربلا، رسالتی دیگر برای او نوشته بود: اگر حسین (ع) با خون خویش حقیقت را امضا کرد، زینب (س) باید آن حقیقت را به گوش تاریخ می‌رساند.

او در آن هنگامه هولناک، مصداق روشن این آیه شد:«وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ ۝ الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ» «و شکیبایان را بشارت ده؛ همان کسانی که چون مصیبتی به آنان برسد، می‌گویند: ما از آنِ خداییم و به سوی او بازمی‌گردیم.» (بقره، 155ـ156)

این آیات، تنها توصیف اندوه مؤمنانه نیست؛ ترسیم افقی است که در آن، انسان در اوج مصیبت نیز خویش را از قلمرو بندگی خدا بیرون نمی‌بیند. زینب (س) با همه داغ‌هایی که بر دل داشت، از مدار ایمان خارج نشد. او می‌دانست که شهادت حسین (ع)، پایان راه نیست؛ آغاز فصل تازه‌ای از مسئولیت است. باید کودکان را از وحشت و آوارگی عبور دهد، از امام سجاد (ع) مراقبت کند، پیام شهیدان را از کربلا تا کوفه و شام ببرد و نگذارد دشمن، بر پیکر حقیقت نیزه تحریف فرود آورد.

در مجلس ابن‌زیاد، آن‌گاه که غرور قدرت می‌خواست شکست ظاهری کاروان اسیران را به پیروزی خود تعبیر کند، زینب (س) با صلابت خاندان علی (ع) سخن گفت. در برابر یزید نیز، کاخ را به محکمه وجدان تاریخ تبدیل کرد. او نه با سپاه و شمشیر، بلکه با منطق قرآن، شجاعت ایمان و شکوه کلام، پرده از چهره ستم برداشت. این همان حقیقتی است که قرآن در وصف بندگان شایسته خویش می‌فرماید:

«الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَیَخْشَوْنَهُ وَلَا یَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ»؛ آنان که پیام‌های خدا را می‌رسانند، از او می‌ترسند و جز از خدا از هیچ‌کس بیم ندارند. (احزاب، 39)

زینب (س) از آن انسان‌هایی بود که هیبت تخت‌ها، عظمت کاخ‌ها و تهدید صاحبان قدرت، زبان حق را در کامشان زندانی نمی‌کند. او به جهانیان آموخت که قدرت، هر اندازه پرهیاهو باشد، در برابر حقیقت محکوم به زوال است؛ و انسانی که به خدا تکیه دارد، حتی اگر در بند باشد، می‌تواند وجدان یک امپراتوری را به محاکمه بکشد.

از همین رو، خطبه‌های زینب (س) را باید فراتر از سخنانی در سوگ برادر دانست. آن‌ها منشور بیداری، اسناد زنده مظلومیت و فریاد اعتراض به تحریف دین‌اند. او اجازه نداد یزید، نام اسلام را پوششی برای سلطه خود قرار دهد و خون حسین (ع) را در هیاهوی تبلیغات حکومتی گم کند. در منطق زینب (س)، عاشورا حادثه‌ای محصور در سال 61 هجری نبود؛ معیاری همیشگی برای تشخیص حق از باطل، آزادگی از بندگی قدرت و ایمان راستین از دینداریِ بی‌روح بود.

در روایتی مشهور از امام حسین (ع) خطاب به خواهرش زینب (س)، بر جایگاه آرامش‌بخش و استوار او در لحظات دشوار تأکید شده است؛ هرچند نقل‌های رایج این مضمون از نظر سند یکسان نیستند. همین پیوند عمیق میان آن دو، حقیقتی روشن را به یاد می‌آورد: زینب (س) در کنار حسین (ع) تنها خواهر نبود؛ همراهی آگاه، پشتیبانی استوار و امین پیام او بود. و چه زیباست که تاریخ، نام این دو را در کنار هم حفظ کرده است: یکی با خون، دیگری با خطبه؛ یکی با شهادت، دیگری با رسالت؛ و هر دو با وفاداری به حقیقت.

در فرهنگ اهل‌بیت (ع)، فضیلت انسان به تقوا و عمل صالح است، نه به ادعا و ظاهر. قرآن می‌فرماید: «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ»؛ گرامی‌ترین شما نزد خدا، پرهیزکارترین شماست (حجرات، 13). زندگی زینب (س) جلوه‌ای از این کرامت الهی است: عبادت در دل بحران، عفت در میان نگاه‌های آلوده، شجاعت در برابر ستم، مهربانی با کودکان داغ‌دیده و مسئولیت‌پذیری در هنگامه‌ای که بسیاری از انسان‌ها در برابر بار مصیبت از پای درمی‌آیند.

او به زنان و مردان تاریخ آموخت که بزرگی، همیشه در میدان جنگ و در دست گرفتن سلاح خلاصه نمی‌شود. گاهی بزرگ‌ترین جهاد، حفظ حقیقت در روزگار تحریف است؛ گاهی شجاعانه‌ترین ایستادگی، سخن گفتن در برابر قدرتی است که همه راه‌های اعتراض را بسته می‌پندارد؛ و گاهی سنگین‌ترین مسئولیت، آن است که پس از رفتن عزیزترین انسان‌ها، چراغ راهشان را روشن نگه داری.

سلام بر زینب (س)؛ بانویی که از دل آتش گذشت، اما شعله ایمانش خاموش نشد؛ اسارت را تجربه کرد، اما آزادگی را از دست نداد؛ عزیزانش را به خاک سپرد، اما رسالتش را به فراموشی نسپرد؛ و در روزگاری که ستمگران می‌خواستند بر حقیقت پرده بکشند، از میان اندوه برخاست و به تاریخ آموخت که کربلا بدون زینب، روایت نمی‌شد و عاشورا بدون پیام زینب، در حصار دشت نینوا باقی می‌ماند.

امروز نیز هرجا کودکی زیر آوار ظلم می‌ماند، هرجا مادری با داغ فرزندش قامت راست می‌کند، هرجا زنی در برابر تحقیر و ستم می‌ایستد و هرجا انسانی برای دفاع از حقیقت، هزینه می‌پردازد، می‌توان پژواکی از پیام زینب (س) را شنید؛ نه به این معنا که هر رنجی کربلاست، بلکه از آن رو که راه آزادگی، در هر عصر، به ایمان، آگاهی، صبر و شجاعت نیاز دارد.

زینب (س)، مدرسه‌ای است برای آنان که می‌خواهند در سخت‌ترین روزگار، مؤمن بمانند؛ حقیقت را بشناسند؛ در برابر ستم سکوت نکنند؛ و بدانند که پیروزی همیشه در باقی ماندن بر تخت قدرت نیست، بلکه گاهی در ماندگار شدن نام حق در حافظه تاریخ است.

ای بانوی صبر و بصیرت!

ما را بیاموز که در مصیبت، ایمان را گم نکنیم؛ در قدرت، عدالت را فراموش نکنیم؛ در برابر تحریف، زبان حقیقت را نبندیم؛ و در راه حسین (ع)، تنها به اشک بسنده نکنیم، بلکه با شناخت، اخلاق، مسئولیت و عمل، پیام عاشورا را زنده نگه داریم.

سلام بر تو؛ ای راوی خون‌های پاک، ای نگهبان حریم امامت، ای صدای رسای عاشورا و ای بانویی که تاریخ، شکوه ایستادگی‌ات را از یاد نخواهد برد.

والسلام علی زینب الکبری، یوم وُلدت، ویوم جاهدت، ویوم صبرت، ویوم تبقى رسالتها منارةً للأحرار.

نویسنده: محمود خدری مدرس دانشگاه

انتهای پیام/