به گزارش خبرگزاری تسنیم از اراک، رضا احسانی، معاون دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان مرکزی در نشست اهالی رسانه با موضوع «روان‌شناسی خبر و جرایم رسانه‌ای» با اشاره به تحولات تاریخی ابزارهای اطلاع‌رسانی گفت: در حدود 150 سال گذشته، منبرهای عمومی و ابزارهای بیان دیدگاه‌ها دستخوش تغییرات گسترده‌ای شده‌اند؛ زمانی روحانیون از منبر استفاده می‌کردند، پادشاهان تخت و جایگاه سخنرانی داشتند، روشنفکران با سفرنامه‌ها و ترجمه‌ها وارد عرصه شدند و پس از آن روزنامه‌ها، وبلاگ‌ها و شبکه‌های اجتماعی به ابزار بیان دیدگاه‌ها تبدیل شدند.

وی افزود: امروز هر صفحه در شبکه اجتماعی اینستاگرام می‌تواند نقش یک منبر را ایفا کند و افراد حتی با داشتن 100 دنبال‌کننده نیز دیدگاه‌های خود را منتشر می‌کنند؛ دیدگاه‌هایی که گاهی تقلیدی، گاهی سیاسی و در مواردی بازتاب مداوم افکار و هیجانات فردی است.

معاون دادستان شهرستان اراک با بیان اینکه انتشار خبر در فضای مجازی بسیار آسان شده است، تصریح کرد: در گذشته انتشار محتوا مستلزم نوشتن برای روزنامه یا سایت، راه‌اندازی وبلاگ یا ایجاد وب‌سایت بود، اما امروز هر فرد می‌تواند در کسری از ثانیه مطلبی را منتشر کند. این سهولت، در کنار مزایای خود، گاهی توهم دانایی ایجاد می‌کند و افراد را به اظهارنظر درباره موضوعاتی سوق می‌دهد که ممکن است شناخت کافی از آن‌ها نداشته باشند.

احسانی با اشاره به تجربه حوادث دی‌ماه و حجم بالای بازنشر مطالب در فضای مجازی اظهار کرد: در روزهای منتهی به آن حوادث، استوری‌های متعددی درباره روز هجدهم منتشر و بازنشر می‌شد. به گفته وی، در جلسات امنیتی نسبت به تداوم این روند و احتمال وقوع حوادث خونین هشدار داده شده بود.

وی با انتقاد از انتشار اخبار بدون بررسی و تأمل افزود: یکی از موضوعات مهم در این زمینه، تأثیرگذاری بر هیجانات جامعه است. باید توجه داشت که بازنشر شتاب‌زده اخبار و محتوای تحریک‌کننده می‌تواند بر فضای روانی جامعه اثر بگذارد و در شرایط حساس، به تشدید التهاب منجر شود.

معاون دادستان شهرستان اراک با اشاره به الگویی که از سال 1396 به بعد در چرخه هیجان، وقوع حوادث تلخ، سوگواری و شکل‌گیری التهاب‌های جدید مشاهده کرده است، بیان کرد: در چنین شرایطی، رسانه‌ها و کاربران فضای مجازی باید نسبت به پیامدهای روانی محتوای منتشرشده حساسیت بیشتری داشته باشند.

احسانی با تأکید بر اینکه خبر صرفاً انتقال اطلاعات نیست، اضافه کرد: خبر می‌تواند محرکی روان‌شناختی باشد و بر احساسات و رفتار مخاطبان اثر بگذارد. در شرایطی که سطح هیجانات اجتماعی افزایش یافته است، انتشار اخبار هیجانی نیز می‌تواند به بازتولید و تشدید این هیجانات بینجامد.

وی «سوگیری تأییدی» را از دیگر عوامل مؤثر بر نحوه دریافت و بازنشر اخبار دانست و اظهار کرد: افراد معمولاً اخبار همسو با باورها و سلیقه‌های خود را راحت‌تر می‌پذیرند و در مقابل، ممکن است اطلاعات مخالف دیدگاهشان را نادیده بگیرند. حتی گاهی خبری که با باورهای فرد سازگار است، بدون وجود مستندات کافی بازنشر و تقویت می‌شود.

معاون دادستان شهرستان اراک ادامه داد: تکرار یک خبر نیز می‌تواند در ذهن مخاطب این تصور را ایجاد کند که آن خبر معتبرتر است؛ در حالی که کثرت بازنشر به‌تنهایی دلیلی بر صحت یک ادعا نیست. در شرایط بحرانی، انتقال خبر باید با حساسیت بیشتری انجام شود. سرعت و صحت هر دو اهمیت دارند، اما اگر صحت فدای سرعت شود، اعتماد مخاطب آسیب می‌بیند.

ضرورت راستی‌آزمایی اخبار و مقابله با محتوای جعلی

احسانی با اشاره به نمونه‌ای از انتشار یک ادعای نادرست در فضای رسانه‌ای اظهار کرد: در نمونه‌ای که مطرح شد، ادعایی به نقل از سردار وحیدی درباره ساخت بمب اتم از سوی بنیامین نتانیاهو بازتاب پیدا کرد؛ اما بررسی متن اصلی سخنرانی نشان داد که مضمون بیان‌شده، تأکید بر حق ایران برای دستیابی به انرژی هسته‌ای مانند سایر کشورها بوده است.

وی افزود: بر اساس توضیحات ارائه‌شده در این نشست، این ادعا ابتدا از سوی یک کاربر هندی در شبکه اجتماعی ایکس مطرح شد و سپس به رسانه‌های رسمی راه یافت؛ نمونه‌ای که ضرورت بررسی منبع اولیه و تطبیق نقل‌قول‌ها با متن اصلی را نشان می‌دهد.

معاون دادستان شهرستان اراک با اشاره به سخنی منسوب به امیرالمؤمنین علی(ع) درباره بازگو کردن هر آنچه انسان می‌شنود، تصریح کرد: فعال رسانه‌ای حرفه‌ای نباید هر مطلبی را صرفاً به دلیل شنیدن یا مشاهده آن منتشر کند، بلکه باید زمان، مکان، منبع و اعتبار محتوا را بررسی کند و سپس تصمیم به انتشار بگیرد.

احسانی با اشاره به پیشرفت هوش مصنوعی و فناوری‌های تولید و دست‌کاری صدا و تصویر ادامه داد: تشخیص محتوای واقعی از محتوای جعلی دشوارتر شده است و نمی‌توان صرفاً بر اساس یک فایل صوتی یا تصویری، مطلبی را به فردی نسبت داد. در چنین شرایطی، دریافت تأییدیه از منابع مستقل و بررسی شواهد معتبر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

معاون دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان مرکزی با تأکید بر دشواری‌های فعالیت حرفه‌ای در عرصه رسانه اظهار کرد: خبرنگاری به معنای پذیرش مسئولیت اطلاع‌رسانی است و خبرنگار باید آمادگی مواجهه با مخالفت‌ها را داشته باشد. تا زمانی که در این مسئولیت حضور دارم، از خبرنگاران و فعالان فضای مجازی شهر حمایت می‌کنم و تلاش خواهم کرد سازوکارهایی ایجاد شود که این مسیر پس از پایان مسئولیت من نیز ادامه پیدا کند.

احسانی با اشاره به ضرورت سعه صدر در نظام حکمرانی افزود: گاهی بخش‌هایی از حاکمیت با خبرنگاران اختلاف‌نظر پیدا می‌کنند؛ در حالی که همان‌قدر که نظام حکمرانی به تحمل نقد و کاهش نگاه امنیتی نیاز دارد، رسانه‌ها نیز باید در مسیر حرفه‌ای خود استمرار و استقامت داشته باشند.

ماندن در مسیر حقیقت هزینه دارد

وی با بیان اینکه بخشی از افشاگری‌ها درباره رویدادها و تخلفات بزرگ در جهان حاصل تلاش خبرنگاران بوده است، تصریح کرد: ماندن در مسیر حقیقت هزینه دارد؛ همان‌گونه که خبرنگار متعهد، قاضی متعهد و معلم متعهد ممکن است برای انجام مسئولیت خود با دشواری‌هایی روبه‌رو شوند.

معاون دادستان اراک با تأکید بر مسئولیت نهادهای حاکمیتی در حمایت از فعالیت رسانه‌ای اظهار کرد: وظیفه مسئولان این است که هزینه فعالیت حرفه‌ای خبرنگاران را تا حد امکان کاهش دهند و نگاه مبتنی بر سوءظن امنیتی به رسانه‌ها، به‌ویژه خبرنگاران حرفه‌ای، آموزش‌دیده و دارای هویت مشخص را اصلاح کنند.

وی با اشاره به وجود اختلاف و تقابل میان جریان‌های سیاسی و خبرنگاران در کشورهای مختلف افزود: بسیاری از افشاگری‌ها و پرده‌برداری‌ها از تخلفات و جنایت‌های بزرگ، حاصل تلاش خبرنگارانی بوده است که با وجود دشواری‌ها، پیگیری موضوع را ادامه داده‌اند.

احسانی بر ضرورت فراهم‌سازی فضای مناسب برای فعالیت خبرنگاران تأکید کرد و افزود: درخواست داریم تا  رویکرد حرفه‌ای در تعامل با رسانه‌ها تقویت شود و رویکردی که در کنار مسئولیت‌پذیری خبرنگاران در انتشار دقیق و مستند اخبار، امکان پیگیری حقیقت و انجام وظایف رسانه‌ای را فراهم کند.

انتهای پیام/711/