جنگ شناختی از کجا ضربه می‌زند؟ از اخبار جعلی تا وارونه‌نمایی واقعیت
- اخبار استانها
- اخبار گلستان
- 22 مهر 1405 - 18:00
به گزارش خبرگزاری تسنیم از گلستان، صادق حیدری، امروز در نشست تبیین رسالت رسانه‌ها در جنگ شناختی و ترکیبی با اشاره به ضرورت ارتقای آمادگی رسانه‌ای اظهار کرد: جنگ ترکیبی مجموعه‌ای از اقدامات نظامی، امنیتی، اقتصادی، سیاسی، سایبری و رسانه‌ای را در بر می‌گیرد که با هدف تضعیف یک کشور و تأثیرگذاری بر اراده و محاسبات جامعه انجام می‌شود.
کارشناس رسانه افزود: در شرایط جنگ ترکیبی، رسانه صرفاً ابزار اطلاع‌رسانی نیست، بلکه یکی از میدان‌های اصلی تقابل و عاملی مؤثر در شکل‌دهی به افکار عمومی است؛ به همین دلیل، هرگونه اقدام در حوزه‌های مختلف جنگ، با عملیات رسانه‌ای و تلاش برای جهت‌دهی به برداشت مخاطبان همراه می‌شود.
حیدری با اشاره به تجربه‌های سال‌های گذشته بیان کرد: دشمن در کنار فشارهای اقتصادی، اقدامات امنیتی و تحرکات نظامی، از ابزار رسانه برای زمینه‌سازی ذهنی، مشروعیت‌بخشی به اقدامات خود و تأثیرگذاری بر افکار عمومی استفاده می‌کند. در چنین شرایطی، اگر رسانه نتواند روایت مستند و به‌موقعی از رویدادها ارائه دهد، میدان روایت به منابع دیگر واگذار می‌شود.
این کارشناس رسانه با تشریح برخی شیوه‌های عملیات شناختی تصریح کرد: برجسته‌سازی، وارونه‌نمایی واقعیت‌ها، تولید اخبار جعلی، ایجاد دوقطبی و انتشار گزینشی اطلاعات از جمله روش‌هایی است که در عملیات رسانه‌ای برای تغییر نگرش مخاطبان به کار گرفته می‌شود.
وی ادامه داد: در تکنیک برجسته‌سازی، تلاش می‌شود یک موضوع خاص در کانون توجه جامعه قرار گیرد و موضوعات دیگر به حاشیه رانده شوند. در وارونه‌نمایی نیز واقعیت‌ها به شکلی بازتاب داده می‌شوند که مخاطب به برداشتی متفاوت از واقعیت برسد.
حیدری با تأکید بر ضرورت شناخت سازوکارهای عملیات روانی خاطرنشان کرد: رسانه‌ها باید علاوه بر بررسی صحت اطلاعات، اهداف و زمینه‌های انتشار هر پیام را نیز ارزیابی کنند؛ زیرا گاهی یک خبر با ترکیب بخشی از واقعیت و اطلاعات نادرست، به شکلی تنظیم می‌شود که پذیرش بخش غیرواقعی آن برای مخاطب آسان‌تر شود.
وی با اشاره به اهمیت اعتبار رسانه‌ها گفت: اعتماد عمومی به‌تدریج و از طریق انتشار اخبار دقیق، گزارش‌های مستند و رعایت اصول حرفه‌ای شکل می‌گیرد. رسانه‌ها برای حفظ این اعتماد باید در کنار سرعت، دقت و صحت اطلاعات را نیز در اولویت قرار دهند.
روایت اول؛ فرصتی تعیین‌کننده برای رسانه‌ها
این کارشناس رسانه با تأکید بر اهمیت سرعت عمل در پوشش رویدادها اظهار کرد: رسانه‌ها باید از همان ساعات نخست وقوع یک رویداد، با جمع‌آوری اطلاعات معتبر، ارتباط با خبرنگاران میدانی و استفاده از منابع رسمی و قابل اتکا، روایت خود را شکل دهند.
حیدری با اشاره به اهمیت چند ساعت نخست در مدیریت افکار عمومی افزود: در بسیاری از رویدادها، چهار تا شش ساعت ابتدایی می‌تواند برای شکل‌گیری روایت اولیه تعیین‌کننده باشد. اگر رسانه‌ها در این بازه زمانی از اطلاع‌رسانی مؤثر باز بمانند، ممکن است روایت‌های دیگر پیش از روشن شدن واقعیت‌ها بر فضای عمومی مسلط شوند.
وی با اشاره به تجربه اختلال در سامانه سوخت کشور در سال 1400 بیان کرد: اطلاع‌رسانی سریع، ارتباط با خبرنگاران مستقر در جایگاه‌های سوخت و انتقال پیام‌های روشن درباره وضعیت خدمات و اقدامات مسئولان می‌تواند به حفظ آرامش جامعه کمک کند. این تجربه نشان می‌دهد که حضور فعال رسانه در میدان و ارائه اطلاعات قابل اتکا، در مدیریت بحران اهمیت زیادی دارد.
حیدری تأکید کرد: روایت اول باید بر پایه واقعیت، مستندات و اطلاع‌رسانی مسئولانه شکل بگیرد؛ زیرا سرعت بدون دقت می‌تواند به بازنشر شایعات و تشدید نگرانی عمومی منجر شود.
وی با بیان اینکه مسئولیت رسانه با انتشار خبر اولیه پایان نمی‌یابد، گفت: رسانه‌ها باید در کنار روایت اول، روایت نهایی رویدادها را نیز دنبال کنند و با پیگیری نتایج، بررسی ابعاد مختلف موضوع و پاسخ‌گویی به پرسش‌های افکار عمومی، پرونده خبری را به سرانجام برسانند.
این کارشناس رسانه افزود: رها کردن موضوعات پس از فروکش کردن موج خبری، زمینه را برای شکل‌گیری روایت‌های ناقص و انتشار برداشت‌های یک‌جانبه فراهم می‌کند. در مقابل، پیگیری مستمر مسائل و انتشار نتایج بررسی‌ها می‌تواند از انباشته شدن ابهام‌ها و افزایش بی‌اعتمادی اجتماعی جلوگیری کند.
حیدری با اشاره به ضرورت شفافیت در موضوعات اجتماعی و امنیتی خاطرنشان کرد: رسانه باید درباره ابعاد مختلف رویدادها، نتایج بررسی‌ها و مسائل باقی‌مانده اطلاع‌رسانی کند. هر اندازه خلأ اطلاعاتی طولانی‌تر شود، امکان شکل‌گیری روایت‌های رقیب و برداشت‌های نادرست افزایش می‌یابد.
وی یکی از راهکارهای اساسی مقابله با جنگ شناختی را ارتقای سواد رسانه‌ای جامعه دانست و اظهار کرد: مخاطبان باید توانایی تشخیص اخبار معتبر از اطلاعات جعلی، بررسی منابع، شناخت تصاویر دست‌کاری‌شده و ارزیابی اهداف انتشار پیام‌ها را به دست آورند.
حیدری با تأکید بر ضرورت آموزش مستمر سواد رسانه‌ای گفت: این آموزش نباید به دوره‌های محدود یا مقاطع خاص تحصیلی منحصر شود، بلکه لازم است از سنین پایین و متناسب با نیازهای گروه‌های مختلف جامعه مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: خود فعالان رسانه‌ای نیز باید به‌صورت مستمر دانش و مهارت‌های حرفه‌ای خود را به‌روز کنند؛ زیرا ابزارها و شیوه‌های عملیات شناختی به‌سرعت در حال تغییر است و استفاده از فناوری‌های جدید، از جمله هوش مصنوعی، تشخیص محتوای واقعی از محتوای دست‌کاری‌شده را پیچیده‌تر کرده است.
این کارشناس رسانه با اشاره به نقش رسانه‌های محلی و استانی تصریح کرد: رسانه‌ها می‌توانند با تولید محتوای آموزشی، انتشار نمونه‌های مستند از شگردهای فریب رسانه‌ای و توضیح روش‌های راستی‌آزمایی، به افزایش آگاهی عمومی کمک کنند.
حیدری با تأکید بر نقش رسانه‌ها در شرایط بحرانی بیان کرد: اطلاع‌رسانی دقیق درباره تحولات، انعکاس مطالبات مردم، پیگیری عملکرد مسئولان و روایت واقعیت‌های میدانی از وظایف مهم رسانه‌هاست. رسانه باید ضمن توجه به مشکلات و مطالبات جامعه، از انتشار اطلاعات تأییدنشده و بازنشر هیجانی محتوای تولیدشده در منابع نامعتبر پرهیز کند.
وی خاطرنشان کرد: مقابله مؤثر با جنگ شناختی به شناخت دقیق تکنیک‌های رسانه‌ای، رعایت اخلاق حرفه‌ای، تقویت سواد رسانه‌ای و حضور به‌موقع در میدان روایت نیاز دارد؛ مسیری که می‌تواند به کاهش اثرگذاری اخبار جعلی و افزایش اعتماد عمومی کمک کند.
انتهای پیام/