بوئین‌میاندشت؛ تلاقی اصالت، طبیعت و فرهنگ در بام زاگرس

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان سفر به بوئین‌میاندشت، روایت دل سپردن به خاموشی پرمعنای کوه‌ها، آوای چشمه‌های سرکش زاگرس و همنشینی با مردمی است که سینه‌ای سرشار از تاریخ و دستانی هنرمند دارند.

در باختر اصفهان، در آن سوی جاده‌هایی که به دل ارتفاعات منتهی می‌شوند، شهرستانی آرمیده که نامش با صمیمیت، تنوع فرهنگی و اصالت پیوند خورده است؛ جایی که چهار فرهنگ و زبان مختلف یعنی گرجی، ترکی، لر و فارسی سال‌هاست در کمال آرامش سایه به سایه هم زندگی می‌کنند و رنگین‌کمان بی‌نظیری از همزیستی را به نمایش گذاشته‌اند.

با ورود به این خطه، پیش از هر چیز سکوت سنگین و باشکوه تاریخ است که گوش را نوازش می‌دهد. خانه‌ها و بناهای بر جای مانده از روزگاران دور، هر یک داستانی نگفته در بر دارند. در دل شهر، حسینیه کهنسال بوئین با آجرها و تیرهای چوبی خود یادآور نوای تعزیه‌ها و آیین‌های چند صدساله است که هنوز هم در ماه‌های عزا قلب محله را به تپش درمی‌آورد.

اگر کمی از مرکز شهر دور شویم و به روستای تاریخی تخماقلو قدم بگذاریم، قلعه هژبرپور با اتاق‌های تو در تو و معماری منحصربه‌فردش، صلابت روزگاران گذشته و سبک زندگی ارباب‌رعیتی را به رخ می‌کشد؛ قلعه‌ای که در حصار درختان و طبیعت کوهستانی، گویی مرز میان رویا و واقعیت را کمرنگ کرده است. در این اقلیم، حتی کلیسای روستای زرنه گواهی است بر احترام عمیق مردمان دیار به باورهای یکدیگر، جایی که ردپای حضور ارمنیان در این خطه همچنان زنده و پابارجاست و حمام‌های قدیمی دوره قاجار و خانه‌های سنتی نظیر خانه رئیسی، نشان از هنر معمارانی دارند که با گل و سنگ، پناهگاه‌هایی امن در دل سرمای سخت زاگرس خلق کرده‌اند.

این پیوند عمیق با طبیعت و اقلیم سردسیر، در کوهساران و چشمه‌سارهای این دیار نیز تجلی یافته است. بوئین‌میاندشت به واقع دیار چشمه‌سارهای خروشان، رودهای پرآب و ارتفاعات سرسبز زاگرس است؛ اقلیمی کوهستانی و زرخیز که در هر گوشه از آن آب از دل سنگ بیرون می‌جوشد و مناظری کم‌نظیر و تماشایی پدید می‌آورد. سرچشمه و پارک گردشگری افوس یکی از معروف‌ترین و دل‌انگیزترین جاذبه‌های طبیعی این منطقه است که در دامنه کوه‌های سر به فلک کشیده، چشمه‌ای زلال را به ارمغان آورده است. کمی آن‌طرف‌تر، آبشار و دره نوغان چشم‌اندازی وحشی‌تر و بکرتر از طبیعت زاگرس را به تصویر می‌کشد، جایی که رودخانه از میان صخره‌ها می‌گذرد و آوای آب، طراوت را به مسافران هدیه می‌کند.

در کنار این موهبت‌های طبیعی، هنر و اصالت این دیار در دست‌سازه‌های مردمانش نیز جریان دارد. قالی‌ها و تابلوفرش‌های عشایری با گره‌های محکم و نقش‌های برخاسته از دل تاریخ، روایتگر داستان دستان زنانی هستند که آرزوها و زیبایی‌های دشت را بر تار و پود نخ‌ها می‌تنند. در کنار این هنر اصیل، جاجیم‌ها و گلیم‌های رنگارنگ با نقوش هندسی چشم‌نواز، و هنر ظریف خراطی و معرق چوب که توسط جوانان منطقه جانی دوباره گرفته، گنجینه‌ای از دست‌سازه‌های ارزشمند را پیش چشم مسافران می‌گذارند.

عسل ناب کوهستان با عطر گون و آویشن

اما سفره سوغات این دیار طعم دیگری از زندگی در دامنه زاگرس را روایت می‌کند. عسل ناب کوهستان با عطر گون و آویشن، حاصل تلاش زنبوردارانی است که شهد گیاهان خودرو را به شیرینی خالص تبدیل کرده‌اند. لبنیات سنتی این خطه، از ماست‌های چکیده و کشک محلی گرفته تا پنیرهای کوزه‌ای و روغن حیوانی اعلا، نشان از رونق دامداری در مراتع سرسبز افوس و نوغان دارد. با رسیدن فصل بهار نیز کوهپایه‌ها معطر به حضور گیاهان دارویی و خوراکی چون موسیر، آویشن، چویل، کنگر و ریواس می‌شود و در کنار گردو و بادام مرغوب باغات کهن، توشه‌ای ناب و طبیعی را برای مسافران به یادگار می‌گذارد.

بوئین‌میاندشت تنها یک نقطه روی نقشه نیست؛ سفری است به ریشه‌ها، به دل تاریخ زنده‌ای که در جریان است و هوای خنک و پاک کوهستان که خستگی راه را از تن هر مسافری می‌زداید.

بوئین‌میاندشت به واقع دیار چشمه‌سارهای خروشان، رودهای پرآب و ارتفاعات سرسبز زاگرس است؛ اقلیمی کوهستانی و زرخیز که در هر گوشه از آن آب از دل سنگ بیرون می‌جوشد و مناظری کم‌نظیر و تماشایی پدید می‌آورد. سرچشمه و پارک گردشگری افوس یکی از معروف‌ترین و دل‌انگیزترین جاذبه‌های طبیعی این منطقه است. در دامنه کوه‌های سر به فلک کشیده افوس، چشمه‌ای زلال و پرآب از دل زمین می‌جوشد که اطراف آن با درختان کهنسال، پوشش گیاهی انبوه و زیرساخت‌های گردشگری آراسته شده است. هوای مطبوع و خنک این منطقه در فصل تابستان، پناهگاهی دلپذیر برای گردشگرانی است که از گرمای شهرهای اطراف فرار می‌کنند.

کمی آن‌طرف‌تر، آبشار و دره نوغان چشم‌اندازی وحشی‌تر و بکرتر از طبیعت زاگرس را به تصویر می‌کشد. رودخانه‌ای که از میان صخره‌ها و دره‌ای سرسبز جاری است، در مسیر خود آبشارهای خروشان و حوضچه‌های طبیعی زلالی را می‌سازد. صدای پیچیدن آب در میان صخره‌ها و طراوت دره نوغان، این مسیر را به یکی از محبوب‌ترین مقاصد برای علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی و پیاده‌روی تبدیل کرده است. علاوه بر این، در فصل بهار و با ذوب شدن برف ارتفاعات، دشت‌های اطراف افوس و بوئین‌میاندشت میزبان لاله‌های واژگون سرخ و زرد می‌شوند. این دشت‌ها در کنار چشمه‌های فصلی مانند چشمه مهدیس و رودخانه قم‌رود که از دل این شهرستان سرچشمه می‌گیرد، بوم نقاشی زنده‌ای از شادابی و حیات را در غرب استان اصفهان خلق می‌کنند.

گنجینه‌های دست‌باف و طعم‌های اصیل

گنجینه‌های دست‌باف و طعم‌های اصیل؛ روایتی از هنر و برکت در بوئین‌میاندشت. سفر به بوئین‌میاندشت تنها تماشای کوهستان و چشمه‌سارها نیست، بلکه به میان کشیدن پای اصالت، هنر دست زنان و مردانی است که با خاک، پشم و دل‌سپردگی به طبیعت، آثار و طعم‌هایی ماندگار خلق کرده‌اند. صنایع دستی و سوغات این دیار گویای پیوند عمیق زندگی روستایی و عشایری با اقلیم سخت‌کوش اما بخشنده زاگرس است. در میان هنرهای دستی، قالی‌بافی و تابلوفرش جایگاهی رفیع دارد. زنان و دختران هنرمند بوئین‌میاندشت پشت دارهای قالی، نقش‌هایی از آرزوها، گل‌ها و داستان‌های کهن منطقه را با گره‌های محکم بر تار و پود نخ‌ها می‌تنند.

رنگ‌های گرم و گیاهی به‌کاررفته در این قالی‌ها همراه با طرح‌های اصیل عشایری، اصالت هنر دست این خطه را به رخ می‌کشد. در کنار قالی، جاجیم‌بافی و گلیم‌بافی نیز با نقش‌مایه‌های هندسی و الهام‌گرفته از طبیعت بهاری دشت‌ها، از دیگر دست‌بافته‌های ارزشمندی است که مسافران را مجذوب خود می‌کند. همچنین در سال‌های اخیر، هنر ظریف خراطی و معرق‌کاری چوب توسط جوانان خلاق منطقه رونق گرفته و احیای این هنر سنتی، سوغاتی‌های چوبی چشم‌نوازی را به ارمغان آورده است. بخش دیگر جذابیت‌های این شهرستان، سفره رنگین و پربار سوغات خوراکی آن است که عطر و طعم خالص کوهستان را به همراه دارد.

عسل طبیعی و کوهستانی بوئین‌میاندشت به دلیل پوشش گیاهی غنی دامنه کوه‌ها و فراوانی گیاهانی چون گون و آویشن، از مرغوب‌ترین عسل‌های منطقه به شمار می‌رود و خواص درمانی بی‌نظیری دارد. لبنیات سنتی این دیار نیز داستانی دیگر دارد؛ ماست‌های چکیده محلی، کشک‌های خشک سنتی، پنیر کوزه‌ای و روغن حیوانی اعلا، حاصل دسترنج دامدارانی است که در مراتع سرسبز افوس و نوغان به دامداری مشغولند.

با رسیدن فصل بهار، دشت‌ها و کوهپایه‌های بوئین‌میاندشت مملو از گیاهان دارویی و خوراکی خودرو مانند موسیر، آویشن کوهی، چویل، کنگر و ریواس می‌شود که بومیان با مهارت آن‌ها را چیده و عرضه می‌کنند. این طعم‌های ناب، در کنار گردو و بادام مرغوب باغات کهن منطقه، توشه‌ای است که هر مسافری با خود از این دیار به یادگار می‌برد.

 

انتهای پیام/170