به گزارش خبرگزاری تسنیم از گرگان، از ابتدای مهرماه تاکنون، سیل دو بار به جان گلستان افتاده است؛ استانی که سال‌هاست با هر بارش شدید، بیم تکرار یک فاجعه در گوشه‌ای از آن زنده می‌شود. این بار هم سیلاب تنها به آب‌گرفتگی معابر و تخریب زیرساخت‌هایی مانند راه‌ها، پل‌ها و ابنیه فنی محدود نماند؛ آب به خانه و کاشانه مردم در مناطق مختلف، به‌ویژه شرق استان، هجوم برد، جان تعدادی از شهروندان را گرفت و حاصل ماه‌ها تلاش و زندگی خانواده‌هایی را با خود برد که دام، زمین کشاورزی و دارایی‌شان تنها پشتوانه معیشت آنهاست.

در روستاهای آسیب‌دیده، سیلاب فقط دیوار و جاده را ویران نکرده است؛ برای برخی خانواده‌ها، زندگی به پیش از بارش بازگشت‌پذیر نیست. خانه‌هایی که زیر گل‌ولای ویران شده‌اند، زمین‌هایی که محصولشان از بین رفته، دام‌هایی که تلف شده‌اند و راه‌هایی که ارتباط‌شان با بیرون قطع شده، هرکدام بخشی از خسارتی هستند که ابعاد واقعی آن تنها با فروکش‌کردن آب و پایان عملیات امدادی روشن می‌شود. پشت هر عدد در گزارش‌های خسارت، خانواده‌ای قرار دارد که باید از نو برای زندگی‌اش تصمیم بگیرد؛ خانواده‌ای که ممکن است نه توان بازسازی خانه‌اش را داشته باشد و نه سرمایه‌ای برای آغاز دوباره فعالیت کشاورزی و دامداری.

اما آنچه سیلاب‌های اخیر را به مسئله‌ای فراتر از یک حادثه طبیعی تبدیل می‌کند، تکرار آنها در استانی است که سال‌هاست با خطر سیلاب دست‌وپنجه نرم می‌کند. آمارها نشان می‌دهد طی دو دهه گذشته بیش از 160 فقره سیل بزرگ و کوچک در گلستان رخ داده است؛ آماری که از یک واقعیت نگران‌کننده حکایت دارد: سیلاب در این استان اتفاقی استثنایی نیست، بلکه خطری تکرارشونده است که هر بار می‌تواند جان مردم، دارایی خانوارها و زیرساخت‌های منطقه را تهدید کند. برای مردمی که تجربه تلخ سیلاب‌های گذشته را از سر گذرانده‌اند، حتی بارش‌های شدید و کوتاه‌مدت نیز یادآور روزهایی است که آب، فرصت تصمیم‌گیری را از آنها گرفت و خسارت‌های سنگینی بر جای گذاشت.

با وجود این سابقه طولانی، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: چرا گلستان با وجود تجربه سیلاب‌های متعدد، هنوز در برابر بارش‌های سنگین چنین آسیب‌پذیر است؟ آیا لایروبی و ساماندهی رودخانه‌ها، مدیریت آبراهه‌ها، صیانت از بستر و حریم رودخانه‌ها و ایمن‌سازی نقاط پرخطر متناسب با ابعاد تهدید پیش رفته است؟ سهم تغییرات اقلیمی و بارش‌های حدی در تشدید سیلاب‌ها چقدر است و در کنار آن، چه میزان از خسارت‌ها با پیشگیری به‌موقع، آمادگی دستگاه‌ها و اصلاح زیرساخت‌ها قابل کاهش بوده است؟

سیلاب را نمی‌توان متوقف کرد، اما تبدیل هر بارش شدید به بحرانی انسانی و اقتصادی، سرنوشت محتوم گلستان نیست. آنچه اهمیت دارد، عبور از مدیریت واکنشی و اقداماتی است که پس از وقوع حادثه آغاز می‌شوند؛ رویکردی که در آن، لایروبی رودخانه‌ها به روزهای بحران موکول نشود، نقاط پرخطر پیش از بارندگی شناسایی شوند و حمایت از مردم آسیب‌دیده به ثبت آمار و وعده جبران خسارت محدود نماند. برای گلستان، مسئله فقط مهار سیلاب بعدی نیست؛ مسئله این است که چرا پس از سال‌ها تجربه، هنوز هر بار باران می‌بارد، مردم باید نگران از دست رفتن خانه، معیشت و جان خود باشند.

خسارت به زیرساخت‌ها و زندگی مردم روستایی

بارش‌های شدید اخیر در مناطقی مانند قلعه‌قافه مینودشت، دوزین و پا‌قلعه رامیان به حدود 150 میلی‌متر رسید. در مینودشت، ثبت 147 میلی‌متر بارندگی در قلعه‌قافه، در کنار تخریب راه‌ها و اختلال در دسترسی روستاها، بار دیگر نشان داد که بارش شدید در مناطق کوهستانی چگونه می‌تواند در فاصله‌ای کوتاه به بحرانی چندوجهی تبدیل شود؛ بحرانی که هم‌زمان جاده، پل، شبکه آبرسانی، برق، کشاورزی و زندگی روزمره مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد. 

یکی از نخستین نشانه‌های گستردگی سیلاب اخیر، اختلال در شبکه ارتباطی مناطق روستایی بود. در مینودشت، در مرحله نخست دسترسی حدود 20 روستا قطع شد و با بازگشایی بخشی از مسیرها، راه ارتباطی 14 روستا همچنان درگیر انسداد است. محور دوزین به قلعه‌قافه بازگشایی شد و برای مسیرهای باقی‌مانده نیز برنامه بازگشایی اعلام شده است. در رامیان، راه دسترسی چند روستا با مشکل مواجه شد و در گالیکش نیز محورهای روستایی و محدوده پارسیان از سیلاب آسیب دیدند. محور گنبدکاووس ـ کلاله در محدوده پل بایلر نیز از مسیرهای متأثر از سیلاب بود. 

تخریب 35 کیلومتر از راه‌های استان

عادل مصدقی، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای گلستان، در گزارش خود از آسیب‌دیدن حدود 35 کیلومتر از راه‌های استان و واردشدن خسارت به چهار پل و آبرو خبر داده است. بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، عملیات راهداری با استفاده از 186 دستگاه ماشین‌آلات و مشارکت 158 نیروی عملیاتی در 12 شهرستان دنبال شد و 289 خودرو نیز در جریان عملیات امدادی از شرایط گرفتارشدن در مسیرهای سیلابی خارج شدند.

احمدرضا آدینه، فرماندار آزادشهر، نیز در تشریح وضعیت این شهرستان از مخاطرات برخی مسیرها، از جمله محدوده نزدیک پل و زاغه مهمات پادگان، شکستگی جاده نرگس و خسارت به راه‌های بین‌مزارع سخن گفته و بر ضرورت تقویت امکانات راهداری تأکید کرده است. این موارد نشان می‌دهد که ارزیابی خسارت باید علاوه بر میزان تخریب، موقعیت راه و پیامدهای احتمالی انسداد آن را نیز در نظر بگیرد. در نقاط حساس، صرف بازگشایی موقت مسیر کافی نیست و ایمن‌سازی پایدار ضرورت دارد.

وجه دیگر سیلاب، خسارتی است که در گزارش‌های مربوط به جاده و ابنیه فنی کمتر دیده می‌شود: آسیب به زمین‌های کشاورزی، باغ‌ها، دامداری‌ها و دارایی خانوارهای روستایی. در مینودشت، گزارش‌های اولیه از آسیب به حدود 450 هکتار از اراضی کشاورزی، خسارت به واحدهای دامداری و آسیب‌دیدن حدود 200 واحد مسکونی حکایت دارد؛ ارقامی که در زمان اعلام، همچنان نیازمند ارزیابی دقیق‌تر هستند. همچنین حدود 100 کیلومتر از راه‌های بین‌مزارع که در تابستان ترمیم شده بودند، بار دیگر خسارت دیدند. 

این خسارت‌ها اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا درآمد خانوارهای کشاورز و دامدار معمولاً به یک فصل زراعی، فروش محصول یا نگهداری دام وابسته است. تخریب یک راه بین‌مزرعه‌ای ممکن است به اندازه ویرانی یک جاده اصلی در آمارهای عمومی دیده نشود، اما می‌تواند انتقال محصول، دسترسی به زمین و ادامه فعالیت کشاورزی را مختل کند. از سوی دیگر، اگر یک زمین در چند نوبت سیلاب آسیب ببیند، جبران خسارت آن تنها با پرداخت هزینه تعمیر یا تأمین بذر و نهاده پایان نمی‌یابد؛ زمان از دست‌رفته، کاهش درآمد و هزینه بازگشت به چرخه تولید نیز باید در نظر گرفته شود.

ضرورت اقدامات پیشگیرانه

کمال ابراهیمی، فرماندار گالیکش، با اشاره به گستردگی شبکه راه‌های روستایی این شهرستان، از حدود 170 کیلومتر راه روستایی سخن گفته که نزدیک به 70 درصد آن در مناطق کوهستانی قرار دارد. خسارت به معابر روستایی، جاده‌های بین‌مزارع و زیرساخت‌های کشاورزی، در کنار ضرورت تأمین ماشین‌آلات برای ترمیم مسیرها و کانال‌ها، از مهم‌ترین مسائل مطرح‌شده در این شهرستان بوده است. او همچنین بر ضرورت پیگیری مطالعات آبخیزداری در محدوده پارسیان تأکید کرده است.

اهمیت این مطالبه در آن است که مدیریت سیلاب نباید به پایین‌دست و محل وقوع خسارت محدود شود. اگر رواناب با سرعت و حجم زیاد از بالادست وارد مسیر رودخانه شود، ترمیم جاده یا تخلیه آب از یک روستا به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند. لازم است وضعیت حوضه آبریز، مسیرهای طبیعی جریان آب، فرسایش خاک و انتقال رسوبات نیز بررسی شود. اقدامات آبخیزداری، در صورت طراحی کارشناسی و اجرای متناسب با ویژگی‌های هر حوضه، می‌تواند بخشی از راهبرد کاهش رواناب و فرسایش باشد؛ هرچند جایگزین ساماندهی رودخانه، ایمن‌سازی سازه‌ها و مدیریت حریم آبراهه‌ها نیست.

در مراوه‌تپه، ابعاد اقتصادی و انسانی حادثه روشن‌تر شده است. خدایار سیفی، سرپرست فرمانداری این شهرستان، بارندگی پنجم مهرماه ( نخستین سیل از ابتدای سال آبی جاری) را حدود 102 میلی‌متر اعلام کرده و برآورد اولیه خسارت سیلاب را به حدود 297 میلیارد تومان رسانده است. بیشترین آسیب‌ها در حوزه راه و ابنیه فنی، آب و فاضلاب، آب منطقه‌ای، برق، امور عشایری و مخابرات گزارش شده است. برآوردهای بنیاد مسکن نیز از خسارت بیش از 50 میلیارد تومانی به منازل مسکونی، معابر و بخش‌های داخلی روستاها حکایت دارد. در این حادثه سه نفر نیز جان خود را از دست دادند.

این ارقام هنوز برآورد اولیه‌اند و نباید با صورت‌حساب نهایی خسارت اشتباه گرفته شوند. با این حال، همین برآوردها نشان می‌دهند که سیلاب چگونه می‌تواند هم‌زمان چند بخش اقتصادی و خدماتی را درگیر کند. جبران چنین خسارتی نیز به یک دستگاه محدود نیست؛ بازسازی خانه‌ها، اصلاح راه‌ها، ترمیم شبکه‌های خدماتی و حمایت از معیشت خانوارها باید در یک برنامه هماهنگ پیش برود.

قطعی برق و آب در مناطق سیل‌زده

در بحران سیلاب، آب و برق تنها دو خدمت عمومی در کنار سایر خدمات نیستند؛ اختلال در هرکدام می‌تواند عملکرد دیگری را نیز تحت تأثیر قرار دهد. تأسیسات آبرسانی به برق، دسترسی ایمن و سلامت خطوط انتقال وابسته‌اند و بازگشت آب شرب به روستاها گاهی تا زمان رفع مشکلات انرژی یا دسترسی نیروهای فنی به محل حادثه امکان‌پذیر نیست.

مهدی مهیایی، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار گلستان، اعلام کرده که در پی سیلاب، آب‌رسانی به 9 روستا با مشکل مواجه شده و رفع این اختلال باید در اولویت قرار گیرد. همچنین برق حدود 20 روستا قطع شده بود که با تلاش نیروهای شرکت توزیع نیروی برق، برق 18 روستا در کمتر از 24 ساعت برقرار شد. دسترسی به دو روستای ریگ‌چشمه بالا و پایین به دلیل شرایط مسیر با دشواری روبه‌رو بود و رفع مشکل آنها در دستور کار قرار گرفت.

سیداحمد موسوی، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق گلستان، نیز از حضور شبانه‌روزی گروه‌های عملیاتی و رفع بخش عمده اختلال‌ها خبر داده است. در یکی از نقاط آسیب‌دیده، بالا بودن سطح آب و دشواری دسترسی مانع ورود فوری نیروها شده بود و عملیات پس از فراهم‌شدن شرایط لازم ادامه یافت. این تجربه، یک واقعیت مهم را نشان می‌دهد: آمادگی فنی به‌تنهایی کافی نیست؛ نیروهای خدمات‌رسان باید بتوانند در شرایط ناایمن نیز به محل خرابی دسترسی پیدا کنند. 

در حوزه آب و فاضلاب، ابوالفضل رحیمی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب گلستان، از مسئله دیگری سخن گفته است: دشواری جبران خسارت تأسیسات پس از انجام عملیات اضطراری. به گفته او، این شرکت برای بیمه تأسیسات خود در سال جاری 12 میلیارد تومان حق بیمه پرداخت کرده، اما در زمان حادثه، نمایندگان بیمه هم‌زمان با نیروهای عملیاتی در محل حاضر نمی‌شوند و پس از برقراری مجدد آب، درباره تأیید میزان خسارت اختلاف ایجاد می‌شود.

رحیمی همچنین درباره رودخانه دوغ در شهرستان کلاله هشدار داده است؛ رودخانه‌ای که یکی از منابع اصلی تأمین آب گنبدکاووس به شمار می‌رود و به گفته او، میزان برداشت از آن از حدود 400 لیتر به حدود 130 تا 140 لیتر کاهش یافته است. او این کاهش را به برداشت‌های مجاز و غیرمجاز مرتبط دانسته و تأکید کرده است که تصمیم‌های مرتبط با ساماندهی رودخانه‌ها باید ملاحظات بلندمدت تأمین آب را نیز در نظر بگیرند. 

لایروبی نقاط پرخطر رودخانه‌های گلستان

ساماندهی رودخانه‌ها و ضرورت تسریع در لایروبی نقاط پرخطر از موضوعات اساسی و مستمر در استان است. ایرج حیدریان، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای گلستان، اعلام کرده است که از ابتدای سال تاکنون حدود 134کیلومتر از رودخانه‌های استان ساماندهی یا لایروبی شده است. همچنین در جریان بارش‌های اخیر، شدت بارش در برخی نقاط به حدود 73 میلی‌متر در ساعت رسید و تا ساعت 6 صبح، حدود 15 میلیون مترمکعب آب وارد سدهای استان شده بود.

این ارقام دو نکته را هم‌زمان نشان می‌دهند: حجم عملیات انجام‌شده قابل توجه است، اما شدت و تمرکز زمانی بارندگی نیز می‌تواند در مدتی کوتاه فشار زیادی بر مسیرهای عبور آب وارد کند. بنابراین، طول رودخانه‌های ساماندهی‌شده به‌تنهایی معیار کافی برای سنجش میزان آمادگی استان نیست. محل اجرای عملیات، وضعیت مقاطع حساس، ظرفیت پل‌ها، شرایط بالادست و پایین‌دست و میزان رسوب و موانع موجود نیز باید بررسی شود.

حیدریان همچنین بر ضرورت ساماندهی رسوبات و تنه درختان تأکید کرده و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در چارچوب بند «ب» ماده 43 قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها را یکی از راه‌های پیشبرد عملیات دانسته است. استفاده از این ظرفیت، در صورت تعیین محدوده، عمق و ضوابط فنی و نظارت مؤثر، می‌تواند بخشی از محدودیت منابع مالی را کاهش دهد؛ اما واگذاری عملیات بدون کنترل دقیق، خود می‌تواند به تخریب بستر و حریم رودخانه‌ها یا ایجاد مشکلات جدید منجر شود.

محمد حمیدی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار گلستان، نیز بر تدوین نقشه راه مشخص برای لایروبی نقاط اولویت‌دار تأکید کرده است. بر اساس پیشنهاد او، معاونت‌های فنی شرکت آب منطقه‌ای باید نقاط نیازمند لایروبی را روی نقشه رودخانه‌ها مشخص کنند و پس از تعیین اولویت‌ها، این نقشه در اختیار فرمانداران قرار گیرد. سپس کارگروهی به ریاست فرماندار و با مشارکت دستگاه‌هایی مانند راهداری، بنیاد مسکن، شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، اجرای عملیات را در محدوده‌های تعیین‌شده پیگیری کند.

تأکید حمیدی بر کنترل برداشت مصالح نیز اهمیت دارد. اگر مشخص نباشد عملیات در چه محدوده‌ای، با چه عمقی و تا کجا مجاز است، یک اقدام با هدف کاهش خطر سیلاب ممکن است به فعالیتی فاقد انضباط فنی تبدیل شود. بنابراین، تفویض اختیار باید همراه با نقشه، ضابطه، نظارت و مسئولیت مشخص باشد؛ نه اینکه صرفاً اختیار اجرا از یک دستگاه به شهرستان‌ها منتقل شود.

اعتبارات قطره‌چکانی برای مدیریت و کنترل سیل

از سوی دیگر در اظهارات مهیایی، مسئله اعتبار و تأخیر در اجرای اقدامات پیشگیرانه نیز برجسته است. او با اشاره به پایین‌بودن میزان تخصیص برخی اعتبارات دستگاه‌ها، از طولانی‌شدن فرآیند تخصیص منابع لایروبی در سال گذشته سخن گفته است؛ به‌طوری که از حدود 30 میلیارد تومان اعتبار ابلاغ‌شده، نزدیک به 21 تا 22 میلیارد تومان تخصیص یافته و فرآیند آن حدود 10 ماه طول کشیده است.

وقتی عملیات پیشگیرانه به اعتبارات وابسته است، زمان تخصیص به‌اندازه میزان اعتبار اهمیت پیدا می‌کند. بودجه‌ای که پس از پایان فصل مناسب عملیات یا نزدیک به آغاز بارش‌ها در دسترس قرار گیرد، ممکن است نتواند همان اثربخشی بودجه‌ای را داشته باشد که به‌موقع تخصیص یافته است. لایروبی، اصلاح آبروها و تثبیت نقاط پرخطر باید پیش از اوج بارندگی انجام شود؛ نه اینکه پس از وقوع حادثه، همان عملیات با هزینه بیشتر و در شرایط دشوارتر آغاز شود.

به گفته مهیایی، 22 مصوبه مرتبط با سیلاب نیز در دستور کار قرار داشته است. ارزش واقعی این مصوبات، نه در تعداد آنها، بلکه در میزان اجرا و اثری است که بر کاهش خسارت می‌گذارند. برای هر مصوبه باید دستگاه مسئول، اعتبار، زمان‌بندی و شاخص قابل اندازه‌گیری تعیین شود تا مشخص باشد کدام نقطه پرخطر اصلاح شده و کدام تعهد همچنان روی کاغذ باقی مانده است.

نصرت برزگر، فرماندار رامیان، نیز با اشاره به تجربه این شهرستان بر ضرورت واگذاری اختیار لایروبی به شهرستان‌ها و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی تأکید کرده است. او یادآور شده که لایروبی پل‌ها و پاکسازی مسیرها در کاهش خسارت مؤثر بوده، اما آسیب‌دیدن مکرر یک پل روستایی نشان می‌دهد که برخی نقاط به اصلاح اساسی و اعتبار مشخص نیاز دارند. این تجربه، تفاوت میان پاکسازی موقت و ایمن‌سازی پایدار را نشان می‌دهد: برداشتن رسوبات و موانع ممکن است عبور آب را در کوتاه‌مدت بهبود دهد، اما اگر ظرفیت سازه یا طراحی مسیر مشکل داشته باشد، تخریب می‌تواند دوباره تکرار شود.

در کنار اقدامات فوری، مجموعه اظهارات فرمانداران و مدیران دستگاه‌های اجرایی یک نکته مشترک دارد: خسارت سیلاب را نمی‌توان تنها با اعزام ماشین‌آلات پس از بارش کاهش داد. در گالیکش، ضرورت مطالعه آبخیزداری و ترمیم راه‌های کوهستانی مطرح است؛ در آزادشهر، برخی نقاط پرخطر جاده‌ای به توجه ویژه نیاز دارند؛ در رامیان، آسیب تکراری به پل‌ها ضرورت اصلاح سازه‌ها را برجسته می‌کند؛ و در مراوه‌تپه، گستردگی خسارت به راه، خانه و خدمات عمومی نشان می‌دهد که بازسازی باید از سطح ترمیم موضعی فراتر برود.

اینها مسائل جداگانه‌ای نیستند، بلکه اجزای یک زنجیره‌اند. بارش شدید در بالادست می‌تواند رواناب و رسوب را افزایش دهد؛ جریان آب در مسیر رودخانه با موانع یا ظرفیت ناکافی سازه‌ها مواجه می‌شود؛ راه‌ها و تأسیسات آسیب می‌بینند؛ دسترسی نیروهای امدادی دشوار می‌شود؛ و اختلال در برق و آب، بازگشت زندگی عادی را به تأخیر می‌اندازد. اگر مدیریت تنها در یکی از این حلقه‌ها مداخله کند، احتمال تکرار خسارت در حلقه‌های دیگر همچنان باقی خواهد ماند.

بازسازی مناطق خسارت دیده در اولویت

ارزیابی علمی خطر سیلاب باید بر داده‌های حوضه آبریز، سوابق خسارت، شدت و مدت بارش، وضعیت رودخانه‌ها، ظرفیت پل‌ها و آبروها و میزان آسیب‌پذیری سکونتگاه‌ها استوار باشد. اولویت‌بندی نیز باید بر اساس خطر و پیامد احتمالی انجام شود؛ به این معنا که نقاطی که تخریب آنها جان مردم یا دسترسی چندین روستا را تهدید می‌کند، باید در اولویت اصلاح قرار گیرند.

در بخش بازسازی نیز لازم است ارزیابی خسارت‌ها از مرحله ثبت اولیه فراتر برود. خانه‌های آسیب‌دیده، زمین‌های کشاورزی، دامداری‌ها، راه‌های بین‌مزارع و تأسیسات خدماتی باید در قالب پرونده‌های مشخص بررسی شوند تا جبران خسارت و تخصیص اعتبار بر پایه مستندات انجام شود. تأکید مهیایی بر مأموریت بنیاد مسکن برای پیگیری مرمت خانه‌ها، تأمین اقلام ضروری از سوی هلال‌احمر و استفاده از امکانات دستگاه‌های اجرایی برای بازسازی، بخشی از این روند است؛ اما سرعت و نتیجه نهایی آن باید در عمل سنجیده شود.

اطلاع‌رسانی نیز حلقه‌ای ضروری در مدیریت بحران است. حمیدی با اشاره به حضور میدانی مدیران و فرمانداران، ضعف بازتاب رسانه‌ای اقدامات انجام‌شده را مطرح کرده و خواستار تقویت نقش روابط عمومی دستگاه‌ها شده است. اطلاع‌رسانی دقیق باید دو وظیفه را هم‌زمان انجام دهد: مردم را از خطر، محدودیت‌های تردد و وضعیت خدمات مطلع کند و گزارش روشن و قابل ارزیابی از اقدامات، تعهدات و روند رفع مشکلات ارائه دهد. این اطلاع‌رسانی نباید به انتشار خبر حضور مسئولان محدود بماند؛ مردم باید بدانند چه مشکلی برطرف شده، کدام مسیر هنوز پرخطر است و برای جبران خسارت چه روندی در پیش گرفته شده است.

سیلاب‌های اخیر بار دیگر نشان دادند که مدیریت بحران در گلستان تنها به واکنش سریع در ساعات بارندگی وابسته نیست. حضور میدانی مدیران، امدادرسانی به خودروها، بازگشایی مسیرها، وصل مجدد برق و آب و ارزیابی خسارت‌ها ضرورت دارد؛ اما این اقدامات زمانی به کاهش پایدار خسارت منجر می‌شوند که با برنامه پیشگیرانه، اعتبار به‌موقع و نظارت فنی همراه باشند.

در کوتاه‌مدت، اولویت باید تکمیل بازگشایی راه‌های آسیب‌دیده، تثبیت مسیرهای پرخطر، بازگرداندن پایدار آب و برق، تأمین نیازهای خانوارهای گرفتار و ارزیابی دقیق خسارت‌های مسکونی و کشاورزی باشد. در میان‌مدت، اصلاح پل‌ها و آبروهای آسیب‌پذیر، ترمیم راه‌های بین‌مزارع و ساماندهی نقاط بحرانی رودخانه‌ها باید بر اساس اولویت فنی دنبال شود. در بلندمدت نیز مدیریت حوضه‌های آبریز، مطالعات آبخیزداری، حفاظت از بستر و حریم رودخانه‌ها و ایجاد سازوکار مشخص برای تأمین مالی و نظارت بر عملیات پیشگیرانه اهمیت دارد.

مهم‌تر از همه، لازم است برای اقدامات اعلام‌شده شاخص‌های قابل سنجش تعریف شود: چه تعداد از نقاط پرخطر اصلاح شده‌اند؟ چند مصوبه به اجرا رسیده است؟ اعتبار مصوب چه زمانی تخصیص یافته؟ کدام پل‌ها و آبروها نیازمند بازسازی اساسی‌اند؟ و آیا روستاهایی که در سیلاب اخیر از دسترس خارج شدند، برای بارش بعدی مسیر ایمن‌تری خواهند داشت؟

انتهای پیام/