به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، ترکمنستان طی سال‌های اخیر روند توسعه، بازسازی و نوسازی صنایع کشتی‌سازی و تعمیرات دریایی خود را با سرعت و قاطعیت بیشتری دنبال کرده و در حال گسترش همه‌جانبه ظرفیت‌ها و قابلیت‌های زیرساختی واحدهای فعال صنعتی خود است.

اگر این کشور در دهه‌های گذشته عمدتاً بر تعمیر و نگهداری محدود ناوگان تجاری موجود تمرکز داشت و سفارش ساخت شناورهای جدید را به کارخانه‌ها و شرکت‌های خارجی واگذار می‌کرد، امروزه بخش قابل‌توجهی از این فرآیندهای پیچیده مهندسی و فنی به طور مستقیم در داخل کارخانه‌ها و یاردهای تخصصی کشتی‌سازی خود ترکمنستان بومی‌سازی شده و به مرحله اجرا درمی‌آید؛ رویکردی راهبردی که استقلال لجستیکی عشق‌آباد در آب‌های خزر را تقویت می‌کند.

توافقات استراتژیک؛ نقشه راه 10 ساله عشق‌آباد با شرکای اروپایی

در همین راستا، در جریان برگزاری مجمع سرمایه‌گذاری بین‌المللی TIF 2026 در شهر عشق‌آباد، کارخانه کشتی‌سازی و تعمیرات دریایی «بالکان» گام بسیار مهم و روبه‌جلویی را برداشت و یادداشت تفاهم همکاری راهبردی و بلندمدتی را با شرکت هلندی Damen Technical Cooperation B.V و شرکت اتریشی Liamol Trading GmbH به امضا رساند.

 این سند جامع همکاری که برای یک دوره 10 ساله از سال 2026 تا 2036 میلادی برنامه‌ریزی و تدوین شده است، حوزه‌های حیاتی همچون ساخت شناورهای مدرن، خدمات پیشرفته تعمیراتی، توسعه فناوری‌های پیشرفته دریایی و ارتقای سطح تولیدات محلی را به‌طور هم‌زمان پوشش می‌دهد.

این توافقات کلان در ادامه طرح‌های اجرایی پیشین این کشور صورت می‌گیرد. در ماه مه 2026 میلادی، ترکمنستان به‌طور رسمی از نخستین دستاورد بزرگ صنعتی خود یعنی کشتی فله‌بر «گداملی» رونمایی و آن را رسماً وارد خط عملیاتی ناوگان تجاری کرد.

این شناور پیشرفته و استاندارد حاصل همکاری مشترک کارخانه بالکان با شرکت فناوری صنایع کشتی‌سازی کوریا (Koryo) از کره جنوبی بود. در اجرای این پروژه صنعتی، مهندسان و کارشناسان کره‌ای ضمن مشارکت فعال و مستقیم در تمامی مراحل تولیدی، به انتقال دانش فنی و فناوری‌های نوین پرداخته و برنامه‌های آموزشی فشرده‌ای را برای ارتقای تخصص و مهارت نیروهای بومی برگزار کردند.

زیرساخت‌های کارخانه بالکان؛ قلب تپنده صنایع دریایی ترکمنستان

محور اصلی و هسته مرکزی صنعت کشتی‌سازی ترکمنستان، مجتمع صنعتی عظیم کارخانه کشتی‌سازی و تعمیرات دریایی «بالکان» واقع در شهر بندری و استراتژیک «ترکمن‌باشی» است. این مجتمع مدرن در چارچوب پروژه کلان ساخت بین‌المللی بندر ترکمن‌باشی احداث و در ماه مه 2018 میلادی رسماً افتتاح شد.

راه‌اندازی این کارخانه پیشرفته به عشق‌آباد امکان داد تا فرآیندهای ساخت شناورهای نوین و خدمات تعمیراتی ناوگان فعال دریایی را در یک بستر واحد، متمرکز و استاندارد ادغام کند.

بر اساس آمارهای رسمی ارائه‌شده از سوی سازمان دولتی حمل‌ونقل دریایی و رودخانه‌ای ترکمنستان، ظرفیت‌های طراحی‌شده این کارخانه اجازه می‌دهد تا سالانه حدود 10 هزار تن فولاد برای ساخت 4 الی 6 فروند شناور مختلف فرآوری و پردازش شود. افزون بر این، کارخانه قادر است سالانه 2 هزار تن فولاد دیگر را برای اجرای عملیات تعمیراتی بر روی 20 الی 30 فروند کشتی اختصاص دهد.

مساحت کل این تاسیسات عظیم به 166 هزار متر مربع می‌رسد که در آن کارگاه‌های مجهز تولیدی و تعمیراتی، جرثقیل‌های دروازه‌ای غول‌پیکر با ظرفیت باربرداری تا 84 تن، و سامانه پیشرفته انتقال و بالابری شناورها با ظرفیت 10 هزار تن جای گرفته‌اند تا پاسخگوی نیازهای رو به رشد لجستیکی کشور باشند.

پایان وابستگی به کارگاه‌های خارجی؛ بومی‌سازی فرآیند تعمیر و نگهداری

پیش از ایجاد و توسعه این زیرساخت‌های ملی، بخش عمده‌ای از خدمات تعمیراتی و اورهال ناوگان دریایی ترکمنستان ناچاراً در کارخانه‌های سایر کشورهای حاشیه خزر انجام می‌شد.

به عنوان نمونه، در سال 2013 میلادی کشتی فله‌بر «بالکان» برای انجام تعمیرات اساسی به کارخانه ولگا-خزر در آستراخان روسیه فرستاده شد و در سال 2016 میلادی نیز شناورهای «شیرین»، «سلطان» و «بوسان» در کارخانه آذربایجانی «زیخ» تحت تعمیر قرار گرفتند.

امروزه با فعالیت مستمر کارخانه بالکان، انجام کلیه این خدمات تخصصی و فنی در داخل خاک ترکمنستان میسر شده که این امر علاوه بر صرفه‌جویی چشمگیر در هزینه‌های گزاف انتقال شناورها به بنادر خارجی، زمان توقف و خواب کشتی‌ها را به حداقل می‌رساند. این پیشرفت ساختاری به شرکت‌های کشتیرانی داخلی اجازه می‌دهد تا با اطمینان خاطر بیشتری برنامه‌های عملیاتی خود را تنظیم کنند.

همکاری با شرکای کره‌ای و ورود به عرصه ساخت شناورهای تجاری

مرحله نوین ساخت ناوگان بومی با همکاری شرکت کره‌ای Koryo Shipbuilding Industry Technology آغاز شد. قرارداد ساخت دو فروند فله‌بر هر یک با ظرفیت حمل 6100 تن در سپتامبر 2023 منعقد شد و فرآیند ساخت از سال 2024 کلید خورد. شناور «گداملی» به عنوان نخستین محصول این همکاری، در 8 مه 2026 عملیاتی شد و توانایی حمل انواع کالا از جمله 240 کانتینر بیست فوتی را دارد.

این کشتی در 12 مه نخستین سفر خود را از ترکمن‌باشی به بندر باکو انجام داد. شناور دوم با نام «منزیل» نیز تا پایان سال 2026 به بهره‌برداری می‌رسد. این پروژه‌ها به تربیت نیروی ماهر بومی با بیش از 90 درصد مشارکت محلی منجر شد.

توسعه کشتی‌سازی؛ از ساخت واگن‌بر تا لایروب‌های تخصصی

برنامه‌های آتی ترکمنستان فراتر از ساخت خشک‌بارهاست و شامل احداث سه فروند فله‌بر دیگر و دو فروند کشتی رو رو (Ro-Ro) برای حمل وسایل نقلیه و واگن‌های ریلی از طریق خزر است.

قراردادهای بین‌المللی با حمایت بانک توسعه اسلامی و صندوق اوپک برای این طرح‌ها منعقد شده است. همچنین پروژه‌هایی مانند مونتاژ لایروب پیشرفته Damen CSD 650 با همکاری شرکت هلندی Damen در سال 2024 آغاز شد که به حفظ عمق آبراه‌ها و توسعه فناوری‌های بومی کمک شایانی می‌کند.

نقش صنایع دریایی در شکوفایی کریدور ترانزیت خزر

رشد صنایع کشتی‌سازی ترکمنستان ارتباط تنگاتنگی با پتانسیل‌های بندر بین‌المللی ترکمن‌باشی دارد. این بندر با ظرفیت اسمی 17 میلیون تن کالا و ترمینال کانتینری با گنجایش 400 هزار TEU، نیازمند ناوگان ملی قدرتمندی است تا بتواند پویایی ترانزیت را حفظ کند.

بر اساس آمارهای راه‌آهن آذربایجان، در هشت ماه نخست سال 2026 حجم مبادلات میان بنادر باکو و ترکمنستان 34.6 درصد رشد داشته است. تعاملات اخیر میان مقامات کارخانه بالکان و کارخانه کشتی‌سازی باکو نیز نشان‌دهنده اراده دو کشور برای همگرایی بیشتر در حوزه لجستیک خزر است.

در مجموع، ترکمنستان با تکیه بر خودکفایی نسبی، جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و توسعه زیرساخت‌های مدرن، گام‌های بلندی در جهت تبدیل شدن به یک بازیگر مؤثر در زنجیره لجستیک ترانس‌خزر برمی‌دارد.

انتهای پیام/