به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، حامد برکاتی معاون ستاد ملی جمعیت در نشست هفته ملی کودک دربارع موضوع آینده جمعیت و تکامل اوایل کودکی با اشاره به تغییر ساختار سنی جمعیت ایران اظهار کرد: در سال 1365 هرم جمعیتی کشور قاعده‌ای بسیار گسترده و رأس کوچکی داشت و این شرایط ضرورت سرمایه‌گذاری بر کودکان و نسل آینده را نشان می‌داد اما اکنون با تغییر این ساختار، کشور با چالش‌های جدی جمعیتی روبه‌روست.

وی افزود: برآوردها نشان می‌دهد در سال 1425 با جمعیتی بین 25 تا 30 میلیون سالمند مواجه خواهیم بود که کشور برای پاسخ‌گویی به نیازهای آن از جمله خدمات مراقبتی، بهداشتی و اجتماعی، آمادگی کافی ندارد.

کاهش باروری از 2.1 به 1.34 فرزند

معاون ستاد ملی جمعیت با اشاره به روند نزولی نرخ باروری در ایران گفت: نرخ باروری کل کشور که در سال 1395 به حدود 2.1 فرزند به ازای هر زن رسیده بود در سال‌های بعد کاهش یافت و براساس آمار ارائه‌شده در سال 1403 به 1.44 و در سال 1404 به 1.34 رسید.

برکاتی با اشاره به پیامدهای تداوم باروری پایین اظهار کرد: تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد بازگرداندن نرخ باروری به سطح جایگزینی پس از رسیدن آن به سطوح بسیار پایین دشوار است و به همین دلیل، سیاست‌گذاری جمعیتی باید با نگاه بلندمدت و پیش از عمیق‌تر شدن روند کاهشی دنبال شود.

وی با اشاره به وضعیت باروری در دهه‌های گذشته افزود: در سال 1365 نرخ باروری ایران در مقایسه با متوسط جهانی و آسیایی تفاوت قابل‌توجهی داشت و همین مسئله به اتخاذ سیاست‌هایی برای کنترل رشد جمعیت منجر شد اما امروز شرایط جمعیتی کشور تغییر کرده و نیازمند بازنگری در رویکردها و توجه جدی به حمایت از خانواده‌ها و فرزندآوری هستیم.

تأثیر سیاست‌های حمایتی و موانع فرزندآوری

معاون ستاد ملی جمعیت با اشاره به روند موالید در سال‌های اخیر گفت: در تحلیل تغییرات جمعیتی باید میان تعداد تولدها و نرخ باروری تفاوت قائل شد چراکه تعداد زنان در سن باروری و ساختار سنی جمعیت نیز بر تعداد تولدها اثر می‌گذارد.

برکاتی با اشاره به تأثیر سیاست‌های حمایتی و مشوق‌های فرزندآوری اظهار کرد: قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و مشوق‌های در نظر گرفته‌شده می‌توانند در تصمیم خانواده‌ها برای فرزندآوری اثرگذار باشند اما تداوم و اثربخشی این حمایت‌ها اهمیت زیادی دارد.

وی با اشاره به مشکلات متقاضیان تسهیلات ازدواج و فرزندآوری افزود: براساس آمار مطرح‌شده حدود یک میلیون نفر در صف دریافت وام ازدواج و فرزندآوری قرار دارند. طولانی شدن فرایند دریافت تسهیلات و دشواری‌های اقتصادی می‌تواند بر تصمیم خانواده‌ها برای ازدواج و فرزندآوری تأثیر بگذارد.

شرایط نه جنگ نه صلح و کاهش جمعیت

برکاتی با اشاره به نوسانات موالید در ماه‌های اخیر گفت: شرایط اجتماعی و اقتصادی و احساس نااطمینانی نسبت به آینده می‌تواند بر تصمیم خانواده‌ها برای فرزندآوری اثر بگذارد. به گفته وی، وضعیت نه جنگ و نه صلح و استمرار شرایط نامطمئن نیز می‌تواند آثار منفی بر روندهای جمعیتی داشته باشد.

وی با اشاره به تغییرات ماهانه موالید اظهار کرد: در اسفند 1404 کمترین میزان موالید در مقایسه با سایر ماه‌ها ثبت شد و متولدین ماه‌های آذر، دی، بهمن و اسفند سال گذشته حدود 10 درصد کمتر از متوسط سال بودند. در اردیبهشت و خرداد سال جاری شرایط از این نظر بهتر شد.

سه سناریوی سازمان ملل برای آینده جمعیت ایران

معاون ستاد ملی جمعیت با اشاره به سناریوهای جمعیتی سازمان ملل گفت: برای آینده جمعیت ایران سه سناریو با نرخ‌های باروری 2.4، 1.9 و 1.4 در نظر گرفته شده است. در شرایطی که نرخ باروری کشور به حدود 1.3 رسیده، تداوم روند فعلی می‌تواند در بلندمدت به کاهش قابل‌توجه جمعیت منجر شود.

برکاتی هشدار داد: در سناریوی باروری پایین، جمعیت ایران ممکن است طی حدود 70 سال آینده به 30 میلیون نفر برسد که پیامدهای گسترده‌ای برای ساختار نیروی کار، صنعت، توسعه اقتصادی و توان کشور در تأمین نیازهای جمعیت خواهد داشت.

وی در ادامه با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به کمیت و کیفیت جمعیت گفت: سیاست جمعیتی صرفاً به افزایش نرخ باروری محدود نمی‌شود بلکه کیفیت جمعیت و فراهم کردن زمینه رشد و شکوفایی کودکان نیز اهمیت اساسی دارد.

برکاتی افزود: فقر محیطی، غفلت از نیازهای رشدی کودک و تأخیر در تشخیص مشکلات می‌تواند بر روند رشد و کیفیت زندگی کودکان تأثیر منفی بگذارد. از این رو، توانمندسازی مادران و خانواده‌ها برای شناسایی به‌موقع مشکلات رشدی و دسترسی به خدمات مورد نیاز باید در اولویت قرار گیرد.

معاون ستاد ملی جمعیت با اشاره به اهمیت هزار روز نخست زندگی کودک اظهار کرد: این دوره از زمان لقاح تا پایان دو سالگی، یکی از مهم‌ترین مراحل رشد انسان است و مداخلات مناسب در این بازه می‌تواند زمینه رشد سالم‌تر و شکوفایی توانمندی‌های کودک را فراهم کند.

وی تأکید کرد: برای مواجهه با چالش‌های آینده جمعیت باید در کنار حمایت از ازدواج و فرزندآوری، سرمایه‌گذاری بر سلامت، رشد و تکامل کودکان نیز جدی گرفته شود چراکه آینده جمعیت کشور تنها به تعداد متولدین وابسته نیست بلکه به کیفیت زندگی و توانمندی نسل آینده نیز بستگی دارد.

انتهای پیام/