به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا فراجا، با تشریح شگردهای کلاهبرداران در فضای مجازی، نسبت به تبلیغات جعلی وام، ارسال فایل‌های آلوده با عنوان کارت دعوت و عکس یادگاری و پیامک‌های جعلی مربوط به کالابرگ و ابلاغیه‌های قضایی هشدار داد و بر ضرورت افزایش سواد سایبری شهروندان تأکید کرد.

وی با اشاره به تبلیغات مربوط به پرداخت وام‌های کم‌بهره و فوری در فضای مجازی اظهار کرد: متأسفانه مجرمان سایبری از این فضا، به‌ویژه کانال‌ها و شبکه‌های اجتماعی خارجی، سوءاستفاده می‌کنند و با وعده پرداخت وام‌های کم‌بهره، با سود پایین، سریع یا بلندمدت، افراد را فریب می‌دهند.

وی افزود: برخی از شهروندان به وام نیاز دارند و همین موضوع باعث می‌شود به این تبلیغات ترغیب شوند. حتی ممکن است گردانندگان این صفحات ادعا کنند از پلیس فتا یا سایر دستگاه‌ها مجوز دارند، اما مردم باید بدانند فضای مجازی محل دریافت وام نیست و برای دریافت تسهیلات باید به بانک‌ها و مؤسسات مالی معتبر مراجعه کنند.

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا ادامه داد: در برخی پرونده‌ها شاهد بوده‌ایم که افراد برای دریافت وام‌هایی تا سقف 200 میلیون تومان یا بیشتر، مبالغی را به بهانه کارمزد، استعلام، احراز هویت و موارد مشابه پرداخت کرده‌اند، اما در نهایت هیچ وامی دریافت نکرده‌اند.

وی با اشاره به یکی دیگر از شگردهای این کلاهبرداران گفت: گاهی پس از دریافت تمام مبالغ از متقاضی، از او می‌خواهند کلیپی تهیه کند و در آن رضایت خود را از دریافت وام اعلام کند. فرد نیز با این تصور که در آستانه دریافت وام قرار دارد، کلیپ رضایت را ارسال می‌کند، اما پس از آن دسترسی او به گردانندگان صفحه قطع می‌شود و هیچ تسهیلاتی به وی پرداخت نمی‌شود.

مختاررضایی افزود: این کلیپ‌ها سپس در همان کانال‌ها و صفحات منتشر می‌شوند تا به‌عنوان نمونه‌ای از پرداخت وام و جلب اعتماد سایر کاربران مورد استفاده قرار گیرند. بنابراین، حتی اگر در فضای مجازی فیلم‌هایی از افرادی مشاهده کردید که مدعی دریافت وام شده‌اند یا رضایت خود را اعلام می‌کنند، نباید به این موارد اعتماد کنید؛ زیرا این روش‌ها از شگردهای کلاهبرداری هستند.

وی تأکید کرد: با اطمینان می‌گویم اگر فرد یا صفحه‌ای مدعی شد که از پلیس فتا مجوز دارد و بر همین اساس در فضای مجازی وام پرداخت می‌کند، شهروندان باید بدانند با یک ادعای کلاهبردارانه روبه‌رو هستند.

فعالیت در شبکه‌های اجتماعی و سکوهای آگهی؛ وام مجازی وجود ندارد

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا در پاسخ به این پرسش که آیا کلاهبرداری با عنوان وام تنها در یک سکوی خاص رخ می‌دهد، گفت: این موضوع محدود به یک پیام‌رسان یا شبکه اجتماعی نیست و در شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و سکوهای ثبت آگهی نیز ممکن است با چنین تبلیغاتی مواجه شوید.

وی افزود: هر جا در فضای مجازی با تبلیغ پرداخت وام روبه‌رو شدید، باید به آن مشکوک شوید. روال دریافت تسهیلات در کشور مشخص است و متقاضیان باید از طریق بانک‌ها یا سامانه‌های رسمی همان بانک اقدام کنند. برخی بانک‌ها نیز خدمات مجازی دارند، اما این خدمات ضوابط و فرایند مشخص خود را دنبال می‌کنند.

مختاررضایی تصریح کرد: بانک مرکزی نیز درباره ممنوعیت خریدوفروش وام در فضای مجازی اطلاع‌رسانی کرده است. شهروندان نباید به بهانه دریافت وام، مبالغی پرداخت کنند یا فایل‌ها و لینک‌هایی را که برای آن‌ها ارسال می‌شود، باز کنند.

وی ادامه داد: برخی افراد با معرفی یک دفتر یا شرکت و ارائه نشانی مشخص تلاش می‌کنند اعتماد متقاضی را جلب کنند، اما داشتن نشانی یا دفتر به معنای مجاز بودن فعالیت نیست. شهروندان باید بدانند شرکت‌ها نمی‌توانند خارج از ضوابط قانونی، صرفاً با تبلیغات در فضای مجازی به آن‌ها وام پرداخت کنند.

کارت دعوت عروسی و عکس یادگاری؛ شگردی برای آلوده‌کردن گوشی

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا با اشاره به روش دیگری از کلاهبرداری‌های سایبری اظهار کرد: یکی از شگردهایی که در فضای مجازی مشاهده می‌شود، ارسال فایل با عنوان‌هایی مانند کارت دعوت عروسی، عکس یادگاری، عکس‌های دسته‌جمعی یا تصاویر خاطره‌انگیز است.

وی افزود: ممکن است پیامی با این مضمون برای شما ارسال شود که «این عکس یادگاری ماست» یا «برای مشاهده کارت دعوت عروسی، این فایل را نصب کنید». مجرمان با استفاده از همین عناوین، افراد را ترغیب می‌کنند برنامه‌ای را روی تلفن همراه خود نصب کنند؛ درحالی‌که این برنامه ممکن است آلوده باشد و زمینه دسترسی غیرمجاز به اطلاعات و حساب‌های بانکی فرد را فراهم کند.

مختاررضایی تأکید کرد: اگر چنین پیامی در هر یک از پیام‌رسان‌های داخلی یا خارجی برای شما ارسال شد، به آن اعتماد نکنید و برنامه‌ای را که برای مشاهده عکس یا کارت دعوت پیشنهاد شده است، نصب نکنید. این شگردها ممکن است در ظاهر متفاوت باشند، اما هدف آن‌ها فریب کاربر و دسترسی به اطلاعات تلفن همراه اوست.

وی با اشاره به اینکه روش‌های مجرمان سایبری به‌مرور تغییر می‌کنند، گفت: نمونه‌های جدیدی مانند کارت دعوت و عکس یادگاری به شگردهای قبلی اضافه شده‌اند، اما روش‌های قدیمی نیز همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای مثال، پیامک‌هایی با ادعای پیدا شدن سکه یا اشیای قیمتی که از مردم می‌خواهند برای دریافت آن‌ها اقدام کنند، هنوز هم ارسال می‌شوند.

اگر فایل آلوده نصب کردیم، چه کنیم؟

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا درباره اقدامات ضروری پس از نصب یک برنامه مشکوک روی تلفن همراه گفت: اگر متوجه شدید برنامه‌ای مشکوک نصب کرده‌اید یا احتمال می‌دهید تلفن همراهتان آلوده شده باشد، نخستین اقدام این است که گوشی را در حالت پرواز قرار دهید تا ارتباط آن با شبکه قطع شود.

وی افزود: سپس باید برنامه مشکوک را شناسایی و حذف کنید. معمولاً می‌توان از بخش تنظیمات و قسمت برنامه‌های نصب‌شده، برنامه‌های اخیر را بررسی کرد و برنامه‌ای را که به‌تازگی نصب شده و آن را نمی‌شناسید، مورد بررسی قرار داد.

مختاررضایی ادامه داد: در تلفن‌های همراه، از طریق تنظیمات و بخش مدیریت مجوزها نیز می‌توان بررسی کرد که هر برنامه به چه اطلاعاتی دسترسی دارد. یکی از مهم‌ترین موارد، دسترسی به پیامک‌هاست؛ زیرا مجرمان سایبری ممکن است از این طریق کدهای ورود و رمزهای یک‌بارمصرف را دریافت کنند.

وی تصریح کرد: شهروندان باید بررسی کنند چه برنامه‌هایی به پیامک‌های آن‌ها دسترسی دارند. به‌جز برنامه‌هایی که خود کاربر می‌شناسد و برای آن‌ها چنین دسترسی‌ای ضروری است، نباید به برنامه‌های ناشناس اجازه دسترسی به پیامک‌ها داده شود. دسترسی برنامه‌های ناشناس به مخاطبان تلفن همراه نیز باید بررسی شود؛ زیرا مجرمان ممکن است از فهرست مخاطبان برای ارسال پیام‌های آلوده به دیگران استفاده کنند.

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا تأکید کرد: اگر برنامه‌ای را نمی‌شناسید و متوجه شدید به پیامک‌ها یا مخاطبان شما دسترسی دارد، دسترسی آن را قطع کنید و برنامه را حذف کنید. اگر گوشی به برنامه آلوده شده و موضوع جدی است، آن را در حالت پرواز نگه دارید و برای بررسی‌های بیشتر به همکاران پلیس فتا مراجعه کنید تا اقدامات لازم انجام شود.

فعال‌سازی تأیید دومرحله‌ای؛ راهکار جلوگیری از دسترسی غیرمجاز

مختاررضایی درباره احتمال دسترسی غیرمجاز به حساب پیام‌رسان‌ها نیز گفت: اگر متوجه شدید حساب پیام‌رسان شما در اختیار فرد دیگری قرار گرفته است، ابتدا در تنظیمات بخش حریم خصوصی و امنیت، قسمت نشست‌های فعال یا نشست‌های ورود را بررسی کنید. اگر نشست ناشناسی مشاهده کردید، آن را ببندید و دسترسی فرد دیگر را قطع کنید.

وی افزود: اگر امکان انجام این کار را ندارید، از طریق پشتیبانی همان پیام‌رسان یا روش‌های رسمی اعلام‌شده از سوی آن اقدام کنید تا حساب شما غیرفعال یا دسترسی غیرمجاز قطع شود.

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا ادامه داد: پس از بازگشت دسترسی به حساب، نخستین اقدام باید فعال‌کردن تأیید دومرحله‌ای باشد. این قابلیت یک لایه امنیتی اضافه ایجاد می‌کند و می‌تواند از دسترسی غیرمجاز به حساب جلوگیری کند.

وی تأکید کرد: شهروندان نباید کدهای ورود به پیام‌رسان‌ها، رمزهای یک‌بارمصرف بانکی یا کدهای تأیید را در اختیار دیگران قرار دهند. مجرمان با دریافت همین کدها می‌توانند به حساب‌های افراد دسترسی پیدا کنند و از هویت آن‌ها برای فریب سایر کاربران سوءاستفاده کنند.

تماس با پلیس فتا برای پیگیری فوری برداشت‌های غیرمجاز

مختاررضایی با اشاره به خدمات فوریتی پلیس فتا گفت: شماره 096380 به‌صورت شبانه‌روزی در خدمت هموطنان است و شهروندان می‌توانند در صورت بروز مشکل در فضای مجازی با این مرکز تماس بگیرند و از راهنمایی همکاران ما استفاده کنند.

وی افزود: اگر فردی با مشکلی در حساب کاربری خود مواجه شده، اما هنوز پولی از حساب بانکی او برداشت نشده است، همکاران ما می‌توانند راهنمایی کنند که چه اقداماتی باید انجام دهد و آیا لازم است شکایتی ثبت کند یا خیر.

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا تصریح کرد: اگر پولی از حساب بانکی فرد خارج شده و به حساب دیگری انتقال یافته است، باید در سریع‌ترین زمان ممکن با پلیس فتا تماس بگیرد. در صورت احراز شرایط لازم، همکاران ما موضوع را پیگیری می‌کنند و می‌توانند برای تعلیق موقت حساب مقصد اقدام کنند تا از خروج پول از چرخه بانکی جلوگیری شود.

وی ادامه داد: این اقدام، یک اقدام فوری اولیه است تا فرصت لازم برای انجام مراحل بعدی فراهم شود و فرد بتواند در اولین فرصت شکایت خود را ثبت کند. البته تعلیق حساب مقصد مستلزم بررسی و احراز موضوع از سوی همکاران پلیس فتاست.

مختاررضایی خاطرنشان کرد: پلیس فتا علاوه بر رسیدگی به پرونده‌های کلاهبرداری، در زمینه راهنمایی و مشاوره به شهروندان نیز فعالیت می‌کند و افراد می‌توانند برای دریافت راهنمایی‌های لازم در خصوص مشکلات سایبری با این مرکز تماس بگیرند.

هشدار به شهروندان درباره پیامک‌های جعلی کالابرگ و یارانه

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا با اشاره به پیامک‌های مربوط به کالابرگ و یارانه اظهار کرد: شهروندان باید نسبت به پیامک‌هایی که با عنوان کالابرگ معیشتی، یارانه یا سایر خدمات دولتی برای آن‌ها ارسال می‌شود، دقت کافی داشته باشند؛ زیرا مجرمان سایبری ممکن است از این موضوعات برای فریب مردم سوءاستفاده کنند.

وی افزود: ممکن است هم‌زمان با اجرای یک طرح دولتی، پیامک‌های جعلی نیز با همان عنوان ارسال شود و کاربران را به کلیک روی لینک‌های آلوده هدایت کند. بنابراین، صرف اینکه پیامکی درباره یک طرح واقعی دولتی دریافت کرده‌اید، به معنای معتبر بودن لینک یا فرستنده آن نیست.

مختاررضایی ادامه داد: شهروندان باید به سرشماره پیامک و نشانی رسمی سامانه توجه کنند و برای ورود به خدمات دولتی، نشانی سامانه را شخصاً در مرورگر وارد کنند؛ نه اینکه از طریق لینک‌های ناشناس وارد شوند.

وی درباره سامانه کالابرگ گفت: شهروندان برای پیگیری این موضوع باید از نشانی رسمی اعلام‌شده، یعنی my.gov.ir، استفاده کنند و به لینک‌هایی که از سرشماره‌های ناشناس یا نشانی‌های مشابه برای آن‌ها ارسال می‌شود، اعتماد نکنند.

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا تأکید کرد: اگر پیامکی با عنوان کالابرگ، یارانه یا ابلاغیه قضایی دریافت کردید، روی لینک آن کلیک نکنید و خودتان از طریق مسیر رسمی وارد سامانه مربوط شوید.

پیامک‌های جعلی ثنا و ابلاغیه‌های قضایی همچنان ادامه دارند

مختاررضایی با اشاره به تداوم کلاهبرداری‌هایی با عنوان ابلاغیه قضایی و سامانه ثنا گفت: این شیوه‌ها مربوط به امروز و دیروز نیست و چند سال است که نمونه‌های مختلف آن مشاهده می‌شود. مجرمان همچنان از این عنوان‌ها برای فریب کاربران و هدایت آن‌ها به صفحات جعلی استفاده می‌کنند.

وی افزود: شهروندان باید توجه داشته باشند که پیام‌های جعلی ممکن است با ظاهر و عنوان‌های متفاوت ارسال شوند. به همین دلیل، نباید صرفاً بر اساس عنوان پیامک تصمیم بگیرند که پیام معتبر است؛ بلکه باید مسیر رسمی دریافت خدمات را بشناسند و از کلیک روی لینک‌های مشکوک خودداری کنند.

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا در پاسخ به پرسشی درباره بازدارندگی برخورد با مجرمان سایبری اظهار کرد: هر پرونده‌ای که شهروندان از طریق دفاتر خدمات قضایی یا مسیرهای قانونی مطرح کنند، در پلیس فتا و با همکاری مقام قضایی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: با این حال، فضای مجازی هر روز در حال گسترش است و تعداد بیشتری از مردم در این فضا فعالیت می‌کنند. بنابراین، تداوم این شیوه‌ها صرفاً به مسئله بازدارندگی مربوط نیست و گستردگی فضای مجازی و سهولت اجرای برخی شگردهای کلاهبرداری نیز در این موضوع نقش دارد.

مختاررضایی افزود: ارسال یک لینک در فضای مجازی بسیار آسان‌تر از اجرای برخی روش‌های کلاهبرداری در فضای واقعی است و همین مسئله می‌تواند زمینه تداوم این اقدامات را فراهم کند. به همین دلیل، افزایش سواد سایبری کاربران در کنار برخورد قانونی با مجرمان اهمیت زیادی دارد.

تهدید به انتشار تصاویر خصوصی را فوراً گزارش کنید

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا با اشاره به خدمات این مرکز در رسیدگی به مشکلات شهروندان در فضای مجازی گفت: اگر فردی در فضای مجازی با مزاحمت یا تهدید مواجه شد، می‌تواند با همکاران ما تماس بگیرد و راهنمایی‌های لازم را دریافت کند.

وی به‌ویژه به زنان و کودکان توصیه کرد در صورت تهدید به انتشار تصاویر و عکس‌های خصوصی، موضوع را در همان مراحل اولیه پیگیری کنند و برای ثبت شکایت و دریافت کمک با پلیس در تماس باشند.

مختاررضایی افزود: متأسفانه برخی افراد به دلیل ترس از انتشار تصاویر خصوصی یا نگرانی از پیامدهای آن، از مراجعه و ثبت شکایت خودداری می‌کنند؛ درحالی‌که هرچه بیشتر با فرد تهدیدکننده وارد تعامل شوند و به خواسته‌های او تن بدهند، ممکن است بیشتر درگیر این مسئله شوند.

وی تأکید کرد: افرادی که با چنین تهدیدهایی مواجه می‌شوند، می‌توانند از طریق شماره 096380 مشاوره بگیرند و درباره اقداماتی که باید انجام دهند، راهنمایی شوند. خدمات فوریتی پلیس فتا به‌صورت شبانه‌روزی ارائه می‌شود و شهروندان امکان مراجعه حضوری نیز دارند.

پلیس فتا چگونه پیام‌های معتبر را از جعلی تشخیص می‌دهد؟

مختاررضایی درباره نحوه تشخیص پیام‌های معتبر از تبلیغات و پیام‌های جعلی در فضای مجازی اظهار کرد: نخستین توصیه ما این است که شهروندان روی هیچ لینکی کلیک نکنند، مگر اینکه از ماهیت لینک و مقصد آن اطمینان داشته باشند.

وی افزود: در مورد خدمات دولتی، شهروندان باید به سرشماره‌های رسمی و نشانی‌های معتبر توجه کنند. با این حال، حتی مشاهده یک نام یا عنوان آشنا نیز به‌تنهایی برای اطمینان از اعتبار پیام کافی نیست و بهترین روش، مراجعه مستقیم به سامانه رسمی است.

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا با اشاره به فعالیت پلیس در پیام‌رسان‌ها گفت: پلیس فتا در پیام‌رسان‌ها از بسترهای رسمی و شناخته‌شده استفاده می‌کند و شهروندان می‌توانند با توجه به نشانه‌های احراز هویت، حساب‌های رسمی را شناسایی کنند. برای مثال، در برخی پیام‌رسان‌ها بازوهای رسمی دارای نشان تأیید هستند.

وی ادامه داد: با این حال، تأکید ما این است که شهروندان تا حد امکان به پیام‌های شخصی و لینک‌های ارسال‌شده در پیام‌رسان‌ها اعتماد نکنند و برای بررسی موضوعات مهم، خودشان از طریق مسیر رسمی اقدام کنند.

پلیس فتا: افزایش سواد سایبری مهم‌ترین راه پیشگیری است

مختاررضایی در جمع‌بندی توصیه‌های خود گفت: مهم‌ترین نکته این است که شهروندان سواد سایبری خود را افزایش دهند و چند اصل ساده را رعایت کنند؛ از جمله اینکه روی لینک‌های ناشناس کلیک نکنند، فایل‌های مشکوک را نصب نکنند، تأیید دومرحله‌ای حساب‌های خود را فعال کنند و هیچ کد تأیید یا رمز یک‌بارمصرفی را در اختیار دیگران قرار ندهند.

وی افزود: در کنار افزایش آگاهی عمومی، لازم است دستگاه‌ها و سازمان‌های مسئول نیز برای رفع مشکلات و آسیب‌پذیری‌های موجود در بسترهای خدماتی اقدام کنند. پلیس فتا این موارد را به دستگاه‌های مربوط اعلام می‌کند تا گلوگاه‌های موجود برطرف شود و زمینه سوءاستفاده مجرمان کاهش یابد.

معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا تأکید کرد: پلیس فتا پرونده‌های مطرح‌شده را با همکاری مقام قضایی پیگیری می‌کند، اما پیشگیری از بسیاری از این اتفاقات به آگاهی کاربران و رعایت نکات امنیتی بستگی دارد.

وی با اشاره به برنامه‌های آموزشی پلیس فتا گفت: حضور در برنامه‌های رسانه‌ای یکی از راه‌های افزایش آگاهی عمومی است. همچنین پلیس فتا دو بخش انیمیشن آموزشی تولید کرده که متناسب با شرایط و شگردهای جدید فضای مجازی است و از رسانه ملی درخواست داریم برای پخش این انیمیشن‌ها اقدام کند.

مختاررضایی افزود: پویش‌های مختلفی مانند «کودکان سایبری» و «خرید امن» نیز در راستای افزایش دانش و آگاهی مردم در حال اجراست و امیدواریم این اقدامات به ارتقای سواد سایبری شهروندان کمک کند.

وی در پایان بار دیگر درباره شگردهای مطرح‌شده در این برنامه هشدار داد و گفت: شهروندان نباید فریب تبلیغات وام در فضای مجازی، کارت دعوت عروسی، عکس یادگاری و سایر پیام‌های مشابه را بخورند و باید مراقب اطلاعات شخصی و حساب‌های خود باشند.

انتهای پیام/