به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، تحقیقات میان‌رشته‌ای در زمینه فقه و فرهنگ یکی از ضرورتی‌ترین محورهای پژوهشی حوزه‌های علمیه است که می‌تواند افزون بر بومی‌سازی علوم انسانی، در رفع نیاز جامعه به احیای هویت بومی و اصلاح سبک زندگی مردم که تحت تأثیر هجمه فرهنگی غرب قرار دارد نیز، مؤثر واقع شود.

در این راستا پایان‌نامه سطح سه با عنوان «چالش‌ها و راهکارهای فقه اسلامی در مواجهه با تهاجم فرهنگی بر نوجوانان» در حوزه علمیه خراسان دفاع شد.

این پایان‌نامه که توسط حجت‌الاسلام امیرمحمد هادیان، طلبه مدرسه علمیه جعفریه مشهد به روش توصیفی تحلیلی و کتابخانه‌ای تدوین شده و حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسین الهی پارسا راهنمایی آن را برعهده داشته است، در دو بخش مفاهیم و مبادی تصدیقیه (تاریخچه تهاجم فرهنگی در جوامع اسلامی و ایران) و چالش‌ها و راهکارهای فقه اسلامی، به مواجهه با تهاجم فرهنگی نوجوانان می‌پردازد و راهکارهای فقهی را در سه سطح فردی، اجتماعی و حکومتی برای مواجهه با تهاجم فرهنگی بر نوجوانان ارائه می‌دهد.

ضرورت / نوجوانان؛ آسیب‌پذیرترین قشر جامعه

به گفته حجت‌الاسلام هادیان، سال‌ها ارتباط نزدیک و صمیمانه با نوجوانان از اقشار مختلف جامعه، او را به پرداختن به این موضوع ترغیب کرده است؛ «در این سال‌ها عمیقاً متوجه شدم که نوجوانان، آسیب‌پذیرترین قشر جامعه هستند و شاید به این دلیل که در این سن هنوز قوه تحلیلشان شکل نگرفته است، به سرعت تحت تأثیر شبهات یا محتواهای نادرست خصوصاً در فضای مجازی قرار می‌گیرند و اعتقادات و ارزش‌هایشان تغییر می‌کند (در حال حاضر مهم‌ترین چالش و آسیبی که نوجوان را تهدید می‌کند، اعتماد و مرجعیت فضای مجازی در ذهن او است). بنابراین به عنوان یک طلبه، این سوال در ذهنم شکل گرفت که آیا فقه برای این هجمه‌ها راهکاری دارد؟».

پیشینه و نتایج

وی ادامه می‌دهد: «در بررسی پیشینه موضوع، به سه پایان‌نامه و سه مقاله دست یافتم که به صورت تک‌بعدی (امنیتی، حاکمیتی و…) به تهاجم فرهنگی علیه نوجوانان پرداخته بودند و هیچ اثری نبود که مانند این پایان‌نامه، جامع همه ابعاد فردی، اجتماعی و حکومتی در این موضوع آن هم از نگاه فقه اسلامی وجود نداشت. از جمله نتایج تحقیق حاضر، این بود که مطابق قواعد فقهی «لاضرر»، «نفی سبیل»، «حفظ نظام اسلامی» و…، هویت ایمانی اخلاقی و تربیتی نسل نو، از واجبات نظام اسلامی و امور حسبیه است و حاکمیت باید با حدگذاری بر روی پلتفرم‌های مخرب، رده‌بندی سنی، تدارک امکانات تربیتی و مقابله با تولید و توزیع کتاب‌ها، بازی‌ها، صفحات مجازی و… که مصداق منابع ضاله، اکل مال به باطل و اعانه اثم محسوب می‌شوند، در این زمینه نقش‌آفرینی کند. همچنین تقویت تقوای درونی، توجه والدین به بسترسازی تربیتی مناسب، الگودهی عملی و مشروعیت ساختاری (ساده‌زیستی، پرهیز از فریب، نفی وهن دین و…) از جمله راهکارهای پیشنهادی است».

پیشنهادها

همچنین بررسی فقهی سازوکارهای صیانت از نوجوان در فناوری‌های نوین ارتباطی، بررسی احکام فقهی مرتبط با حضور نوجوانان در فضای مجازی، راهکارهای فقه خانواده در مقابل شبیخون فرهنگی، الگوی فقهی سواد رسانه‌ای مختص دانش‌آموزان جهت کاربرد در آموزش و پرورش، مطالعه تطبیقی نظام حقوقی اسلام و اسناد بین‌الملل در زمینه حقوق فرهنگی نوجوانان از جمله محورهای پیشنهادی این محقق جهت پژوهش‌های بعدی در این زمینه است.

بنابر این گزارش، حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی عرفانیان نیز به عنوان استاد داور، ضمن تقدیر از انتخاب موضوع به‌روز، دقت در منابع و استفاده از قواعد فقهی خصوصاً از قرآن و نهج‌البلاغه، پیشنهاد کرد مباحث رجالی تحقیق تقویت شود که با توجه به افزایش حجم و نیز مدنظر نبودن بحث رجالی در موضوع، منتفی شد.

خبرنگار: زهرا شریعتی

انتهای پیام/