به گزارش خبرگزاری تسنیم از یزد، هم‌اندیشی تخصصی «بررسی ابعاد تمدنی، منطقی و کلامی اندیشه‌های علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی در جهان اسلام»، به همت دانشگاه یزد و اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد و با همکاری دبیرخانه بین‌المللی علامه بهابادی یزدی، با حضور جمعی از استادان، صاحب‌نظران و پژوهشگران در دانشگاه یزد برگزار شد.

حسن عبدی‌پور، دبیر علمی دبیرخانه بین‌المللی علامه بهابادی یزدی و استاد تاریخ و تمدن، به عنوان سخنران در این نشست حضور یافت. وی با واکاوی الگوی تمدن‌ساز و زیرساخت‌های معرفتی علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی (متوفای 981 ق)، به تبیین نقش فراملی این حکیم بزرگ و بررسی دلالت‌های مکتب فکری او برای تحقق «دانشگاه فردا» پرداخت.

1. منطق به‌مثابه سرمایه بین‌الاذهانی و زیرساخت گفت‌وگوی تمدنی

وی با اشاره به کتاب ماندگار «الحاشیة على تهذیب المنطق» اظهار داشت: منطق در مکتب علامه بهابادی صرفاً یک ابزار ذهنی یا فن جدلی درون‌حوزه‌ای نبود، بلکه یک زبان مشترک بین‌الاذهانی و زیرساخت پیونددهنده اندیشمندان در گستره جغرافیای جهان اسلام محسوب می‌شد. مرجعیت علمی این اثر فراتر از مرزهای مذهبی و قومی رفت؛ تا جایی که دانشمندان شیعه و اهل‌سنت در مراکزی چون نجف، اصفهان، استانبول و هند بر آن شرح و تعلیقه نگاشتند.

وی افزود: درس تمدنی این رویکرد برای امروز، به‌ویژه در عرصه دانشگاهی، ضرورت آموزش تفکر انتقادی، پالایش ذهن نسل جوان از سوگیری‌های شناختی و مغالطات رسانه‌ای، و ایجاد بستر مدارا و گفت‌وگوی مستدل برای کاهش دوقطبی‌های اجتماعی و تعارضات فکری است.

2. دیپلماسی علمی و عقلانی در بستر تنش‌های ژئوپلیتیک

دبیر علمی دبیرخانه علامه بهابادی با تحلیل موقعیت حساس نجف اشرف در سده دهم هجری تصریح کرد: در دوره‌ای که جهان اسلام دستخوش اصطکاک شدید نظامی، سیاسی و مذهبی میان دو امپراتوری صفویه و عثمانی بود، علامه ملاعبدالله توانست نجف را به پناهگاهی امن برای علم‌پژوهان تبدیل کند. اعتبار علمی و پایبندی اخلاقی او نشان داد که عقلانیت و حکمت می‌تواند بر شکاف‌های هویتی و منازعات سیاسی غلبه کند.

وی تأکید کرد: امروز نیز دانشگاه‌های ما نیازمند احیای همین دیپلماسی علمی و عقلانی هستند؛ شبکه‌سازی میان نخبگان دانشگاهی ایران، عراق و جهان اسلام، افزایش تبادلات علمی و تمرکز بر مشترکات تمدنی، مؤثرترین راهکار برای ایجاد اعتماد منطقه‌ای و حل مسائل مشترک فراملی است.

3. تجلی حکمت عملی در اداره مدینه و معماری اقتصاد علم

عبدی‌پور در بخش دیگری از سخنان خود، پیوند حکمت نظری با حکمت عملی در سیره علامه بهابادی را مورد بررسی قرار داد و ابعاد سه‌گانه آن را تبیین کرد:

سیاست مدن و همگرایی اجتماعی: برقراری امنیت، عدالت‌محوری و تعامل سازنده با عشایر و گروه‌های بومی نجف اشرف، الگویی از سیاست‌ورزی مبتنی بر کرامت انسانی بود.

تدبیر منزل و اقتصاد وقف: سامان‌دهی هوشمندانه موقوفات عتبه علویه، ایجاد منابع مالی پایدار برای پشتیبانی از طلاب، استادان و طبقات محروم، و حفظ استقلال مالی نهاد علم از وابستگی به بودجه‌های حاکمیتی، دستاوردی برجسته در استقلال نهادی به شمار می‌رود.

اخلاق مدیریتی: امانت‌داری سخت‌گیرانه، ساده‌زیستی و پرهیز از امتیازخواهی شخصی در نظارت بر منابع مالی و عمومی، پشتوانه اصلی نفوذ کلام و مشروعیت مردمی ایشان بود.

4. زنجیره نخبگانی: از منطق نظری تا مهندسی شهری

استاد تاریخ و تمدن با تأکید بر اینکه تفکر منطقی علامه ملاعبدالله در حاشیه متون نماند، به امتداد تمدنی مکتب وی در نسل شاگردانش اشاره کرد و گفت: بارزترین دستاورد نظام آموزشی علامه، تربیت چهره‌های جامعی همچون شیخ بهایی بود. پیوند میان دقت منطقی آموخته‌شده در مکتب ملاعبدالله با دانش‌های کاربردی در شخصیت شیخ بهایی، در قالب شاهکارهای مهندسی شهری، ساماندهی معماری تمدنی، نظام‌نامه عادلانه تقسیم آب زاینده‌رود و تدوین ساختارهای اداری متجلی شد. این امر نشان می‌دهد که آموزش صحیح منطق، ریشه و خاستگاه حل مسائل عینی زیست‌بوم جامعه است.

5. ماتریس کاربست مکتب علامه بهابادی برای «دانشگاه فردا»

عبدی‌پور در جمع‌بندی سخنان خود، با اشاره به کاربست‌های این الگو برای نظام دانشگاهی معاصر تأکید کرد: دانشگاه فردا نباید در تجلیل و ستایش گذشته متوقف شود؛ بلکه تمدن‌سازی نوین نیازمند هم‌افزایی سه رکن است:

ارتقای تفکر تحلیلی و منطقی: تجهیز دانشجویان به اخلاق نقد و گفت‌وگوی بین‌الاذهانی برای مصون‌سازی جامعه از تحریفات فکری.

توسعه دیپلماسی دانشگاهی و شبکه‌های منطقه‌ای: بهره‌گیری از سرمایه‌های نمادین علمی برای پیوندهای فراملی.

مسئولیت اجتماعی و پایداری مالی: احیای سنت وقف، تأسیس صندوق‌های مولد و عام‌المنفعه دانشگاهی، و هدایت پژوهش‌ها به سوی حل چالش‌های واقعی کشور و منطقه.

این هم‌اندیشی با ارائه دیدگاه‌های صاحب‌نظران و استادان دانشگاه یزد و پرسش و پاسخ پیرامون راه‌های بازخوانی و احیای متون علامه بهابادی در سرفصل‌های آموزشی دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه به کار خود پایان داد.

انتهای پیام/