به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، فعالیت نهادهای امنیتی ترکیه برای تکمیل روند خلع سلاح اعضای گره منحله پ.ک.ک، هنوز هم ادامه دارد.

همزمان با این اقدامات، تحلیلگران سیاسی و اقتصادی می‌گویند، حتی اگر این روند فعلاً به نتیجه کامل نرسد، در همین مدتی که سلاح‌ها خاموش نشده‌اند، اوضاع اقتصادی مناطق جنوب و جنوب شرقی ترکیه بهبود نسبی پیدا کرده و از این گذشته، دولت مجبور نیست بخش مهمی از بودجه و اعتبارات کشور را برای دفع تهدیدات تروریستی هزینه کند. 

خبرگزاری دولتی آناتولی ترکیه، در گزارش مفصلی به این اشاره کرده که هزینه 4 دهه درگیری مسلحانه با پ.ک.ک، باعث شده ترکیه همواره با کسری بودجه و ناتوانی در توسعه برابر استان‌ها روبرو شود.

این خبرگزاری به نقل از اداره ارتباطات ریاست‌جمهوری ترکیه اعلام کرده که هزینه اقتصادی مبارزه با تروریسم طی حدود 40 سال در ترکیه به 2 هزار و 300 میلیارد دلار رسیده که شامل هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم است.

تحلیلگران و دانشگاهیان ترکیه در هفته‌های اخیر، به بررسی ابعاد مختلف موضوع خلع سلاح پ.ک.ک پرداخته‌اند، اما پروفسور دکتر آلپ ارسلان اُز اردم رئیس دانشکده صلح و حل منازعات کارتر در دانشگاه جورج میسون آمریکا، با نگاهی متفاوت، سراغِ موضوع اقتصاد صلح رفته و یادداشت تحلیلی جالب توجهی درباره این موضوع نوشته است.

بخش‌هایی از دیدگاه این چهره دانشگاهی ترک مقیم آمریکا را با هم مرور می‌کنیم:

اگر تفنگ‌ها خاموش شوند، پول کجا خواهد رفت؟ 

می خواهم در این نوشته، به سود اقتصادی صلح بپردازم. در ترکیه، روند «ترکیه بدون ترور» تا حد زیادی از دریچه امنیت و سیاست مورد بحث قرار گرفته است. آیا پ.ک.ک واقعاً سلاح‌های خود را زمین خواهد گذاشت؟ تسلیم سلاح‌ها چگونه تأیید خواهد شد؟ چه کسی از کدام ترتیبات قانونی سود خواهد برد؟ دولت چه گام‌هایی برخواهد داشت؟

تلفات جانی ناشی از نزدیک به نیم قرن تروریسم و مبارزه با آن قطعاً بر همه ملاحظات دیگر غلبه دارد. از زمان آغاز روند «ترکیه بدون ترور» هیچ خونی ریخته نشده و این یک دستاورد بزرگ است. اما اکنون زمان آن رسیده که سوال دیگری بپرسیم: اگر سلاح‌ها واقعاً خاموش شوند، ترکیه از نظر اقتصادی چه چیزی به دست خواهد آورد؟

نظرسنجی «نبض ترکیه» متروپل در سپتامبر 2026، تصویر اجتماعی نسبتاً جالبی را در این مورد نشان می‌دهد.

 44.8 درصد از افراد مورد بررسی معتقدند که مبارزه با پ.ک.ک هزینه اقتصادی «قابل توجهی» برای ترکیه داشته است.
18.8 درصد معتقدند که هزینه اقتصادی متوسطی ایجاد کرده است. به عبارت دیگر، تقریباً دو سوم جامعه، این درگیری را که بیش از چهل سال به طول انجامیده، نه تنها از دریچه تلفات جانی، امنیتی یا سیاسی، بلکه از دریچه هزینه اقتصادی نیز مهم می‌بینند.

مساله فقط بودجه امنیتی نیست. وقتی از شهروندان بپرسید: بزرگترین آسیب اقتصادی ترکیه از درگیری مسلحانه چه بود؟ 24.2 درصد از افراد به هزینه‌های امنیتی و دفاعی اشاره می‌کنند. با این حال، بلافاصله پس از آن 21.8 درصد می‌گویند، به دلیل هزینه‌های سنگین مبارزه با ترور، کاهش در منابع اختصاص داده شده به آموزش، بهداشت و زیرساخت‌ها رخ می‌دهد.

زیرا هنگام محاسبه هزینه اقتصادی جنگ، معمولاً به هزینه‌های مستقیم نگاه می‌کنیم: عملیات نظامی، هزینه‌های امنیتی، سیستم‌های تسلیحاتی، امنیت مرزی... با این حال، درگیری هزینه - فرصت نیز دارد.

وقتی کشوری منبعی را صرف امنیت می‌کند، نمی‌تواند از همان منبع در جای دیگری استفاده کند. مدارس ساخته نشده، بیمارستان‌های بازسازی نشده، کارخانه‌های افتتاح نشده، سرمایه‌گذاری‌های تحقق نیافته، مشاغل ایجاد نشده نیز بخشی از هزینه‌های درگیری هستند. به نظر من قابل توجه است که بخش قابل توجهی از جامعه ترکیه اکنون به این موضوع اینگونه نگاه می‌کند.

اگر اسلحه‌ها خاموش شوند چه می‌شود؟

شاید قابل توجه‌ترین نتیجه MetroPOLL اینجا باشد:
52.6 درصد از شرکت‌کنندگان معتقدند که خلع سلاح پ.ک.ک تأثیر مثبتی بر اقتصاد ترکیه خواهد داشت. 18.6 درصد معتقدند که این امر تأثیر منفی خواهد داشت و 21.8 درصد می‌گویند که هیچ تأثیری نخواهد داشت. 

در مطالعات صلح، موضوع مهمی داریم به نام «سود سهام صلح». این همان نکته‌ای است که می‌گوید، برندگان صلح، کدام گروه جامعه هستند و چرا صلح می‌تواند علاوه بر ابعاد مثبت امنیتی و عاطفی، سود اقتصادی نیز به همراه بیاورد.

به نظر می‌رسد، دلایل را باید در این موارد جستجو کرد:
امکان هدایت مجدد بخشی از منابع مورد استفاده برای امنیت به توسعه اقتصادی و اجتماعی پس از پایان درگیری.
با کاهش خطرات، سرمایه‌گذاری‌ها افزایش می‌یابد.
تجارت، گردشگری و اشتغال گسترش می‌یابد.
مناطقی که مستقیماً تحت تأثیر درگیری قرار می‌گیرند، احیای اقتصادی را تجربه خواهند کرد.

حالا سوال مهم اینجاست: پس از پایان کامل روند خلع سلاح پ.ک.ک و تثبیت وضعیت جدیدِ بدون تنش و درگیری، آن چه سود سهام صلح نامیده می‌شود، باید سر از کجا دربیاورد؟

به عبارتی دیگر باید دید نظام حکمرانی ترکیه درباره این وضعیت جدید، چه دیدگاه اقتصادی جدیدی دارد و شهروندان چه انتظاراتی دارند.

در همان تحقیقات میدانی موسسه MetroPOLL مهمترین سؤال تحقیق این است: در صورت پایان درگیری، منابع اختصاص داده شده به مبارزه مسلحانه علیه پ.ک.ک باید به کجا هدایت شوند؟

سه گروه برتر پاسخ‌ها از این قرار است:
گروه اول: آموزش، بهداشت و حمایت اجتماعی 34 درصد.
گروه دوم: توسعه اقتصادی و اشتغال با 21.2 درصد.
گروه سوم: درصد کسانی که می‌خواهند منابع در دفاع و امنیت باقی بماند، 15.4 درصد است.

در مجموع، طیف گسترده انتظارات، شامل این مفاهیم است: مدرسه بهتر، مراقبت‌های بهداشتی در دسترس‌تر، افزایش فرصت شغلی، سرمایه‌گذاری جدید، زیرساخت‌های بهبود یافته. هر یک از این موارد، صلح را از یک فرآیند سیاسی انتزاعی به یک دستاورد ملموس در زندگی مردم تبدیل می‌کند.

نتایج بالا به ما می‌گوید که در ترکیه، ما نباید تأثیر اجتماعی صلح را صرفاً بر پایان تروریسم بنا کنیم. همچنین می‌توان به مردم نشان داد که صلح چه تغییری در زندگی روزمره آنها ایجاد خواهد کرد.

ما از فرآیندهای پس از جنگ در سراسر جهان حقیقت مهمی را می‌دانیم: خاموش کردن سلاح‌ها و برقراری صلح یک چیز نیستند. اگر فضای اقتصادی که پس از پایان جنگ پدیدار می‌شود به خوبی مدیریت نشود، انتظارات می‌تواند به سرعت به ناامیدی تبدیل شود.

به خصوص در مناطقی که مستقیماً تحت تأثیر جنگ قرار هستند، اگر مردم نتوانند نتایج صلح را در زندگی خود ببینند، شکاف خطرناکی بین توافقات سیاسی و واقعیت اجتماعی ایجاد می‌شود.

بنابراین، من فکر می‌کنم ترکیه باید اکنون بحث در مورد استراتژی اقتصاد صلح را آغاز کند. مسئله به سادگی کاهش بودجه دفاعی و انتقال پول به جای دیگر نیست. محیط امنیتی منطقه‌ای که ترکیه در آن قرار دارد، چنین رویکرد مکانیکی را واقع‌بینانه نمی‌کند.

مسئله این است که چگونه از دستاوردهای اقتصادی مستقیم و غیرمستقیمی که تا پایان جنگ ایجاد می‌شود، استفاده کنیم. صلح باید بتواند زندگی ما را تغییر دهد.

سوال مردم این است: چگونه سرمایه‌گذاری و اشتغال در مناطقی که بیشترین تأثیر را از جنگ می‌پذیرند، افزایش خواهد یافت؟ چه فرصت‌های اقتصادی به جوانان ارائه خواهد شد؟ چگونه آموزش، بهداشت و خدمات اجتماعی تقویت خواهد شد؟ چگونه حوزه‌های سرمایه‌گذاری جدید برای بخش خصوصی ایجاد خواهد شد؟ از همه مهمتر، چگونه دستاوردهای اقتصادی حاصل توسط بخش‌های وسیعی از جامعه احساس خواهد شد؟ مردم می‌خواهند مزایای صلح را در زندگی خود ببینند.
انتهای پیام/