خانه تاریخی کشیش؛مجموعه‌ای از نجواهای قاجاری در سنگ‌فرش‌های جلفا
- اخبار استانها
- اخبار اصفهان
- 16 مهر 1405 - 08:40
به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان،کوچه‌پس‌کوچه‌های محله جلفا در اصفهان، همواره روایتگر فصل‌های ماندگاری از همزیستی هنرمندانه فرهنگ‌ها و ادیان بوده‌اند. در میان طنین آرام ناقوس‌ها و عطر قهوه‌های برشته‌شده‌ای که در فضای گذرها می‌پیچد، سنگ‌فرش‌های کم‌عرض، عابران را به سوی زوایای ناپیدایی از تاریخ فرامی‌خوانند.
در انتهای کوچه سنگ‌تراش‌ها و در بن‌بست آرام زیتون، خانه‌ای باابهت و پر از راز قد علم کرده که در تاریخ معاصر اصفهان به «خانه تاریخی کشیش» شناخته می‌شود. این بنای فاخر قاجاری روزگاری محل سکونت و آرامش «گارگین هانانیان»، یکی از کشیشان سرشناس و برجسته ارامنه جلفا بوده است؛ شخصیتی که خفتنگاه ابدی او امروز در جوار ناقوس کلیسای وانک قرار دارد و یادگاری زنده از تاریخ مذهبی و اجتماعی منطقه به شمار می‌رود.
قدم زدن در ورودی خانه، تجربه‌ای درخشان از روان‌شناسی فضا در معماری ایرانی است. با عبور از در چوبی سنگین و هشتی تاریک و کم‌نور عمارت، ناگهان پرده از صحن روشن و باصفای حیاط برداشته می‌شود. سکوت دلنشین حیاط مرکزی، هیاهوی خیابان‌های اطراف را کاملاً به فراموشی می‌سپارد. در میان حیاط، حوض مستطیل‌شکل فیروزه‌ای‌رنگی جا خوش کرده که تصویر آسمان، پنجره‌های ارسی با شیشه‌های رنگین و گلدان‌های پیرامون را در دل آب زلال خود منعکس می‌سازد.
صدای ملایم شارش آب، خلوتگاهی امن و روحانی پدید آورده که روح هر بیننده‌ای را تسخیر می‌کند. نمای عمارت دور تا دور حیاط مرکزی سامان یافته و ترکیب متوازن خشت، آجر، چوب و گچ را به نمایشی تماشایی بدل کرده است. شاه‌نشین بنا در قامت قلب تپنده عمارت، جلوه‌گاه هنر استادکاران دوره قاجار است؛ جایی که گچ‌بری‌های ظریف، آینه‌کاری‌های خیره‌کننده و نقاشی‌های دیواری با نقوش اسلیمی و فرنگی، شکوه و وقار خاصی به فضا بخشیده‌اند.
اتاق‌های پنج‌دری و سه‌دری پیرامون حیاط با ارسی‌های باشکوه چوبی، پرتوهای خورشید را در ساعات مختلف روز به رقص باشکوهی از نورهای سرخ، لاجوردی، فیروزه‌ای و طلایی بر روی فرش‌ها و دیوارهای گچ‌بری‌شده تبدیل می‌کنند. از منظر جانمایی فضایی و جانب‌های معماری، خانه کشیش الگویی درخشان و دقیق از منطبق‌سازی بنا با اقلیم گرم و خشک اصفهان و نظام جهت‌گیری خورشید ارائه می‌دهد:
جانب و جبهه شمالی (جبهه اصلی / زمستان‌نشین): بخش اصلی و شکوهمند عمارت شامل ایوان مرتفع با ستون‌های چوبی و تالار شاه‌نشین در جبهه شمالی حیاط مستقر شده است. این جبهه رو به سمت جنوب باز می‌شود تا در روزهای سرد زمستان، بیشترین میزان نور مستقیم و گرمای آفتاب مایل را جذب کند و فضایی گرم، روشن و مطبوع برای زندگی در فصل سرما فراهم آورد.
جانب و جبهه جنوبی (تابستان‌نشین): در سمت مقابل، اتاق‌ها و فضاهایی قرار دارند که جبهه جنوبی حیاط را تشکیل می‌دهند و پنجره‌های آن‌ها رو به سمت شمال گشوده می‌شود. این بخش به دلیل سایه‌گیر بودن در طول روزهای گرم سال، هوایی خنک و مطبوع دارد و به عنوان فضای زیست تابستانی خانواده استفاده می‌شده است.
جانب‌های شرقی و غربی (فضاهای خدماتی و واسط): جبهه‌های شرقی و غربی بنا شامل اتاق‌های فرعی، گوشواره‌ها، ورودی‌ها و فضاهای خدماتی هستند. این دو جبهه با متصل کردن جبهه شمالی و جنوبی، حیاط مرکزی را کاملاً محصور کرده و حریم خصوصی، امنیت و تقارن هندسی کامل حول حوض فیروزه‌ای را شکل می‌دهند.
خانه تاریخی کشیش، پس از گذر از سال‌ها سکوت، در سال‌های اخیر با عملیات مرمتی هوشمندانه و با حفظ اصالت جزئیات معماری و نقاشی‌های دیواری، به یک اقامتگاه سنتی و مجموعه گردشگری فاخر تبدیل شده است. امروزه حضور گردشگران در این عمارت، تنها یک بازدید ساده از یک اثر تاریخی ثبت‌ملی نیست، بلکه زیستی ملموس در بستر تاریخ، هنر و فرهنگ زنده محله جلفاست؛ جایی که گذشته قاجاری و هویت ارامنه اصفهان در دیوارهای کاهگلی و پنجره‌های ارسی آن همچنان نفس می‌کشد.
انتهای پیام/170