به گزارش خبرگزاری تسنیم از زاهدان، سرمای واقعی هنوز به زاهدان نرسیده است، اما صف‌های طولانی مقابل مراکز عرضه کپسول گاز مایع از همین حالا نشانه‌ای از یک دغدغه قدیمی را پیش روی شهروندان قرار داده است؛ دغدغه‌ای که هر سال با نزدیک شدن فصل سرما دوباره خود را نشان می‌دهد و برای بخشی از خانوارها، تامین یک کپسول گاز را به مسئله‌ای زمانبر و فرسایشی تبدیل می‌کند.

در نقاط مختلف شهر، انتظار شهروندان برای دریافت کپسول گاز به امری قابل مشاهده تبدیل شده است. مردمی که برای تامین سوخت مورد نیاز خود به مراکز عرضه مراجعه می‌کنند، گاهی بیش از یک ساعت و حتی چند ساعت در صف می‌مانند؛ وضعیتی که برای خانوارهای نیازمند، تنها یک مشکل توزیعی نیست، بلکه مستقیماً با مدیریت زمان، هزینه رفت و آمد و آرامش زندگی روزمره آنها گره خورده است.

ماجرا از همینجا جدی می‌شود؛ چرا که وقتی هنوز فصل اوج سرما آغاز نشده، شکل‌گیری چنین صف‌هایی این پرسش را مطرح می‌کند که با افزایش نیاز مصرفی در ماه‌های سرد سال، آیا همین وضعیت تشدید خواهد شد یا برای مدیریت آن از هم اکنون تمهیدات لازم در نظر گرفته شده است؟

هنوز سرما نیامده این همه صف برای چیست؟

احمد خمر، یکی از شهروندان زاهدانی بیش از 2 ساعت در صف دریافت کپسول گاز منتظر مانده است. وی با انتقاد از وضعیت موجود می‌گوید شرایط توزیع به نحوی است که گویی شهر در اوج سرمای زمستان قرار دارد، در حالی که هنوز خبری از سرمای شدید و بارندگی نیست.

این شهروند معتقد است مدیریت وضعیت باید پیش از رسیدن روزهای سرد انجام شود، نه زمانی که تقاضا افزایش یافته و صف‌ها طولانی‌تر شده باشند.

برای شهروند دیگری که ساعت‌ها منتظر دریافت کپسول مانده، مسئله حتی از این هم ساده‌تر و روزمره‌تر است؛ زندگی مردم نباید برای تامین یک نیاز اولیه معطل بماند.

نادر شه‌بخش، یکی دیگر از شهروندان زاهدانی، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در زاهدان از اتلاف زمان مردم در صف‌های کپسول گاز انتقاد کرد و خواستار آن شد که مسئولان پیش از سردتر شدن هوا، ظرفیت مراکز عرضه و نحوه مدیریت توزیع را سامان دهند.

این مطالبه در واقع ناظر بر یک نکته روشن است؛ شهروندی که برای تامین سوخت مصرفی خود چند ساعت از زمان روزانه‌اش را در صف می‌گذراند، حتی در صورت وجود فرآورده در انبار و استمرار تامین، باز هم با مشکل مواجه است. بنابراین «وجود گاز» و «دسترسی آسان مردم به گاز» لزوماً یک مسئله واحد نیستند.

وقتی صف نشانه یک اختلال در توزیع می‌شود!

در کنار گلایه از طولانی بودن صف‌ها، برخی شهروندان به پدیده دیگری نیز اشاره می‌کنند که حساسیت بیشتری دارد؛ فروش آزاد سیلندرهای گاز در اطراف برخی میادین اصلی شهر و حتی مشاهده تابلوهایی با مضمون خرید سهمیه گاز. شهروندان این وضعیت را نشانه‌ای از ضعف احتمالی در نظارت بر عاملان فروش و نحوه توزیع می‌دانند و معتقدند وقتی مصرف کننده واقعی برای دریافت کپسول ناچار به انتظار طولانی است، هر نوع گردش خارج از مسیر رسمی فرآورده می‌تواند نگرانی‌ها را بیشتر کند.

البته در این میان باید میان ادعاهای میدانی مردم و آنچه از سوی دستگاه متولی درباره شبکه توزیع اعلام می‌شود، تفکیک قائل شد. مردم از آنچه در سطح شهر می‌بینند سخن می‌گویند و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی نیز از میزان تامین، افزایش توزیع و وجود ذخایر سخن می‌گوید. نقطه تعیین کننده، جایی است که این دو تصویر باید با یکدیگر تطبیق داده شوند.

اگر فرآورده به اندازه کافی تامین می‌شود، اما بخشی از مصرف کنندگان همچنان با صف‌های طولانی مواجه هستند، مسئله می‌تواند در نحوه تخصیص، شناسایی مصرف‌کننده واقعی، عملکرد مراکز عرضه یا نظارت بر شبکه توزیع قرار داشته باشد.

تاکید شرکت نفت بر افزایش 13 درصدی توزیع گاز مایع

مرتضی جلائی‌فر، مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه زاهدان، درباره وضعیت تامین و گردش گاز مایع در سیستان و بلوچستان توضیحاتی ارائه کرده است. وی با اشاره به بررسی‌های انجام شده در زمینه مصرف و گردش گاز مایع در استان گفت: در برخی نقاط مرزی، انحراف و قاچاق گاز مایع توسط افراد سودجو اتفاق می‌افتد و همین مسئله می‌تواند بخشی از فرآورده اختصاص یافته برای مصرف داخلی را از چرخه رسمی توزیع خارج کند.

به گفته وی، مقابله با این پدیده نیازمند تقویت نظارت و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و نظارتی است تا از خروج غیرقانونی فرآورده و تضییع حقوق مصرف‌کنندگان جلوگیری شود.

جلائی‌فر همچنین اعلام کرد در 6 ماه نخست سال جاری، میزان توزیع گاز مایع در منطقه زاهدان نسبت به مدت مشابه سال گذشته 13 درصد افزایش یافته است؛ آماری که از نگاه شرکت نفت، نشان دهنده استمرار روند تامین و افزایش حجم توزیع برای پاسخگویی به نیاز مصرف کنندگان است.

این آمار البته در کنار صف‌های طولانی یک سوال مهم ایجاد می‌کند؛ اگر حجم توزیع افزایش یافته، چرا بخشی از شهروندان همچنان برای دریافت کپسول با انتظار طولانی روبه رو هستند؟ پاسخ به این سوال، دقیقا همان نقطه‌ای است که باید از «میزان تامین» به «چگونگی توزیع» رسید.

گاز لوله‌کشی برای بیش از 95 درصد منازل؛ پس کپسول برای چه کسانی است؟

یکی از نکات مهم مطرح شده از سوی مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه زاهدان، وضعیت گازرسانی در مرکز سیستان و بلوچستان است. جلائی‌فر می‌گوید با توجه به توسعه شبکه گاز طبیعی، بیش از 95 درصد منازل شهر زاهدان دارای علمک گاز هستند و بر اساس ضوابط، زاهدان در زمره شهرهای سبز گازرسانی قرار می‌گیرد؛ بنابراین به صورت معمول، این شهر نباید مشمول توزیع گسترده گاز مایع باشد.

این گزاره، وجه دیگری از مسئله را روشن می‌کند. وجود صف‌های کپسول در زاهدان به این معنا نیست که تمام خانوارهای شهر وابسته به گاز مایع هستند. بخشی از جامعه مصرف کننده، طبعا خانوارهایی هستند که هنوز به هر دلیل از گاز طبیعی استفاده نمی‌کنند یا در شرایطی قرار دارند که به کپسول نیاز پیدا می‌کنند.

بنابراین مدیریت بازار گاز مایع در زاهدان باید بیش از هر چیز بر شناسایی دقیق مصرف کنندگان واقعی متمرکز باشد. در شهری که بخش عمده واحدهای مسکونی به شبکه گاز متصل هستند، توزیع گسترده و عمومی کپسول نمی‌تواند بدون سازوکار دقیق مدیریت شود. در چنین شرایطی، هرگونه انحراف سهمیه، فروش خارج از شبکه یا ضعف در نظارت، می‌تواند فشار را بیشتر بر همان گروهی وارد کند که واقعا به کپسول گاز نیاز دارند.

ذخیره مناسب وجود دارد اما مردم دسترسی آسان می‌خواهند

شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه زاهدان تاکید دارد که تامین گاز مایع بدون وقفه ادامه دارد و ذخایر مناسبی از این فرآورده در سطح استان موجود است. جلائی فر اعلام کرده است برنامه تامین و توزیع با هدف استمرار خدمت‌رسانی به مصرف کنندگان در حال اجراست تا در فصل سرد سال خللی در خدمات رسانی به مصرف کنندگان واقعی ایجاد نشود.

این اطمینان برای مدیریت بازار سوخت اهمیت دارد، اما در سطح شهر، مسئله مردم صرفاً این نیست که «گاز هست یا نیست». آنها می‌خواهند بدانند برای دریافت آن چقدر باید منتظر بمانند، چند بار به مرکز عرضه مراجعه کنند و آیا در هفته‌های آینده با افزایش تقاضا، صف‌ها طولانی‌تر خواهد شد یا خیر.

تجربه شهروندانی که اکنون بیش از 2 ساعت در صف منتظر می‌مانند، نشان می‌دهد حتی وجود ذخایر و افزایش توزیع نیز زمانی برای مردم ملموس خواهد بود که در نقطه عرضه، فرآیند دریافت کپسول با سهولت بیشتری انجام شود.

قاچاق؛ حلقه‌ای که می‌تواند بازار مصرف را تحت فشار قرار دهد

اشاره شرکت نفت به انحراف و قاچاق گاز مایع از نقاط مرزی استان نیز مسئله‌ای است که نمی‌توان از کنار آن به سادگی عبور کرد. گاز مایع کالایی نیست که فقط با عدد تولید و حجم توزیع سنجیده شود. مسیر حرکت آن از محل تامین تا دست مصرف کننده نهایی، نیازمند نظارت مستمر است. اگر بخشی از فرآورده‌ای که برای مصرف داخلی اختصاص یافته، از این چرخه خارج شود، طبیعی است که گروهی از مصرف کنندگان واقعی در نقطه نهایی با کاهش دسترسی یا افزایش زمان انتظار مواجه شوند.

از این منظر، مبارزه با قاچاق فقط یک اقدام اقتصادی یا انتظامی نیست، بلکه بخشی از سیاست حمایت از مصرف کننده داخلی نیز محسوب می‌شود؛ زیرا حفظ سهمیه مصرف داخلی در نهایت باید خود را در دسترسی آسان‌تر خانوارها نشان دهد. همزمان، نظارت بر عاملان فروش و بررسی نحوه گردش سیلندرها در سطح شهر نیز اهمیت دارد. هرچه زنجیره توزیع شفاف‌تر باشد، امکان شناسایی انحراف و برخورد با تخلفات نیز بیشتر خواهد شد.

زمستان هنوز نرسیده و فرصت برای پیشگیری باقی است

شاید مهمترین نکته این ماجرا زمان شکل‌گیری صف‌ها باشد. هنوز فصل سرمای جدی آغاز نشده است و همین موضوع، یک فرصت در اختیار مدیریت استان و دستگاه‌های متولی قرار می‌دهد تا پیش از افزایش تقاضا، نقاط ضعف احتمالی را شناسایی و برطرف کنند.

اگر ظرفیت مراکز عرضه نیازمند بازنگری است، باید پیش از اوج مصرف انجام شود. اگر مشکل در نحوه توزیع یا زمانبندی عرضه است، باید اکنون اصلاح شود. اگر قاچاق یا انحراف سهمیه بخشی از فرآورده را از چرخه رسمی خارج می‌کند، باید نظارت‌ها تقویت شود و اگر مصرف کنندگان واقعی به درستی شناسایی نشده‌اند، سازوکار توزیع باید دقیق‌تر شود.

در واقع، گزارش‌های میدانی از صف‌های کپسول را می‌توان به عنوان یک هشدار زودهنگام دید؛ هشداری که هنوز فرصت پاسخ به آن وجود دارد و می‌توان قبل از آنکه سرمای زمستان، تقاضا را افزایش دهد، از تکرار صف‌های طولانی جلوگیری کرد.

مسئله اصلی فقط یک کپسول گاز نیست

برای شهروندی که چند ساعت از روز خود را در صف می‌گذراند، کپسول گاز تنها یک کالا نیست؛ بخشی از نیاز روزمره زندگی است و اختلال در دسترسی به آن می‌تواند برنامه روزانه یک خانواده را مختل کند. از سوی دیگر، برای دستگاه‌های متولی نیز مسئله فقط افزایش میزان توزیع نیست. آنچه در نهایت رضایت مصرف کننده را تعیین می‌کند، ترکیبی از تامین کافی، توزیع عادلانه، نظارت موثر، جلوگیری از قاچاق و دسترسی سریع مصرف کننده واقعی است.

زاهدان از نظر گازرسانی طبیعی مسیر قابل توجهی را طی کرده و به گفته شرکت نفت، بیش از 95 درصد منازل دارای علمک گاز هستند. با این حال، تا زمانی که بخشی از شهروندان همچنان نیازمند کپسول هستند، نحوه تامین و توزیع این فرآورده همچنان یک موضوع مهم خواهد بود.

صف‌های طولانی امروز شاید هنوز بحران زمستان نباشند، اما می‌توانند علامتی برای اصلاح فرآیندها پیش از رسیدن فصل سرد باشند. حالا مسئولان فرصت دارند میان افزایش آمار توزیع و تجربه واقعی مردم در صف‌های کپسول، فاصله موجود را بررسی کنند؛ چرا که معیار نهایی موفقیت در بازار سوخت، فقط آنچه در انبارها ذخیره شده نیست، بلکه آن چیزی است که در کوتاه ترین زمان ممکن به دست مصرف کننده واقعی می‌رسد.

انتهای پیام/