به گزارش خبرگزاری تسنیم از اردستان، در سال‌های گذشته، حضور نظامیان آمریکایی در عراق با توجیه مبارزه با داعش و تأمین امنیت این کشور ادامه داشت و خروج آنان پس از چندین مرحله تمدید، از نگاه برخی تحلیلگران می‌تواند پیامدهای مهمی برای معادلات امنیتی منطقه داشته باشد و به موقعیت جغرافیایی عراق و همجواری آن با ایران، در کنار نزدیکی این کشور به اردن و سرزمین‌های اشغالی، اهمیت راهبردی ویژه‌ای به حضور نظامی در عراق داده است.

در این نگاه، خروج نیروهای آمریکایی در مقطع کنونی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری یک خلأ امنیتی در برخی مناطق عراق شود؛ خلأیی که در صورت تداوم، ممکن است زمینه را برای بازگشت یا گسترش فعالیت گروه‌های مسلح، افزایش اختلافات داخلی و رقابت بیشتر بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم کند.

یکی از سناریوهای مطرح‌شده استفاده مجدد از تهدید داعش برای توجیه حضور خارجی در عراق است که هسته‌های باقی‌مانده داعش در برخی مناطق عراق و سوریه همچنان یک تهدید امنیتی محسوب می‌شوند و هرگونه تشدید فعالیت آنها می‌تواند بهانه‌ای برای افزایش مداخله خارجی ایجاد کند.

درباره نقش جریان‌های سیاسی و اجتماعی عراق باید هشدار داد و معتقد هستم اختلاف میان گروه‌های سیاسی، قومیتی و اجتماعی می‌تواند در صورت تشدید، به بی‌ثباتی داخلی منجر شود و اختلافات میان دولت مرکزی، اقلیم کردستان، گروه‌های سیاسی و نیروهای مختلف اجتماعی، از جمله موضوعاتی است که بازیگران خارجی می‌توانند از آن برای افزایش نفوذ خود استفاده کنند.

مسئله کردهای عراق نیز بخش دیگری از این تحلیل است که بر این باور هستیم که شرایط جدید امنیتی، خروج برخی نیروهای خارجی از پایگاه‌های شمال عراق و اختلافات موجود بر سر مناطق مورد مناقشه و منابع انرژی، می‌تواند رقابت بر سر نفوذ و قدرت را افزایش دهد وبا این حال، حل این اختلافات نیازمند گفت‌وگوی سیاسی، رعایت حاکمیت ملی عراق و پرهیز از تشدید تنش‌های قومی و داخلی است.

در بخش دیگری از این یادداشت، به روابط سیاسی و اقتصادی ایران و عراق باید اشاره کرد و معتقد هستم هرگونه بی‌ثباتی در عراق می‌تواند علاوه بر پیامدهای امنیتی، بر مناسبات اقتصادی، مرزی و سیاسی دو کشور نیز اثر بگذارد و به همین دلیل، تحولات داخلی عراق برای ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

بر همین اساس، پیشنهاد می شود ایران و دولت عراق با تقویت همکاری‌های امنیتی و سیاسی، از ایجاد خلأ قدرت در مناطق مختلف جلوگیری کنند و مسئولیت تأمین امنیت را به نهادهای رسمی و قانونی عراق واگذار کنند و تقویت توان نیروهای امنیتی عراق، مقابله با هسته‌های باقی‌مانده گروه‌های تروریستی و جلوگیری از تبدیل اختلافات داخلی به درگیری مسلحانه، از محورهای مورد نیاز است.

در نهایت بر این نکته تأکید داریم که تحولات عراق را نباید صرفاً از زاویه جنگ و رویارویی ایران و آمریکا و اسرائیل بررسی کرد و آینده امنیت عراق، میزان حضور نیروهای خارجی، وضعیت داعش، روابط دولت مرکزی با اقلیم کردستان و مناسبات گروه‌های سیاسی، همگی عواملی هستند که می‌توانند بر معادلات امنیتی منطقه اثرگذار باشند.

یادداشت از یوسف یوسفی، سرپرست دانشگاه پیام نور اردستان

انتهای پیام/801