به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، الکساندر لوکاشنکو، رئیس‌جمهور بلاروس، در جریان سخنرانی خود در نشست هیئت‌های دولتی شرکت‌کننده در شورای بین‌دولتی اوراسیا که در مینسک پایتخت این کشور برگزار شد، در پیامی مستقیم و بی‌پرده به مقامات ارمنستان، از آن‌ها خواست تا در مسیر خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا و تلاش برای پیوستن به ساختارهای غربی و اتحادیه اروپا، شتاب‌زده و احساسی عمل نکنند.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که دولت ارمنستان طی ماه‌های اخیر سیگنال‌های متعددی مبنی بر تمایل به دوری از ساختارهای سنتی هم‌پیمانی خود در منطقه و چرخش به سمت بلوک غرب ارسال کرده است؛ رویکردی که به اعتقاد بسیاری از ناظران سیاسی، می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیر و ویرانگری برای اقتصاد شکننده و وابسته ارمنستان به همراه داشته باشد.

سراب بازار اروپا؛ هیچ‌کس در غرب منتظر ما نیست

رئیس‌جمهور بلاروس در این نشست عالی‌رتبه با لحنی هشدارآمیز، خطاب به سیاستمداران ارمنی گفت: «من از شما صمیمانه خواهش می‌کنم، برای خروج از این ساختار شتاب به خرج ندهید. حرف منِ رئیس‌جمهور سالخورده و باتجربه را که قریب به 30 سال است در این عرصه فعالیت می‌کنم، باور کنید؛ هیچ‌کجا در غرب منتظر ما نیستند.

این مسئله به ویژه برای ارمنستان از اهمیتی حیاتی برخوردار است. بسیار خوب، اگر شما تصمیم قطعی خود را گرفته‌اید که به اتحادیه اروپا بپیوندید، دیگر چه جای عجله است؟ آیا شما به طور دقیق و کارشناسی مشخص کرده‌اید که نوشیدنی تولیدی شما را چه کسی و در کجا خریداری خواهد کرد؟ سبزیجات و میوه‌جات شما به کجا صادر خواهد شد؟ و در چه حجمی این صادرات صورت خواهد گرفت؟»

این پرسش‌های کلیدی و چالش‌برانگیز لوکاشنکو، دقیقاً پاشنه آشیل اقتصاد ارمنستان را نشانه گرفته است؛ اقتصادی که شریان‌های اصلی آن به شدت به بازارهای سنتی خود در کشورهای مشترک‌المنافع، به ویژه روسیه گره خورده است.

لوکاشنکو با تاکید بر این واقعیت میدانی که بازارهای اروپایی با استانداردهای سخت‌گیرانه و سیاست‌های حمایت‌گرایی شدید از تولیدکنندگان داخلی خود، هیچ‌گاه پذیرای محصولات کشاورزی و صنایع تبدیلی جمهوری‌های قفقاز در مقیاس وسیع نخواهند بود، خاطرنشان ساخت که ارمنستان نباید در دست کشیدن از همکاری‌های سودآور و تضمین‌شده با اتحادیه اقتصادی اوراسیا شتاب کند.

وی در ادامه سخنان خود برای تاکید بیشتر افزود: «عقل سلیم سیاسی و اقتصادی حکم می‌کند چیزی را که امروز برای شما سود و منفعت عملی به همراه دارد، به سادگی به دور نیندازید. هیچ نیازی نیست که از این بازار مشترک و پرسود منطقه‌ای خارج شوید.»

اهمیت ثبات در اوراسیا و جایگاه واقعی ارمنستان

در همین ارتباط، دیمیتری سولونیکوف، مدیر موسسه توسعه دولت مدرن روسیه، ضمن کالبدشکافی ابعاد مختلف اظهارات الکساندر لوکاشنکو، این مواضع را برخاسته از منافع مشترک تمامی کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای حفظ عملکرد طبیعی، انسجام نهادی و ثبات این اتحادیه ارزیابی کرد.

سولونیکوف در تشریح این موضوع اظهار داشت: «باید واقع‌بین باشیم؛ ارمنستان نه بزرگترین و نه اصلی‌ترین و کلیدی‌ترین عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا به شمار می‌رود. با این وجود، هر نهاد و ائتلاف اقتصادی بین‌دولتی، پیش از هر چیز خواهان حفظ ثبات درونی و یکپارچگی خویش است.

برای تمامی اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا، ثبات سازمان، چشم‌اندازهای توسعه و تقویت پیوندهای اقتصادی از اهمیتی بنیادین برخوردار است؛ فارغ از اینکه این پیوندها با یک کشور بزرگ برقرار باشد یا یک کشور کوچک، و یا اینکه آن کشور به لحاظ جغرافیایی به دیگر اعضا نزدیک باشد یا دور.»

این تحلیلگر ارشد مسائل اوراسیا در ادامه تصریح کرد: «بنابراین، کاملاً منطقی و قابل درک است که کشوری مانند بلاروس نیز خواهان آن باشد که اتحادیه اقتصادی اوراسیا با همین ترکیب و ساختار یکپارچه کنونی خود حفظ شده و به فعالیتش ادامه دهد. البته میزان سهم و مشارکت هر یک از اعضا در گردش کالا و حجم مبادلات تجاری با یکدیگر متفاوت است، اما اصل بنیادین تضمین ثبات سازمان به عنوان یک محور کلیدی برای همه اعضا به قوت خود باقی است.»

تله پاریس برای ایروان؛ تصاحب بازارهای روسیه به قیمت انزوای اقتصاد ارمنستان

یکی از تامل‌برانگیزترین بخش‌های تحلیل سولونیکوف، پرده‌برداری از اهداف پنهان و منفعت‌طلبانه کشورهای غربی، به ویژه فرانسه، در تشویق ارمنستان به خروج از ائتلاف‌های منطقه‌ای است.

وی با اشاره به این نکته که خروج ارمنستان از اتحادیه اقتصادی اوراسیا عملاً تاثیر مخرب و ملموسی بر اقتصاد اقتصادهای بزرگ این اتحادیه نخواهد گذاشت، تصریح کرد که قربانی اصلی این قمار سیاسی، تنها و تنها خود اقتصاد ایروان خواهد بود.

سولونیکوف با ارائه یک مثال روشن از مناسبات تجاری توضیح داد: «به عنوان نمونه، در صورت خروج ارمنستان از این اتحادیه، در بازار داخلی پهناور روسیه صرفاً شاهد حضور بیشتر نوشیدنی‌های فرانسوی و کاهش محسوس یا حذف کامل محصولات ارمنی خواهیم بود.

در همین راستا، حتی می‌توان با قاطعیت این فرضیه را مطرح کرد که دولت فرانسه با اهداف کاملاً منفعت‌طلبانه تجاری، در حال تحریک و هل دادن ارمنستان به سوی عضویت در اتحادیه اروپا است، تنها به این منظور که جایگاه و سهم بازار شرکت‌های ارمنی در بازار داخلی روسیه را خالی کرده و خود این خلاء را پر کند.»

این رویکرد نشان می‌دهد که در پس ژست‌های دیپلماتیک و حمایت‌های سیاسی ظاهری کاخ الیزه از ارمنستان، یک دستور کار پنهان اقتصادی نهفته است.

کارشناس روس در ادامه می‌‌افزاید: «برای سایر کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا، تاثیر خروج ارمنستان حتی به مراتب کمتر از روسیه خواهد بود؛ چرا که به عنوان مثال، حجم مصرف کالاهای ارمنی در این کشورها به شکل قابل توجهی پایین‌تر از فدراسیون روسیه است و به راحتی با محصولات جایگزین تامین می‌شود.»

زنگ خطر برای زیرساخت‌های استراتژیک ارمنستان

پاشنه آشیل دیگر خروج احتمالی ارمنستان از ساختارهای همگرایی اوراسیا، ضربه مهلکی است که به زیرساخت‌های استراتژیک، انرژی و لجستیکی این کشور وارد خواهد شد. حضور ساختاری شرکت‌های بزرگ روسی در بخش‌های کلیدی اقتصاد ارمنستان، متضمن امنیت انرژی و پویایی حمل‌ونقل این کشور بوده است.

مدیر موسسه توسعه دولت مدرن روسیه در بخش پایانی ارزیابی خود با تاکید بر این مسئله خطیر، نتیجه‌گیری کرد: «خروج ارمنستان از اتحادیه اقتصادی اوراسیا، در وهله نخست و پیش از همه، توسط آن دسته از شرکت‌های وابسته به کشورهای عضو اتحادیه که هم‌اکنون در داخل ارمنستان مشغول به فعالیت هستند، به شدت احساس خواهد شد.

به عنوان مثال، احتمال بسیار بالایی وجود دارد که در صورت اتخاذ چنین تصمیم شتاب‌زده‌ای، قراردادهای همکاری متخصصان و مهندسان هسته‌ای روسیه در نیروگاه اتمی ارمنستان (متسامور) متوقف شود و یا امتیاز بهره‌برداری و مدیریت شرکت راه‌آهن دولتی روسیه (RZD) بر شبکه خطوط آهن ارمنستان به پایان برسد. چنین رویدادهایی می‌تواند به بحران‌های عمیق زیربنایی برای ایروان منجر شود، در حالی که برای شهروندان و مصرف‌کنندگان سایر کشورهای عضو اتحادیه، این تغییرات بسیار کمتر قابل لمس خواهد بود.»

در نهایت، شواهد و واقعیت‌های ژئواکونومیک نشان می‌دهد که مسیر همگرایی شتاب‌زده با غرب و قطع پیوندهای سنتی، نه تنها دستاوردهای اقتصادی موجود ارمنستان را به ورطه نابودی می‌کشاند، بلکه این کشور را به ابزاری در بازی‌های ژئوپلیتیک قدرت‌های غربی تقلیل می‌دهد؛ مسئله‌ای که هشدارهای مقامات ارشد منطقه را بیش از پیش معنادار می‌سازد.

انتهای پیام/