سریال‌ها به داد نمایش‌خانگی می‌رسند؟/ از «یل» و «وحشی» تا «سرخ و سیاه»

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نمایش‌خانگی در سال‌های اخیر توانسته بخش مهمی از سبد سرگرمی مخاطبان را به خود اختصاص دهد؛ اما حالا این سؤال جدّی‌تر از همیشه مطرح است که این شبکه گسترده از پلتفرم‌ها تا چه اندازه توانسته به همان اندازه‌ای که از مخاطب زمان و هزینه می‌گیرد، تنوع و کیفیت در اختیار او قرار دهد؟

نگاهی به وضعیت این روزهای نمایش‌خانگی نشان می‌دهد سهم قابل توجهی از تولیدات به مسابقه‌ها، رئالیتی‌شوها، برنامه‌های مافیا، «شام ایرانی» و نمونه‌هایی از این جنس اختصاص پیدا کرده است؛ برنامه‌هایی که اگرچه مخاطب خودشان را دارند، اما تکرار الگوهای مشابه نمی‌تواند تمام نیاز سرگرمی مخاطب امروز را پاسخ دهد.

از طرف دیگر، آنچه زمانی برگ برنده نمایش‌خانگی محسوب می‌شد، یعنی سریال‌های داستان‌گو و پرکشش، کمتر از گذشته در مرکز توجه قرار گرفته‌اند. مخاطبی که برای تماشای یک سریال اشتراک می‌خرد و هر هفته بخشی از زمان خود را پای آن می‌گذارد، طبیعتاً انتظار دارد با اثری روبه‌رو شود که ارزش این هزینه و زمان را داشته باشد؛ نه اینکه صرفاً با قسمت‌های طولانی و کش‌دار، چند هفته بیشتر در انتظار نگه داشته شود.

جای خالی یک برنامه شاد و خانوادگی

در چنین شرایطی، جای یک برنامه شاد، مردمی و خانوادگی هم در نمایش خانگی خالی به نظر می‌رسد. اتفاقی که البته فقط مختص پلتفرم‌ها نیست و تلویزیون نیز در سال‌های اخیر با خلأ برنامه‌هایی مانند «خندوانه» و «دورهمی» مواجه بوده است. «شب‌آهنگی» حامد آهنگی با وجود نقدهایی که به ساختار و شیوه اجرای آن وارد می‌شد، توانسته بود بخشی از همین خلأ را پر کند. تفاوت آن با بسیاری از تولیدات امروز، در جنس ارتباط با مخاطب و فضای ساده‌تر و شادتری بود که برای تماشای خانوادگی طراحی شده بود.

حالا پیگیری‌های خبرنگار تسنیم نشان می‌دهد حامد آهنگی قرار است با یک برنامه شاد و مردم‌پسند به فیلم‌نت بازگردد؛ برنامه‌ای که هنوز مشخص نیست ادامه «شب‌آهنگی» خواهد بود یا ساختاری تازه خواهد داشت. با این حال اصل بازگشت یک برنامه شاد و گفت‌وگومحور می‌تواند بخشی از خلأ موجود را پاسخ دهد؛ به‌خصوص در شرایطی که بخشی از تولیدات سرگرمی نمایش خانگی یا به سمت مسابقه و رئالیتی‌شو رفته‌اند یا در مواردی به دلیل محتوا و فرم، امکان تماشای خانوادگی را محدود کرده‌اند.

«شفرونی» نمونه‌ای است که بحث درباره مرز سرگرمی و تماشای خانوادگی را دوباره مطرح کرد؛ برنامه‌ای که نشان داد هر محصول سرگرم‌کننده‌ای الزاماً برای همه اعضای خانواده قابل استفاده نیست. بنابراین مسئله فقط «شاد بودن» نیست؛ نمایش خانگی به برنامه‌هایی نیاز دارد که بتوانند شادی و سرگرمی را با امکان تماشای جمعی و خانوادگی همراه کنند.

مخاطب سریال می‌خواهد، نه فقط قسمت بیشتر

اما مسئله اصلی شاید جای دیگری باشد. نمایش خانگی در کنار برنامه‌های سرگرمی، به سریال‌های داستانی قدرتمند هم نیاز دارد؛ سریال‌هایی که بتوانند دوباره همان حس انتظار، هیجان و گفت‌وگو را میان مخاطبان ایجاد کنند. بخشی از مخاطبان هنوز نمونه‌هایی مانند «پوست شیر» را به خاطر دارند؛ سریالی که توانست مخاطب را با داستان و شخصیت‌هایش همراه کند و هر قسمت آن به موضوعی برای بحث تبدیل شود. مسئله امروز این نیست که چرا همه سریال‌ها باید شبیه «پوست شیر» باشند، بلکه این است که آیا تولیدات تازه می‌توانند همان میزان درگیری ذهنی و داستانی را برای مخاطب ایجاد کنند یا خیر.

در همین مسیر، «یل» یکی از پروژه‌هایی است که توجه‌ها را به خود جلب کرده است. این سریال که گفته می‌شود حال‌وهوایی نزدیک به «پوست شیر» دارد، قرار است از 17 مهرماه در شبکه نمایش خانگی منتشر شود. علی سرتیپی نیز در گفت‌وگوی اخیر خود با خبرنگار تسنیم درباره نسبت «یل» با «پوست شیر» گفته بود که نمی‌تواند مشخص کند این اثر اسپین‌آف «پوست شیر» است یا سریالی مستقل و تأکید کرده بود که بهتر است مخاطبان خودشان سریال را ببینند؛ با این حال به گفته او، حال‌وهوای «پوست شیر» در «یل» دیده می‌شود.

همین نکته می‌تواند یکی از آزمون‌های مهم برای نمایش‌خانگی باشد؛ اینکه آیا یک اثر تازه می‌تواند بدون تکیه صرف بر نام و خاطره یک سریال موفق، مخاطب را با قصه خودش همراه کند؟

«وحشی»؛ ادامه یک تجربه پرمخاطب

در سوی دیگر، «وحشی» هومن سیدی قرار دارد؛ سریالی که ادامه آن می‌تواند یکی دیگر از اتفاقات مهم ماه‌های آینده نمایش‌خانگی باشد. پیگیری‌های خبرنگار تسنیم نشان می‌دهد فصل سوم «وحشی» آخرین مراحل تولید خود را پشت سر می‌گذارد و قرار است امسال منتشر شود. بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده، داستان «وحشی» نیز به فصل سوم محدود نخواهد شد و فصل چهارم این سریال هم در برنامه قرار دارد؛ هرچند هنوز مشخص نیست تولید فصل چهارم همزمان با پخش فصل سوم آغاز می‌شود یا با فاصله زمانی کلید خواهد خورد.

ادامه «وحشی» از این جهت اهمیت دارد که مخاطب صرفاً منتظر یک عنوان شناخته‌شده نیست؛ انتظار این است که ادامه یک داستان بتواند کیفیت و کشش فصل‌های قبل را حفظ کند و صرفاً به افزایش تعداد قسمت‌ها و فصل‌ها تبدیل نشود.

«سرخ و سیاه»؛ یک گزینه تازه برای بازگشت قصه

در کنار این آثار، سریال‌های تازه‌ای هم در راه‌اند که می‌توانند معادله را تغییر دهند. «سرخ و سیاه» به کارگردانی آیدا پناهنده و با نویسندگی ارسلان امیری و آیدا پناهنده، از جمله پروژه‌هایی است که قرار است به‌زودی منتشر شود.

حضور نام‌هایی با سابقه ساخت آثار داستانی متفاوت، در کنار پروژه‌هایی مانند «یل» و ادامه «وحشی»، این امید را ایجاد می‌کند که بخش سریالی نمایش خانگی دوباره بتواند سهم بیشتری از توجه مخاطب را به خود اختصاص دهد؛ البته صرف تولید یک عنوان تازه به معنای موفقیت آن نیست و در نهایت قصه، اجرا، شخصیت‌پردازی و کیفیت تولید است که مشخص می‌کند مخاطب تا پایان با اثر همراه خواهد ماند یا نه.

نمایش‌خانگی به تنوع واقعی نیاز دارد

نمایش خانگی امروز بیش از هر چیز به تنوع نیاز دارد؛ نه تنوعی که فقط در تعداد پلتفرم‌ها یا افزایش تولیدات خلاصه شود، بلکه تنوع در جنس محصول. هم برنامه شاد و خانوادگی لازم است، هم رئالیتی‌شو و مسابقه؛ هم سریال اجتماعی و جنایی و معمایی، هم آثاری که بتوانند مخاطب را غافلگیر کنند. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که یک الگو آن‌قدر تکرار شود که حتی سرگرمی هم به امری قابل پیش‌بینی تبدیل شود.

مخاطب نمایش‌خانگی برای بسیاری از این آثار هزینه می‌کند و زمان می‌گذارد. بنابراین طبیعی است که از سریال انتظار داشته باشد صرفاً «قسمت بعدی» را تحویل نگیرد، بلکه هر قسمت چیزی برای دنبال کردن، فکر کردن یا حرف زدن داشته باشد.

حالا باید دید بازگشت احتمالی حامد آهنگی با یک برنامه شاد، در کنار «یل»، فصل تازه «وحشی» و پروژه‌هایی مانند «سرخ و سیاه»، می‌تواند بخشی از این خلأ را پر کند یا نمایش خانگی همچنان میان رئالیتی‌شوهای مشابه، قسمت‌های کش‌دار و سریال‌هایی که گاهی بیش از قصه به زمان پخش فکر می‌کنند، سرگردان خواهد ماند.

مسئله فقط بیشتر شدن تولیدات نیست؛ نمایش خانگی برای حفظ مخاطب، به محصولاتی نیاز دارد که او بعد از پرداخت هزینه اشتراک، احساس کند چیزی بیشتر از چند ساعت سرگرمی پراکنده به دست آورده است.

انتهای پیام/