به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، غایت متعالی آموزش، پژوهش و اساساً هر فعالیت انسانی، دستیابی به کمال و سعادت نهایی است که در سایه قرب الهی محقق می‌گردد. این هدف نهایی در عرض سایر اهداف قرار ندارد، بلکه در طول آن‌ها، مسلط، قاهر و جهت‌دهنده به تمامی ابعاد حیات است.

پیشرفت در نگاه اسلامی، پدیده‌ای توأم و همه‌جانبه است؛ پیشرفتی که ابعاد مادی و معنوی را در بر می‌گیرد. پیشرفت معنوی به معنای رشد دینی، اخلاقی و عرفانی است و پیشرفت مادی شامل پیشرفت علمی، صنعتی و اجتماعی می‌گردد. بنابراین، هنگامی که از پیشرفت سخن می‌گوییم، هر دو بعد مدنظر است؛ نه اصالت دادن به پیشرفت مادی محض و نه انزوای معنوی فردی به دور از تحولات جامعه.

هدف عملیاتی و میانی آموزش و پژوهش، پیشرفت همه‌جانبه جامعه و حرکت به سوی تمدن‌سازی در چارچوب آموزه‌های اصیل اسلامی است که تحقق آن منوط به رشد هم‌زمان فرد و جمع می‌باشد. تمامی دستگاه‌های علمی و فرهنگی، از جمله آموزش و پرورش، دانشگاه، حوزه و رسانه، باید فعالیت‌های خود را در این مسیر همسو سازند. هر آموزش و پژوهشی که در این راستا قرار نگیرد، چیزی جز اتلاف عمر، هدررفت سرمایه و خسارت نخواهد بود.

در هر تحقیق و برنامه‌ریزی باید نخست پرسید چه خلائی از جورچین کلان جامعه را پر می‌کند. مهم‌تر از صرفِ سودمندی یک اقدام، شناخت دقیق اولویت‌هاست. اگر فردی به بیماری‌های مهلک مبتلا باشد، پرداختن به درمان‌های جزئی یا جراحی زیبایی اقدامی نامعقول است؛ هرچند آن امور نیز در جای خود مفید باشند. در حوزه‌های سنتی، تمرکز غالباً بر کمال فردی و رعایت حداقلی احکام اجتماعی بوده و تمدن‌سازی جایگاهی نداشته است؛ لذا محتوا و روش ما در عصر حاضر باید تحول یابد، ضمن آنکه از میراث گرانبهای گذشته نیز باید به عنوان پشتوانه بهره جوییم.

برای تحقق تمدن‌سازی نوین، مطالعات اسلامی باید با علوم انسانی پیوند بخورد و با ادبیات آن آشنا شود. جدا از عبادات محض، بسیاری از معارف دینی ارتباطی تنگاتنگ با علوم انسانی و اجتماعی دارند. همچنین فلسفه اسلامی باید با فلسفه روز پیوند خورده و در عرصه‌های گوناگون حیات گسترش یابد. از سوی دیگر، در حوزه آموزش و تبلیغ دینی، بهره‌گیری از ظرفیت هنر به عنوان یک زبان نافذ امری ضروری است.

مقابله هوشمندانه با جنگ شناختی، بازتعریف رسالت رسانه‌ای و هدایت تمامی ظرفیت‌های علمی به سمت مقاومت و  تعالی، از الزامات جدی امروز است؛ البته در این مسیر باید از هرگونه افراط و تفریط عامیانه یا احساساتی پرهیز کرد. تأخیر در این تحول، شکاف میان ما و نسل جدید را عمیق‌تر و غیرقابل ترمیم خواهد ساخت. علم و دانش ما زمانی کارآمد خواهد بود که با فرهنگ زنده مردم در میدان عمل همگام و هماهنگ حرکت کند.

ما در یک جنگ ترکیبی سخت با دشمنانی پرشمار، قدرتمند، پیچیده و مجهز به آخرین دستاوردهای تکنولوژی قرار داریم. نیروهای مسلح و مردم ما در این میدان در حال حماسه آفرینی بی سابقه در تاریخ هستند. باید اعتراف کرد که حوزه و دانشگاه ما در مجموع با این قافله مقاومت فاصله دارند. مراکز علمی ما در قلمرو آموزش و پژوهش باید آرایش جنگی بگیرند و فعالیت علمی را متناسب با نیاز جامعه در زمان جنگ سامان دهد.

یادداشت از: محمد فنایی‌اشکوری، استاد حوزه و دانشگاه

انتهای پیام/