به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، پس از سفر اخیر احمد الشرع رئیس جمهور سوریه به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل، دمشق باز هم تبدیل به کانون توجه تحلیلگران صهیونیست شد.

در شرایطی که حضور نظامی ترکیه در سوریه، تبدیل به بهانه‌ای برای حملات مداوم رژیم صهیونیستی اسرائیل شده، حالا دمشق به زعم خودش، راهکاری برای پایان دادن به این وضعیت پیدا کرده است.

احمد الشرع، چند روز پیش در میزگردی در شورای آتلانتیک، به انتقادات گسترده رژیم اسرائیل درباره حضور نظامی ترکیه در خاک سوریه پاسخ داد. شواهد نشان می‌دهد که حالا سوریه عملاً خودش را در میان سه رابطه تعریف می‌کند: رابطه با واشنگتن، رابطه امنیتی با اسرائیل و رابطه راهبردی با ترکیه.

مهم‌تر اینکه الشرع در همان نشست گفت: سوریه خواهان خروج نیروهای خارجی و حاکمیت کامل است، اما همزمان برای حل مسئله اسرائیل به میانجی‌گری آمریکا نیاز دارد و برای امنیت و بازسازی نیز به شرکای منطقه‌ای، از جمله ترکیه، متکی است.

ایده الشرع برای ادامه حضور نظامیان ترکیه

حمله نیروی هوایی رژیم صهیونیستی به فرودگاه نظامی ابو الظهور ادلب در 70 کیلومتری استان حاتای ترکیه، اقدام مهمی بود که موجب نگرانی مقامات آنکارا شد. با این حال، همان گونه که تام باراک سفیر آمریکا در آنکارا و سفیر ویژه ترامپ در پرونده‌های منطقه اعلام کرده، ترکیه با آن که متوجه حرکت جنگنده‌های اسرائیلی شده بود، به جای هر نوع واکنش نظامی، با مقامات واشنگتن تماس گرفت و خواهان پادرمیانی شد. 

تام باراک، اقدام ترکیه را به عنوان یک رفتار خویشتندارانه و شایان تحسین ارزیابی کرد و تنها چند روز پس از این رویداد، کاردار رژیم صهیونیستی به آنکارا اعزام شد تا در فقدان روابط رسمی سفارتخانه‌ای، لااقل کانالی برای رابطه وجود داشته باشد.

ولی حالا شواهد نشان می‌دهد که رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه و احمد الشرع رئیس دولت موقت سوریه، برای حل این مشکل، تنها روی حمایت آمریکا حساب باز نمی‌کنند. الشرع در میزگرد شورای آتلانتیک به این اشاره کرد که تیم سیاسی و دفاعی او، لایحه‌ای به پارلمان فرستاده تا حضور پایگاه‌های نظامی ترکیه در سوریه را در یک چارچوب قانونی به رسمیت بشناسد.

پیداست احمد الشرع تلاش می‌کند از رقابت این سه عنصر (آمریکا، ترکیه و رژیم اسرائیل) برای بازسازی دولت سوریه استفاده کند، بی‌آنکه اجازه دهد کشورش دوباره به حوزه نفوذ انحصاری یکی از آنها تبدیل شود.

الشرع به دنبال آن است تا در سایه تقویت روابطش با آمریکا، دارای مشروعیت بین‌المللی باشد و از تحریم‌ها در امان بماند و در عین حال، معماری امنیتی و میانجی‌گری را به کمک واشنگتن پیش ببرد.

در عین حال، ترکیه را به عنوان کشور همسایه‌ای با طول مرز مشترک 915 کیلومتری می‌بیند که بر حوزه‌های اقتصادی و امنیتی سوریه تاثیر گذاشته و دارای نفوذ مستقیم بر ساختار جدید سوریه است.

از آن سو، رژیم صهیونیستی اسرائیل، عنصری است که می‌تواند با رفتارهای قلدرانه و پیشبینی نشده، هزینه‌های امنیتی جدیدی برای سوریه به وجود آورد.

سخنرانی الشرع در شورای آتلانتیک نشان داد که او در مورد آمریکا موضعی بسیار عمل‌گرایانه دارد. چرا که از یک سو، از خروج نیروهای آمریکایی استقبال کرد و گفت: سوریه اکنون باید خودش مسئولیت امنیت سرزمین خود را بر عهده بگیرد؛ از سوی دیگر، تأکید کرد که سوریه همچنان برای آموزش، تجربه و همکاری با کشورهای مختلف آماده است.

در مورد روسیه نیز گفت که حضور نظامی این کشور از حدود 170 پایگاه به دو پایگاه کاهش یافته و این دو نیز قرار است در چارچوبی محدودتر و آموزشی فعالیت کنند.

در مورد ترکیه نیز گفت: حضور نظامی آنکارا در شمال‌غربی سوریه کاهش یافته و قرار است هرگونه حضور خارجی در آینده دارای مبنای قانونی و مورد تأیید نهادهای سوری باشد.

سخنان محتاطانه الشرع درباره آمریکا نشان داده که روی ارض واقع، آمریکا از سوریه خارج نشده، فقط شکل حضورش تغییر کرده و اگر قبلاً فقط سرباز و پایگاه داشت، حالا به عنوان ضامن، میانجی، سرمایه‌گذار بالقوه، تنظیم‌کننده و قدرتِ تعیین‌کننده در رابطه سوریه - اسرائیل عمل می‌کند.

شواهد نشان می‌دهد که ترکیه نیز نگرش مثبتی به خروج آمریکا از سوریه دارد و می‌خواهد از این وضعیت، به عنوان فرصتی نوین استفاده کند. فرصتی که قبلاً نظیر آن را در کشورهای آفریقایی سودان و لیبی تجربه کرده و می‌خواهد به بهانه ارائه آموزش به سربازان و افسران نظامی و انتظامی، عملاً بخش مهمی از ساختار دفاعی و امنیتی سوریه را در کنترل داشته باشد. 

در نگرش سیاسی احمد الشرع و تیم او، آمریکا به عنوان قدرتی قلمداد می‌شود که می‌تواند علاوه بر فراهم کردن شرایط سیستمی و ساختاری، رژیم اسرائیل را نیز مهار کند.

ولی ترکیه ویژگی‌های متفاوتی دارد و حالا علاوه بر مساله گستردگی مرزهای مجاور و نفوذ در ساختارهای دفاعی و نظامی دولت موقت الشرع، کارت‌ها و ابزارهای دیگری مانند شبکه اقتصادی گسترده‌ و آمادگی برای بهره گرفتن از منافع اقتصادی ناشی از بازسازی سوریه را در دست دارد.

از این گذشته، شاید اگر ترکیه نبود و مذاکرات بین تیم اردوغان و گروه منحله پ.ک.ک به نقطه فعلی نرسیده بود، ادغام شبه نظامیان کُرد موسوم به قسد در ارتش سوریه و رفع این دردسر امنیتی بزرگ برای دمشق، ممکن و میسر نبود.

با این حال، تداوم نفوذ ترکیه در سوریه نیز آسان و بدون چالش نیست و اینجاست که اردوغان و الشرع امیدوارند که با ادامه پادرمیانی و میانجیگری دونالد ترامپ و تام باراک، رژیم اسرائیل، مزاحمت‌های کمتری ایجاد کند.

البته هم ترکیه و هم سوریه در این زمینِ بازی، رویکردی محتاطانه دارند و حاضر نیستند در برابر رژیم اسرائیل، قاطعانه صحبت کنند و خود الشرع نیز درباره اظهاراتی که در مورد بلندی‌های جولان داشته، به این اشاره کرده که آن سخنان را با لحن شوخی، بیان کرده است.

او برای خبرنگاران تعریف کرد که قبلاً هم در واشنگتن اعلام کرده، عادیسازی روابط سوریه و اسرائیل، مستلزم خروج نیروهای اسرائیلی از بلندی‌های جولان است. اما دونالد ترامپ گفته، جولان به اسرائیل تعلق دارد.

الشرع می‌گوید: «من هم به شوخی گفتم: چرا به جای بلندی‌های جولان، نیوجرسی را به آنها نمی‌دهی؟ آنجا که پر از دموکرات است و به شما رای نمی‌دهند!» 

در سوی دیگر میدان، سوریه برای آنکارا فقط یک پرونده سیاست خارجی نیست. در بیانی واقع بینانه، می‌توان از مواضع سیاستمداران آنکارا، متوجه این واقعیت شد که سوریه بخشی از سیاست امنیت ملی ترکیه است.

در نگاه بسیاری از تحلیلگران ترک، آنکارا به دنبال یک سوریه واحد با دولت مرکزی قدرتمند، مرزهای امن و شرایط مساعد اقتصادی برای فعالیت ده‌ها شرکت پیمانکاری ترکیه‌ای است.

حالا که ترکیه درباره قسد و کردها در شمال سوریه آسوده خاطر شده، تنها عامل نگرانی، عبارت از اقدامات پیشبینی نشده رژیم صهیونیستی است.

«شورای اروپایی روابط خارجی» (ECFR) در گزارشی، رقابت ترکیه و رژیم اسرائیل بر سر سوریه را یک شکاف ژئوپلیتیکی رو به تشدید توصیف کرده و می‌گوید آنکارا خواهان سوریه‌ای متحد، باثبات و نزدیک به ترکیه است، در حالی که اسرائیل نسبت به تمرکز قدرت در دمشق و نقش ترکیه نگرانی‌های امنیتی دارد.

در همین حال، نهادهای مطالعاتی پایبند به منافع رژیم اسرائیل نظیر INSS به این اشاره کرده‌اند که نگرانی مقامات تل آویو در پرونده سوریه، صرفاً مرتبط با نفوذ ترکیه در ساختار دولتی سوریه و حضور شرکت‌ها نیست.

نگرانی اصلی، درباره احتمال استقرار رادار، پدافند هوایی و سامانه‌های فرماندهی ترکیه در پایگاه‌های سوری است؛ زیرا چنین زیرساخت‌هایی می‌تواند آزادی عمل نیروی هوایی ارتش صهیونیستی در سوریه را محدود کند. 
انتهای پیام/