به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، وزارت اقتصاد ارمنستان از آغاز روند صادرات میوه و سبزیجات تازه به امارات متحده عربی در چارچوب همکاری راهبردی با پلتفرم اماراتی «واترملون اکوسیستم» خبر داد. در مرحله نخست این طرح، حجم صادرات به صورت هفتگی تا سقف 40 تن در نظر گرفته شده و مقامات ایروان در نظر دارند این ظرفیت را به زودی افزایش دهند.

این اقدام بازتاب‌دهنده یک رویکرد کلان در اقتصاد سیاسی ارمنستان است؛ جایی که تولیدکنندگان و نهادهای دولتی در تکاپوی یافتن بازارهای فروش جایگزین برای محصولات کشاورزی خود هستند.

در این میان، امارات متحده عربی به یک مقصد اولویت‌دار تبدیل شده است. برای ارمنستان، این اقدام صرفاً به معنای جایگزینی بازارهای سنتی نیست، بلکه هدف اصلی آن، کاهش آسیب‌پذیری اقتصادی و تنوع‌بخشی به شرکای تجاری در برابر تکانه‌های منطقه‌ای است.

تلاش ایروان برای رهایی از وابستگی مطلق به بازار روسیه

بازار پهناور روسیه به طور سنتی مقصد اصلی بخش عمده‌ای از محصولات کشاورزی ارمنستان بوده است. بر اساس داده‌های «مرکز تحقیقات اجتماعی-اقتصادی ارمنستان»، در سال 2025 میلادی، حجم صادرات میوه ارمنستان به روسیه بالغ بر 104 میلیون دلار بود که 93 درصد از کل صادرات این گروه کالایی را تشکیل می‌دهد.

در حوزه سبزیجات، این وابستگی عمیق‌تر بوده و با ثبت رقم 86 میلیون دلار، 98 درصد از حجم کل صادرات این محصول را به خود اختصاص داد.

اگرچه این ساختار صادراتی یک بازار مصرف بزرگ و تضمین‌شده را در اختیار تولیدکنندگان قرار می‌دهد، اما خطرات ناشی از تمرکز بیش از حد صادرات بر یک مقصد واحد را نیز به شدت افزایش می‌دهد. از این رو، در سال 2026 میلادی، دولت ارمنستان با درک این ضرورت ژئواکونومیک، حمایت‌های خود را از روند صادرات محصولات کشاورزی به سایر بازارهای خارجی به شکل بی‌سابقه‌ای تشدید کرد.

یارانه‌های دولتی؛ اهرم ارمنستان برای نفوذ در بازارهای جدید

یکی از ابزارهای کارآمد دولت پاشینیان برای تحقق این هدف، تخصیص یارانه‌ها و جبران بخشی از هزینه‌های صادرکنندگان بوده است. به عنوان مثال، در جولای 2026، یارانه صادراتی معادل 770 درام (حدود 1.96 دلار) برای هر کیلوگرم توت‌فرنگی، 275 درام برای گوجه‌فرنگی و 400 درام برای فلفل به صادرکنندگان پرداخت شد. همچنین برای صادرات گل به اکثر مقاصد خارجی، یارانه‌ای معادل 37 درام در نظر گرفته شد.

به موازات این طرح، برنامه جامع حمایت از صادرات میوه‌های تازه، آب معدنی، نوشیدنی‌ها و بعدها خشکبار نیز به اجرا درآمد. برای تأمین هزینه‌های این برنامه‌ها در ماه‌های ژوئن و جولای، هیئت دولت ارمنستان در ماه آگوست بودجه‌ای بالغ بر 5.37 میلیارد درام (حدود 13.7 میلیون دلار) تخصیص داد.

همزمان با این حمایت‌ها، طبق داده‌های رسمی، در بازه زمانی ژوئن تا آگوست 2026، بالغ بر 4506 تن فلفل، 4041 تن گوجه‌فرنگی و حدود 10 میلیون شاخه گل از ارمنستان صادر شده است. در این دوره سه‌ماهه، گل‌های ارمنستان به 28 کشور، میوه‌ها به 24 کشور و سبزیجات به 16 کشور جهان ارسال شدند که نشان‌دهنده گسترش چشمگیر جغرافیای خریداران محصولات ارمنی است.

امارات؛ دروازه ورود محصولات قفقاز به خاورمیانه

یکی از مهم‌ترین مقاصد صادراتی جدید ارمنستان در سال 2026، امارات متحده عربی است. در 27 آگوست، وزارت اقتصاد ارمنستان و شرکت «واترملون اکوسیستم» تفاهم‌نامه‌ای استراتژیک امضا کردند. این پلتفرم اماراتی، تولیدکنندگان را به شبکه‌ای از رستوران‌ها، هتل‌ها و توزیع‌کنندگان عمده در کشورهای حاشیه خلیج فارس متصل می‌کند.

با آغاز رسمی صادرات 40 تنی در 8 سپتامبر، فرصت بی‌نظیری برای تولیدکنندگان ارمنی فراهم شد تا بدون نیاز به کانال‌های فروش اختصاصی، وارد این بازار جذاب شوند.

به موازات این اقدامات، ارمنستان در تلاش برای همکاری مستقیم با شبکه‌های خرده‌فروشی بزرگ است. گئورگ پاپویان، وزیر اقتصاد ارمنستان، در دبی مذاکرات فشرده‌ای با نمایندگان هلدینگ « گروه لولو» و «بلو مارت» انجام داد تا امکان عرضه مستقیم کالاهای ارمنی در هایپرمارکت‌های این مجموعه‌ها فراهم شود.

توسعه لجستیک و لغو تعرفه‌های گمرکی با توافق اوراسیا

مذاکرات با امارات به تدریج از سطح ارسال محموله‌های منفرد فراتر رفته است. در ماه سپتامبر، دو طرف امکان احداث مراکز تولیدی و لجستیکی منطقه‌ای در خاک ارمنستان و تولید کالا با برندهای اختصاصی شرکت‌های اماراتی را بررسی کردند. احداث چنین زیرساخت‌هایی می‌تواند فرآیند ذخیره‌سازی، بسته‌بندی و صادرات به خاورمیانه را به شدت تسهیل کند.

از سوی دیگر، اجرایی شدن توافقنامه مشارکت اقتصادی میان «اتحادیه اقتصادی اوراسیا» و امارات در 6 اکتبر 2026 (14 مهر 1405)، فرصت‌های طلایی برای صادرکنندگان ارمنی خلق خواهد کرد. این توافقنامه کاهش یا لغو تعرفه‌های گمرکی را برای 217 ردیف کالایی ارمنستان به همراه دارد.

به گفته مقامات دولتی، میانگین تعرفه گمرکی از 6 درصد به 2.6 درصد کاهش خواهد یافت و ارمنستان چشم به بازار 550 میلیون دلاری محصولات کشاورزی و میوه تازه در امارات دوخته است.

چالش‌های رقابت در بازار بی‌رحم حاشیه خلیج فارس

اگرچه کاهش تعرفه‌ها بار مالی کالاهای ارمنی را کاهش می‌دهد، اما در بازار امارات که به شدت وابسته به واردات است، تأمین‌کنندگان قدرتمند خارجی متعددی حضور دارند. محصولات ارمنستان وارد کارزاری می‌شوند که پیش‌تر صادرکنندگان سایر کشورها در آن جای پای خود را محکم کرده‌اند.

در بازار حساس میوه و سبزیجات، کیفیت پایدار، توانایی تأمین حجم درخواستی و زمان‌بندی دقیق تحویل، معیارهای اصلی شبکه‌های خرده‌فروشی هستند. از این رو، توسعه پایدار صادرات ارمنستان صرفاً به تقاضا محدود نبوده و مستقیماً به توانمندی تولیدکنندگان آن برای برآورده ساختن این الزامات سخت‌گیرانه بستگی دارد.

در حال حاضر، این مسیر صادراتی نوین در مراحل ابتدایی خود قرار دارد. دولت ارمنستان هزینه‌ها را جبران می‌کند و شرایط تعرفه‌ای جدید نیز مسیر ورود به بازار را هموارتر ساخته است.

گام بعدی منوط به آن است که آیا این محموله‌های اولیه به قراردادهای تجاری دائمی تبدیل خواهند شد یا خیر. در صورت تحقق این امر، امارات به عنوان یک کانون استراتژیک، راه را برای نفوذ همه‌جانبه اقتصاد ارمنستان به سایر بازارهای ثروتمند خلیج فارس هموار خواهد ساخت.

انتهای پیام/