کردستان پیش از بارش‌های پیش‌رو/مدیریت احتمال اختلال گاز در فصل سرد

به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، فصل بارش برای استان‌های کوهستانی همواره با دو چهره متفاوت همراه است؛ از یک سو، نزول رحمت الهی می‌تواند نویدبخش تقویت منابع آبی، رونق کشاورزی و احیای ذخایر طبیعی باشد و از سوی دیگر، اگر زیرساخت‌ها و برنامه‌های پیشگیرانه به‌موقع فعال نشوند، همین بارش‌ها می‌توانند به تهدیدی برای شهرها، روستاها، راه‌های ارتباطی و تأسیسات حیاتی تبدیل شوند.

کردستان با جغرافیای خاص، گستره وسیع مناطق کوهستانی، وجود رودخانه‌ها، دره‌ها، گردنه‌ها و سکونتگاه‌های پراکنده، از جمله استان‌هایی است که مدیریت بحران در آن بیش از هر چیز به «آمادگی قبل از حادثه» وابسته است. تجربه سال‌های گذشته، به‌ویژه وقوع سیلاب‌های گسترده، نشان داده است که پیشگیری، شناسایی نقاط پرخطر و هماهنگی میان دستگاه‌ها می‌تواند میزان خسارت‌ها را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.

در چنین شرایطی، مدیریت بحران دیگر محدود به زمان وقوع حادثه نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از اقدامات به‌هم پیوسته شامل پیش‌بینی هواشناسی، لایروبی مسیرهای عبور آب، ایمن‌سازی راه‌ها، ذخیره‌سازی سوخت، پایداری شبکه انرژی، آموزش مردم و آماده‌سازی نیروهای امدادی را در بر می‌گیرد.

هشدارهای هواشناسی درباره احتمال افزایش بارش‌ها، نگرانی از بروز سیلاب‌های ناگهانی در برخی نقاط، ضرورت آمادگی برای پایداری شبکه گاز در روزهای سرد سال و اهمیت مدیریت روان‌آب‌ها، محورهای اصلی هفتمین جلسه ستاد مدیریت بحران کردستان بود؛ جلسه‌ای که در آن مسئولان بر یک اصل مشترک تأکید کردند: فرصت پیشگیری محدود است و اقدامات باید پیش از آغاز بارندگی‌ها انجام شود.

استاندار کردستان در این نشست با تأکید بر اجرای دقیق دستورالعمل‌های مدیریت بحران، خواستار ورود عملیاتی همه دستگاه‌ها شد و معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار نیز بر ضرورت اصلاح نگاه به سیلاب و توجه همزمان به اقدامات سازه‌ای و طبیعی برای کاهش خسارت‌ها تأکید کرد.

دستگاه‌ها پیش از آغاز بارندگی‌ها باید آماده باشند

آرش زره‌تن لهونی، استاندار کردستان، در این جلسه که بعدازظهر امروز در سالن شهدای گمنام استانداری کردستان برگزار شد، با اشاره به دستورالعمل ابلاغی وزیر کشور در حوزه مدیریت بحران اظهار کرد: وظایف دستگاه‌های مختلف در این دستورالعمل به‌صورت مشخص تعیین شده و مدیران باید اجرای آن را در مجموعه تحت مدیریت خود پیگیری کنند.

وی تأکید کرد: تصمیمات مرتبط با مدیریت بحران باید در چارچوب همین دستورالعمل‌ها اتخاذ شود و در مواردی که نیاز به تصمیم جدید وجود دارد، موضوع باید از مسیر شورای هماهنگی مدیریت بحران استان بررسی و ابلاغ شود.

استاندار کردستان با بیان اینکه مدیریت بحران موفق از مرحله پیشگیری آغاز می‌شود، گفت: شهرداری‌ها باید از هم‌اکنون نسبت به پاکسازی کانال‌ها، جوی‌ها و مسیرهای عبور آب اقدام کنند و راهداری نیز موظف است پل‌ها و آبروهای موجود در مسیر جاده‌ها را بررسی کرده و موانع احتمالی را برطرف کند.

لهونی افزود: زمانی که بارندگی آغاز شود، امکان انجام بسیاری از اقدامات پیشگیرانه کاهش پیدا می‌کند؛ بنابراین دستگاه‌های خدماتی باید پیش از شروع بارش‌ها آمادگی لازم را ایجاد کنند.

وی همچنین بر ضرورت شناسایی واحدهای مسکونی واقع در نقاط پرخطر تأکید کرد و گفت: اگر سکونت در برخی مناطق می‌تواند جان مردم را در زمان بارندگی تهدید کند، شهرداری‌ها و دهیاری‌ها باید با اطلاع‌رسانی مناسب، ساکنان را نسبت به خطرات احتمالی آگاه کنند.

استاندار کردستان ادامه داد: هشدار به مردم باید به شکل مؤثر و قابل دسترس انجام شود و در مواقع ضروری می‌توان از ظرفیت آتش‌نشانی، بلندگوهای محلی و سایر ابزارهای اطلاع‌رسانی برای انتقال پیام‌های هشدار استفاده کرد.

کمیته ویژه برای مدیریت احتمال اختلال گاز در کردستان تشکیل می‌شود

لهونی در بخش دیگری از سخنان خود به احتمال بروز چالش در تأمین گاز برخی مناطق استان در فصل سرد اشاره کرد و تأکید داشت: برای مدیریت این موضوع باید کمیته‌ای ویژه با حضور دستگاه‌های مرتبط تشکیل شود تا مسائل مناطق دارای احتمال مشکل به‌صورت تخصصی بررسی شود.

وی شرکت گاز، شرکت نفت، شرکت برق، جمعیت هلال احمر، فرمانداران مناطق مربوط، اداره‌کل مدیریت بحران و معاونت هماهنگی امور عمرانی را از اعضای اصلی این کمیته عنوان کرد و افزود: در صورت نیاز سایر دستگاه‌ها نیز باید در این فرآیند حضور داشته باشند.

استاندار کردستان بر ضرورت پیش‌بینی پشتیبانی مالی اقدامات این کمیته تأکید کرد و گفت: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی نیز باید برای بررسی نیازهای مالی و تأمین اعتبارات مورد نیاز در این موضوع حضور داشته باشد.

لهونی پیشنهاد کرد: نخستین جلسه این کمیته به‌صورت میدانی در شهرستان دیواندره برگزار شود تا وضعیت موجود، ظرفیت‌ها و نقاط آسیب‌پذیر از نزدیک بررسی شود.

وی با اشاره به احتمال بروز مشکل در تأمین گاز دیواندره اظهار کرد: مردم باید نسبت به شرایط احتمالی آگاهی داشته باشند، چراکه اطلاع‌رسانی به‌موقع می‌تواند از غافلگیری و ایجاد بحران در زمان قطعی احتمالی جلوگیری کند.

استاندار کردستان تأکید کرد: اگر احتمال اختلال در گاز وجود دارد، باید این موضوع شفاف با مردم در میان گذاشته شود تا خانوارها فرصت داشته باشند برای تأمین وسایل گرمایشی جایگزین و سوخت مورد نیاز خود برنامه‌ریزی کنند.

لهونی همچنین بر ضرورت ذخیره‌سازی سوخت در شهرستان‌ها تأکید کرد و گفت: اگر اختلال در گاز همزمان با نامساعد شدن شرایط جاده‌ای رخ دهد، انتقال سوخت ممکن است با دشواری مواجه شود؛ بنابراین ذخایر مورد نیاز باید پیش از بحران در همان مناطق پیش‌بینی شود.

کاهش حریق منابع طبیعی نتیجه هم‌افزایی دستگاه‌هاست

استاندار کردستان در ادامه این نشست با اشاره به عملکرد دستگاه‌های مسئول در حوزه حفاظت از منابع طبیعی، کاهش 85 درصدی سطح مناطق درگیر آتش‌سوزی را اقدامی مهم و قابل توجه دانست.

لهونی اظهار کرد: این کاهش نشان‌دهنده اثرگذاری برنامه‌های پیشگیرانه، همکاری دستگاه‌های اجرایی و افزایش آمادگی نیروهای عملیاتی است و امیدواریم با استمرار این اقدامات، سال آینده شاهد کاهش بیشتر حوادث آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی استان باشیم.

وی همچنین با اشاره به حادثه آتش‌سوزی تانکر سوخت پلیس‌راه سنندج، بر ضرورت بررسی دقیق عوامل وقوع این حادثه تأکید کرد و گفت: ستاد مدیریت بحران استان باید ضمن بررسی ابعاد مختلف این اتفاق، راهکارهای لازم برای جلوگیری از تکرار حوادث مشابه را دنبال کند.

استاندار کردستان در بخش دیگری از سخنان خود به نقش مردم در عبور از شرایط دشوار اشاره کرد و گفت: مردم استان در همه عرصه‌ها، به‌ویژه در شرایط سخت، همراهی و همکاری مؤثری داشته‌اند و همین همراهی یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های مدیریت بحران محسوب می‌شود.

لهونی افزود: مردم کردستان سختی‌ها و محدودیت‌های موجود را درک می‌کنند، اما انتظار دارند عدالت و نگاه برابر در توزیع امکانات و خدمات مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به ضرورت مدیریت عرضه سوخت، بر جلوگیری از ایجاد صف‌های طولانی در جایگاه‌ها تأکید کرد و گفت: سوخت باید به دست مصرف‌کننده واقعی برسد و تیم‌های نظارتی بر فعالیت جایگاه‌ها باید تقویت شوند.

استاندار کردستان با تأکید بر ضرورت اصلاح فرآیندهای موجود، خواستار ارائه طرحی برای مدیریت سهمیه‌های اضطراری سوخت شد تا در شرایط خاص، سوخت مورد نیاز مصرف‌کنندگان واقعی تأمین و از سوءاستفاده و قاچاق جلوگیری شود.

لهونی همچنین بر لزوم فعال شدن کمیته اطلاع‌رسانی و آموزش در شورای هماهنگی مدیریت بحران استان تأکید کرد و گفت: آگاهی مردم نسبت به مخاطرات طبیعی و شیوه مواجهه با بحران‌ها، یکی از پایه‌های اصلی کاهش خسارت‌هاست.

قادری: تجربه سیلاب 98 نشان داد پیشگیری باید جدی گرفته شود

امیر قادری، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کردستان، نیز در این جلسه با اشاره به پیش‌بینی‌های هواشناسی و احتمال افزایش بارش‌ها اظهار کرد: تصمیمات این جلسه باید از مرحله مصوبه عبور کرده و در دستگاه‌های اجرایی به‌صورت جدی اجرا شود.

وی با یادآوری تجربه سیلاب سال 1398 گفت: مدیریت صحیح منابع آب، کنترل روان‌آب‌ها و هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خسارت‌های ناشی از سیلاب دارد.

قادری با تأکید بر ضرورت تکمیل نقشه‌های سیلاب شهری افزود: مسیرهای عبور آب، نقاط مستعد آب‌گرفتگی و مناطق دارای ریسک باید پیش از وقوع بارش‌های شدید شناسایی شوند تا امکان اقدام به‌موقع وجود داشته باشد.

وی ادامه داد: مدیریت بحران تنها به اقدامات پس از وقوع حادثه محدود نمی‌شود و بخش مهمی از آن به برنامه‌ریزی پیشگیرانه، اصلاح زیرساخت‌ها و کاهش آسیب‌پذیری مناطق مختلف بازمی‌گردد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کردستان با اشاره به اهمیت مدیریت طبیعی آب، تصریح کرد: در کنار اقدامات سازه‌ای، باید از ظرفیت طبیعت برای کنترل روان‌آب‌ها استفاده کرد و با افزایش نفوذپذیری زمین، توسعه پوشش گیاهی و ایجاد سازوکارهای مناسب هدایت آب، شدت خسارت‌ها را کاهش داد.

وی بر استقرار به‌موقع نیروهای امدادی در نقاط بحرانی تأکید کرد و افزود: حضور پیشگیرانه نیروها در مناطق مستعد آب‌گرفتگی، زمان واکنش در لحظه حادثه را کاهش می‌دهد.

هشدار درباره ساخت‌وساز در مسیر روان‌آب‌ها

قادری با اشاره به شرایط جغرافیایی کردستان اظهار کرد: سابقه تاریخی شهرهای استان نشان می‌دهد که خطر سیلاب همواره وجود داشته و نباید دوره‌های خشکسالی سال‌های اخیر باعث فراموشی این تهدید شود.

وی افزود: ساخت‌وساز در مسیر روان‌آب‌ها و مناطق مستعد سیلاب، میزان خطرپذیری شهرها و روستاها را افزایش می‌دهد و دستگاه‌های مسئول باید این موضوع را در فرآیندهای نظارتی و برنامه‌ریزی شهری مورد توجه جدی قرار دهند.

معاون استاندار کردستان خواستار اجرای دقیق مصوبات ستاد مدیریت بحران شد و گفت: کاهش خسارت‌های احتمالی بارش‌های پیش‌رو نیازمند هماهنگی واقعی میان همه دستگاه‌های اجرایی است.

مدیریت بحران از پشت میز به میدان عملیات می‌رسد

بر اساس تحلیل خبرنگار تسنیم، بررسی مباحث مطرح‌شده در جلسه ستاد مدیریت بحران کردستان نشان می‌دهد رویکرد مدیریت استان در مواجهه با فصل بارش، بر پیشگیری و کاهش ریسک متمرکز شده است؛ رویکردی که در سال‌های اخیر و پس از تجربه حوادثی مانند سیلاب‌های گسترده، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

واقعیت این است که در استانی مانند کردستان، وقوع بارش به خودی خود بحران نیست؛ آنچه یک پدیده طبیعی را به بحران تبدیل می‌کند، ضعف در آمادگی، نبود زیرساخت مناسب، تأخیر در اطلاع‌رسانی و ناهماهنگی میان دستگاه‌هاست. از همین منظر، تأکید استاندار بر پاکسازی مسیرهای آب، بررسی آبروها، شناسایی نقاط پرخطر و اطلاع‌رسانی به مردم، نشان‌دهنده اهمیت مرحله پیش از حادثه است.

یکی از نکات قابل توجه در این جلسه، توجه همزمان به چند حوزه حساس بود؛ از بارش و سیلاب گرفته تا انرژی و سوخت. تجربه نشان داده است که بحران‌ها معمولاً تک‌بعدی نیستند و یک اختلال کوچک در یک بخش می‌تواند بخش‌های دیگر را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به عنوان نمونه، قطع احتمالی گاز در شرایط سرمای شدید تنها یک مسئله انرژی نیست، بلکه می‌تواند حمل‌ونقل، سلامت، آموزش و خدمات عمومی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

تشکیل کمیته ویژه برای مدیریت احتمال اختلال گاز در برخی مناطق، به‌ویژه دیواندره، اقدامی است که اهمیت آن در نگاه پیشگیرانه مشخص می‌شود. با این حال، موفقیت چنین کمیته‌هایی وابسته به آن است که جلسات آنها به تصمیم‌های عملیاتی، زمان‌بندی مشخص و تقسیم وظایف دقیق منجر شود.

در حوزه سیلاب نیز تجربه سال 1398 یک درس مهم برای مدیریت استان است؛ اینکه کنترل آب تنها با احداث سازه‌های بزرگ امکان‌پذیر نیست، بلکه ترکیبی از اقدامات عمرانی، حفاظت از منابع طبیعی، جلوگیری از ساخت‌وسازهای پرخطر، لایروبی مسیرها و آموزش مردم را می‌طلبد.

موضوع اطلاع‌رسانی عمومی نیز یکی از حلقه‌های مهم مدیریت بحران است. مردم نخستین گروهی هستند که از آثار بحران تأثیر می‌پذیرند و اگر اطلاعات درست و به‌موقع دریافت کنند، می‌توانند نقش مؤثری در کاهش خسارت‌ها داشته باشند. بنابراین، فعال شدن کمیته آموزش و اطلاع‌رسانی می‌تواند به افزایش مشارکت اجتماعی در مدیریت بحران کمک کند.

بر اساس این گزارش، جلسه ستاد مدیریت بحران کردستان نشان داد که عبور ایمن از فصل سرد نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ است؛ از آماده‌سازی زیرساخت‌ها و تجهیزات گرفته تا افزایش آگاهی عمومی و تقویت نظارت. اکنون مهم‌ترین مرحله، تبدیل تصمیم‌های این جلسه به اقدامات میدانی و قابل سنجش است؛ چراکه در زمان وقوع بحران، فرصت برنامه‌ریزی به حداقل می‌رسد و تنها آمادگی‌های از پیش ایجادشده می‌تواند مسیر مدیریت حادثه را تعیین کند.

انتهای پیام/