به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، یک مزرعه می‌تواند با همان زمین و همان میزان آب، دو نتیجه کاملاً متفاوت داشته باشد؛ منشأ این تفاوت گاهی نه در خاک و نه در امکانات، بلکه در شیوه‌ای است که کشاورز برای تولید انتخاب می‌کند. از انتخاب بذر و زمان کاشت گرفته تا نحوه آبیاری، تغذیه و کنترل آفات، دانش و مهارت فنی می‌تواند مسیر تصمیم‌گیری در مزرعه را تغییر دهد؛ موضوعی که اهمیت آن با افزایش نیاز به بهره‌وری و استفاده از روش‌های نوین تولید، بیشتر به چشم می‌آید.

تولید کشاورزی امروز بیش از گذشته با موضوعاتی مانند کمبود منابع آب، تغییرات اقلیمی، افزایش هزینه نهاده‌ها و ضرورت افزایش بهره‌وری روبه‌رو است. به همین دلیل، استفاده از روش‌های نوین تولید دیگر صرفاً به معنای به‌کارگیری تجهیزات جدید نیست؛ بلکه شناخت درست روش، توانایی استفاده از آن و تطبیق فناوری با شرایط مزرعه نیز اهمیت دارد.

انتقال دانش فنی به مزرعه تنها با ارائه توصیه‌های عمومی اتفاق نمی‌افتد

با این حال، فاصله میان وجود یک فناوری و استفاده واقعی از آن در مزرعه می‌تواند قابل توجه باشد. یک کشاورز ممکن است با روش‌های جدید آبیاری، تغذیه گیاه، مدیریت آفات یا اصلاح شیوه‌های کشت آشنا باشد، اما میزان آشنایی، آموزش عملی و تجربه او می‌تواند بر تصمیم نهایی‌اش برای استفاده از این روش‌ها اثر بگذارد.

از سوی دیگر، انتقال دانش فنی به مزرعه تنها با ارائه توصیه‌های عمومی اتفاق نمی‌افتد. کشاورز باید بتواند کاربرد یک روش را در شرایط واقعی زمین خود ببیند و درباره هزینه، فایده، شیوه اجرا و نتیجه آن اطلاعات قابل اتکایی داشته باشد. همین موضوع، نقش آموزش و ترویج کشاورزی را در پیوند میان دانش و عمل پررنگ می‌کند.

مسئله فقط استفاده یا استفاده نکردن از فناوری نیست؛ نوع استفاده نیز اهمیت دارد. به‌کارگیری یک روش نوین بدون شناخت کافی از نحوه اجرا، شرایط اقلیمی، نوع خاک یا نیاز محصول، لزوماً به معنای دستیابی به تولید بهتر نیست. بنابراین، سطح دانش فنی می‌تواند بر کیفیت تصمیم‌گیری کشاورز درباره انتخاب و اجرای روش‌های تولید نیز اثرگذار باشد.

تجربه خود کشاورزان نیز بخشی از معادله است

در چنین شرایطی، تجربه خود کشاورزان نیز بخشی از معادله است. بسیاری از تصمیم‌های تولیدی در مزرعه بر پایه تجربه سال‌های گذشته، مشاهده عملکرد محصولات و آزمون روش‌های مختلف شکل می‌گیرد. بررسی رابطه میان این تجربه، آموزش‌های تخصصی و میزان استفاده از روش‌های نوین می‌تواند تصویر دقیق‌تری از رفتار تولیدکنندگان در عرصه کشاورزی ارائه دهد.

از سوی دیگر، موانع اقتصادی و اجرایی نیز نباید از این رابطه جدا دیده شوند. هزینه تهیه تجهیزات و نهاده‌ها، دسترسی به آموزش و کارشناسان، امکان تأمین خدمات فنی و شرایط اقتصادی تولید، همگی می‌توانند در تصمیم کشاورز برای تغییر شیوه تولید نقش داشته باشند؛ بنابراین پایین بودن میزان استفاده از یک روش نوین الزاماً به معنای بی‌اطلاعی کشاورز از آن روش نیست.

در این میان، پرسش اصلی این است که دانش فنی کشاورزان تا چه اندازه با شیوه‌ای که در مزرعه تولید می‌کنند ارتباط دارد و آیا افزایش آگاهی و مهارت‌های فنی می‌تواند زمینه استفاده بیشتر و صحیح‌تر از روش‌های نوین را فراهم کند؟ پاسخ به این پرسش نیازمند نگاه هم‌زمان به وضعیت دانش کشاورزان، شیوه‌های فعلی تولید، دسترسی آنان به آموزش و موانعی است که در مسیر تغییر روش‌ها قرار دارد.

آموزش فنی و دانش تخصصی برای 54 هزار و 500 نفر در استان

امرالله اسماعیلی، مدیر هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به عملکرد یک‌ساله حوزه آموزش و ترویج اظهار داشت: در یک سال اخیر 54 هزار و 500 نفر در تمامی زیر‌بخش‌های کشاورزی از آموزش‌های فنی و دانش تخصصی بهره‌مند شده‌اند.

وی درباره منابع دریافت اطلاعات فنی مورد نیاز کشاورزان افزود: این آموزش‌ها در قالب برگزاری کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی انجام می‌شود و همکاران جهاد کشاورزی در سطح شهرستان‌ها و استان، برنامه‌های آموزشی و کارگاه‌ها را برگزار می‌کنند.

اسماعیلی ادامه داد: سایت‌های الگویی، مزارع الگویی، کاروان‌های ترویجی و انتقال یافته‌های تحقیقاتی از دیگر شیوه‌های آموزش و انتقال دانش فنی به بهره‌برداران است.

وی کشاورزان پیشرو و مددکاران ترویجی را نیز از بازوهای اجرایی این برنامه‌ها دانست و گفت: حدود هزار و 500 مددکار ترویجی در سطح استان به عنوان بازوی اجرایی فعالیت می‌کنند و کشاورزان تابع خود را دارند.

آموزش کشاورزان متناسب با خشکسالی و تغییر اقلیم

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری درباره محورهای آموزشی در بخش زراعت گفت: با توجه به شرایط خشکسالی و تغییر اقلیمی که حدود 12 سال است استان با آن درگیر است، آموزش‌ها به سمت ارتقای بهره‌وری سوق داده شده است.

اسماعیلی بیان کرد: معرفی ارقام سازگار و متحمل به خشکی، ارقام پربازده و کم‌آب‌بر از جمله محورهای آموزشی در بخش زراعت است و در حوزه غلات، محصولاتی مانند گندم و جو مورد توجه قرار دارند.

وی افزود: در بخش محصولات باغی نیز موضوعاتی مانند سرشاخه‌کاری و استفاده از ارقام سازگار با استان دنبال می‌شود و در احداث باغ‌ها، ارقام دیرگل که پتانسیل و بازدهی بالاتری دارند و تحمل آن‌ها نسبت به برخی آفات و بیماری‌ها بیشتر است، مورد توجه قرار می‌گیرند.

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به آغاز کشت پاییزه ادامه داد: در حوزه زراعت، علاوه بر معرفی ارقام گواهی‌شده و اصلاح‌شده در طبقات مختلف بذری، شیوه‌های نوین کشت مکانیزه، تاریخ کاشت مناسب، مقدار مصرف بذر در هکتار و فرمول‌های کودی نیز آموزش داده می‌شود.

اسماعیلی توسعه کودهای پایه و کودهای ریزمغذی را از دیگر موضوعات آموزشی عنوان کرد و گفت: تغذیه بهینه گیاهی در زراعت، باغ، گلخانه‌ها و دیگر بخش‌ها مورد توجه قرار دارد.

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به استمرار آموزش‌ها در سایر زیر‌بخش‌های کشاورزی گفت: در حوزه دام و شیلات نیز موضوع بهره‌وری مطرح است و معرفی نژادهای پربازده و پرتولید در زمینه تولید گوشت و شیر آموزش داده می‌شود.

اسماعیلی ادامه داد: در مرغداری‌ها نیز موضوع تبدیل خوراک مورد توجه آموزشی قرار دارد و در کنار آن، زنبورداری، مشاغل خانگی، اشتغال خرد، اشتغال روستایی و باغچه سلامت محصول سالم نیز از موضوعات مورد توجه در برنامه‌های آموزشی و ترویجی هستند.

20 تا 25 درصد بهره‌برداران در زمره کشاورزان پیشرو هستند

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری درباره میزان اجرای توصیه‌های کارشناسان در مزارع نیز اظهار داشت: آموزش‌ها به صورت مستمر و غیررسمی ادامه دارد و کشاورز این‌گونه نیست که با حضور در یک کلاس آموزشی، تمام مطالب را دریافت کند، بلکه مرحله به مرحله پیش می‌رود و در طول سالیان، هم از تجربه خود استفاده کرده و هم اطلاعات فنی دریافت می‌کند.

اسماعیلی افزود: در کنار این موضوع، تعدادی از کشاورزان پیشرو در استان فعالیت دارند که حدود 20 تا 25 درصد تولیدکنندگان استان را شامل می‌شوند. این بهره‌برداران با علم و فناوری روز پیش می‌روند و سایر کشاورزان نیز از آن‌ها تبعیت می‌کنند.

وی گفت: در استان فاصله عملکردی بین میانگین تولید و رکوردداران وجود دارد و با آموزش، فناوری و تکنولوژی‌های نوین تلاش می‌شود بخشی از این شکاف عملکردی در تولید جبران شود.

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری درباره تداوم استفاده برخی کشاورزان از روش‌های سنتی گفت: کشاورز سنتی‌کار در استان بسیار کم است و بیشتر کشاورزان در سطح متوسط قرار دارند و به سمت کشاورزی پیشرو حرکت می‌کنند.

اسماعیلی افزود: برای مثال، امروزه گندم در بیشتر مناطق به صورت مکانیزه کشت می‌شود و تنها در مناطقی که شاید امکانات وجود نداشته باشد یا قطعات زمین کوچک باشند، کشت به صورت دست‌پاش و سنتی انجام می‌شود.

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری ادامه داد: بیشتر کشاورزان کشت خود را به صورت مکانیزه انجام می‌دهند. در باغ‌های جدید نیز باغداران به سمت پیوند و استفاده از ارقام مناسب با اقلیم می‌روند.

فاصله عملکرد کشاورزان علمی با سایرین حدود 40 درصد است

اسماعیلی با اشاره به تعداد بهره‌برداران بخش کشاورزی استان گفت: حدود 68 هزار بهره‌بردار در بخش‌های مختلف از جمله زراعت، باغ، دام، شیلات، آبزی‌پروری و جنگل فعالیت دارند و نمی‌توان گفت همه آن‌ها به صورت علمی و فنی فعالیت می‌کنند.

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری افزود: با این حال، اکثریت بهره‌برداران، یعنی حدود 60 تا 70 درصد، از میانگین بالاتر هستند.

وی تصریح کرد: ممکن است همه این بهره‌برداران تمام فناوری‌ها و تکنولوژی‌ها را اجرا نکنند، اما بخشی از آن را به کار می‌گیرند. به عنوان نمونه، ممکن است کشاورزی بخشی از کشت خود را مکانیزه انجام دهد و بخش دیگری را به صورت دست‌پاش کشت کند یا از کودهای ریزمغذی استفاده نکند؛ بنابراین نمی‌توان آن را کاملاً سنتی دانست.

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری درباره تأثیر استفاده از دانش و روش‌های نوین بر میزان تولید و بهره‌وری نیز گفت: افرادی که با دانش و علم روز پیش می‌روند، به صورت متوسط حدود 40 درصد فاصله عملکردی بالاتری دارند.

اسماعیلی بیان کرد: تولیدات این بهره‌برداران پتانسیل تولید بالاتری دارد و محصول سالم‌تر و بهتری تولید می‌کنند و سود بیشتری نیز عاید آن‌ها می‌شود.

مدیر ترویج سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در پایان، تصریح کرد:  استفاده از دانش و فناوری‌های نوین هم در کیفیت تولید، هم در میزان تولید و هم در سودآوری تأثیر دارد و بهره‌برداران کشت بیشتری انجام می‌دهند و تولید پایدارتری دارند.

انتهای پیام/7540