جنجال پروژه 6.5 میلیارد دلاری امارات در گرجستان و هراس از «عرب‌سازی»

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، در روزهای اخیر موج تازه‌ای از تحرکات و تجمعات اعتراضی در کشور گرجستان پیرامون آغاز عملیات اجرایی پروژه‌های کلان شهرک‌سازی در تفلیس، پایتخت این کشور، و نوار ساحلی منطقه خودمختار آجاریا شکل گرفته است.

معترضان و محافل منتقد، این پروژه‌های عظیم ساختمانی را «احداث شهرهای عربی» نام‌گذاری کرده‌اند؛ عناوینی که اشاره مستقیم به طرح بلندپروازانه و گسترده شرکت نام‌آشنای توسعه شهری و املاک «ایگل هیلز» (Eagle Hills) متعلق به کشور امارات متحده عربی دارد.

این طرح با حجم سرمایه‌گذاری خیره‌کننده 6.5 میلیارد دلاری، بی‌سابقه‌ترین رقم سرمایه‌گذاری خارجی در تاریخ استقلال گرجستان به شمار می‌رود و اجرای آن تحولی بنیادین در حوزه زیرساخت‌های شهری این کشور ایجاد خواهد کرد.

رهبران و سازمان‌دهندگان این کارزار اعتراضی، در فضاسازی‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی خود به شکل گسترده‌ای به شعارهای بیگانه‌هراسانه و طرح مباحث نژادی متوسل شده و تمرکز اصلی خود را بر خاستگاه قومی و ملیتی سرمایه‌گذاران اماراتی و خریداران احتمالی واحدهای مسکونی این مجتمع‌ها قرار داده‌اند.

این شیوه برخورد و تحریک احساسات عمومی، به وضوح یادآور رویدادها و تنش‌های مشابهی است که چند سال پیش علیه شرکت مهندسی و پیمانکاری ترکیه‌ای «انکا» (Enka) در گرجستان شکل گرفت؛ شرکتی که قرار بود دومین نیروگاه برق‌آبی بزرگ این کشور را در حوزه رودخانه ریونی احداث کند اما به دلیل تجمعات مشابه از ادامه پروژه بازماند.

سازمان‌دهندگان تجمعات اعتراضی و ادعای «عرب‌سازی گرجستان»

در کانون سازمان‌دهی این موج اعتراضی در تفلیس، تشکلی تحت عنوان «جنبش محافظه‌کار» (که پیش‌تر با نام گروه رسانه‌ای آلت‌اینفو فعالیت می‌کرد) به همراه چند سازمان غیردولتی فعال در حوزه محیط‌زیست و شماری از فعالان سیاسی تندرو قرار دارند.

این جریانات با برخورداری از پوشش خبری و حمایت گسترده رسانه‌های همسو با جناح اپوزیسیون، راهپیمایی و تجمعی پر سر و صدا را در پایتخت به راه انداختند. هدف اصلی معترضان، اعلام مخالفت با اجرای طرح‌های ساختمانی ایگل هیلز در مناطق مسکونی «کرتسانیسی» و «پونیچالا» در حاشیه پایتخت و همچنین منطقه ساحلی «گونیو» در مجاورت دریای سیاه در استان آجاریا است.

اگرچه این راهپیمایی با حضور چند هزار نفر از شهروندان بدون درگیری فیزیکی برگزار شد، اما لحن سخنرانی‌ها و شعارهای مطرح‌شده بسیار تند و ساختارشکنانه بود. سخنرانان مراسم با تکیه بر ادعاهای نژادی مدعی شدند که احداث این شهرک‌ها به معنای آغاز فرآیند «عرب‌سازی گرجستان» و هجوم جمعیت خارجی به این مناطق خواهد بود.

معترضان با متهم ساختن حزب حاکم «رؤیای گرجستان» و بنیان‌گذار آن، بیدزینا ایوانیشویلی، بر ضرورت انتشار فوری و بدون سانسور قرارداد منعقدشده با این کمپانی اماراتی تأکید ورزیده و خواستار ابطال کامل این پروژه شدند.

فعالان این جریان هشدار داده‌اند که در صورت تداوم کار، با بستن راه‌ها مانع از ورود تجهیزات ساختمانی خواهند شد؛ اقدامی که تکرار سناریوی فرار سرمایه‌گذاران خارجی را در پی خواهد داشت.

ابعاد سرمایه‌گذاری 6.5 میلیارد دلاری ایگل هیلز امارات

بر اساس چارچوب قراردادی میان دولت گرجستان و شرکت اماراتی ایگل هیلز، زمینی به مساحت 850 هکتار با حق بهره‌برداری و انتقال مالکیت در اختیار این هلدینگ قرار گرفته است.

این شرکت متعهد شده تا در این اراضی گسترده، طیف وسیعی از ساخت‌وسازهای مدرن شامل مجتمع‌های مسکونی پریمیوم، ویلاهای اختصاصی، هتل‌های مجلل، مراکز خرید، کلوب‌های قایق‌رانی، مدارس و مهدکودک‌های ممتاز، و مراکز بهداشتی و درمانی را پایه‌گذاری کند.

در این مشارکت راهبردی، سهم حاکمیت گرجستان 33 درصد برآورد شده که مابه‌ازای ارزش اراضی واگذارشده لحاظ شده است.

علاوه بر این، پیش‌بینی می‌شود که فرآیند احداث و اداره این مراکز، نزدیک به 3 هزار فرصت شغلی پایدار برای اتباع گرجستان فراهم سازد. سرمایه‌گذاری 6.5 میلیارد دلاری در این پروژه، رقمی تاریخی در اقتصاد این جمهوری قفقازی است.

مطابق جدول زمان‌بندی رسمی، پروژه‌های اصلی نظیر «نوار ساحلی تفلیس» و «کلوب قایق‌رانی گونیو» حداکثر تا افق سال 2040 میلادی به بهره‌برداری کامل خواهند رسید؛ هرچند پیش‌فروش تجاری واحدهای این مجموعه‌ها از هم‌اکنون به جریان افتاده است.

درس‌های تلخ پرونده انکا و غرامت 450 میلیون دلاری

نگرانی‌های عمیق پیرامون پیامدهای لغو این قرارداد، با نگاه به سرنوشت تلخ سرمایه‌گذاری ترکیه در گرجستان معنا می‌یابد. در سال 2019 میلادی، توافقی میان دولت گرجستان و شرکت ترکیه‌ای «انکا» برای ساخت نیروگاه برق‌آبی 430 مگاواتی ناماخوانی امضا شد؛ پروژه‌ای که پس از نیروگاه 600 مگاواتی اینگوری، بزرگ‌ترین طرح انرژی گرجستان به شمار می‌رفت و ضامن استقلال انرژی این کشور بود.

با این حال، تظاهرات گروه‌های رادیکال و سازمان‌های غیردولتی با سر دادن شعارهای نژادپرستانه علیه «ترکیه‌ای‌سازی کشور»، این سرمایه‌گذاری حیاتی را کاملاً فلج ساخت.

توقف این پروژه خسارت‌های مالی سنگینی به همراه داشت. اخیراً دادگاهی در آمریکا با تأیید حکم دیوان داوری بین‌المللی پاریس، تفلیس را به پرداخت غرامتی هنگفت به میزان حدود 450 میلیون دلار به شرکت انکا محکوم کرد.

این بدهی کلان در شرایطی به تفلیس تحمیل شده که کل بودجه سالانه گرجستان در سال 2026 معادل 14 میلیارد دلار است. در حال حاضر، دولت ایراکلی کوباخیدزه برای جلوگیری از بحران مالی ناچار است برای تقسیط و بازپرداخت این خسارت در طول چند سال، به مذاکرات حقوقی ادامه دهد.

موضع قاطع گرجستان و مهار نفوذ مالی نهادهای خارجی

در برابر این تحرکات، دولت گرجستان تجمعات اعتراضی را یک تحریک ضدملی و مخرب علیه منافع عمومی کشور نامیده است. داده‌های رسمی دستگاه‌های نظارتی حاکی از آن است که برخلاف شایعات، اکثریت مطلق خریداران و متقاضیان مسکن در این پروژه‌ها را شهروندان گرجستان و خریدارانی از کشورهای مختلف اروپایی تشکیل می‌دهند و بحث تسلط بیگانگان بی‌اساس است.

ایراکلی کوباخیدزه، نخست‌وزیر گرجستان، با اطمینان‌بخشی به افکار عمومی اعلام کرد که جریان‌های مخرب هرگز قادر نخواهند بود پروژه ایگل هیلز را متوقف کنند.

وی تصریح کرد که با تصویب قوانین جدید مقابله با نفوذ عوامل خارجی و قطع منابع مالی غیرشفاف سازمان‌های غیردولتی، توان تخریبی این جریانات نسبت به دوران بحران سد ناماخوانی به شدت کاهش یافته است؛ چرا که برخلاف گذشته، تزریق مالی قدرت‌های خارجی به این کانون‌ها عملاً متوقف شده و ابزار فشار آنان خنثی شده است.

انتهای پیام/