به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، روند بازسازی مناطق قره‌باغ و زنگه‌زور شرقی همچنان از مهم‌ترین اولویت‌های دولت جمهوری آذربایجان است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های کلان بودجه‌ای، قرار است رقم 3.4 میلیارد منات، معادل 8.25 درصد از کل بخش هزینه‌ای بودجه عمومی این کشور، مستقیماً به نوسازی این مناطق اختصاص یابد.

عزم راهبردی باکو؛ تخصیص اعتبارات میلیاردی

علی اسدوف، نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان در تازه‌ترین نشست کابینه وزیران با تأیید این ارقام اعلام کرد که در سال 2027 میلادی، مبلغ 3.4 میلیارد منات (معادل تقریبی 2 میلیارد دلار) صرفاً برای پیشبرد پروژه‌های بازسازی قره‌باغ تخصیص خواهد یافت. این رقم نشان‌دهنده اراده جدی باکو برای تداوم توسعه همه‌جانبه است.

وی با ارائه آمارهایی از هزینه‌کرد سال‌های گذشته تصریح کرد: «از پایان جنگ در سال 2020 میلادی تا سال 2026، مجموع اعتبارات تخصیص‌یافته از محل بودجه دولتی برای احیای سرزمین‌های آزادشده، از مرز 25 میلیارد منات (14.71 میلیارد دلار) فراتر رفته است.»

اسدوف تأکید کرد که در بودجه دولتی 2027، حجم کافی از منابع مالی برای تضمین اجرای برنامه‌های کلان دولتی پیش‌بینی شده است.

به گفته وی، در سال 2025 و ماه‌های سپری‌شده از سال 2026، دولت برنامه‌های متعددی را در حوزه‌های منابع آب، شبکه‌های حمل‌ونقل، توسعه کشاورزی، امنیت غذایی و صنعت گردشگری به تصویب رسانده و اولویت‌های این بخش‌ها تعیین شده‌اند.

عبور از فاز نخست «بازگشت بزرگ»

امین غریبلی، اقتصاددان و دانشیار دانشگاه دولتی اقتصاد آذربایجان (UNEC)، در گفت‌وگو با رسانه‌ها به تشریح اقدامات پیش‌رو در چارچوب پروژه کلان «بازگشت بزرگ» پرداخت.

وی خاطرنشان کرد: «مرحله اول از پروژه ملی بازگشت بزرگ با موفقیت اجرا شده است. این مرحله شامل احداث مسیرهای لجستیکی و تأمین امنیت انرژی برای مناطق آزادشده، از جمله نیروگاه‌های برق‌آبی بود. در همان مقطع در اراضیِ پاکسازی‌شده از مین، روند بازسازی شهرها و روستاها در قالب پروژه‌های هوشمند کلید خورد. امروز اما، با چالش‌های جدیدی مواجه هستیم. نخستین اولویت، تداوم بازسازی شهرهای بزرگ به موازات ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و پایدار است تا درآمدزایی برای جمعیت بازگشته کاملاً تضمین شود.»

جذب سرمایه‌های خارجی؛ فروش املاک در آغدام و کلبجر

غریبلی با اشاره به تحولات سرمایه‌گذاری افزود: «نکته حائز اهمیت این است که دولت تنها به تخصیص منابع بودجه‌ای بسنده نکرده، بلکه فعالانه در پی جذب سرمایه‌گذاری‌های کلان داخلی و خارجی است. ما امروز شاهد حضور روزافزون کمپانی‌های معتبر در قره‌باغ و زنگه‌زور شرقی هستیم.

این امر مرهون تقویت این باور بین‌المللی است که منطقه قفقاز جنوبی اکنون به جغرافیای صلح تبدیل شده و سرمایه‌گذاری در آن امن و سودآور است. به یمن همین فضا، روند پیش‌فروش آپارتمان‌ها در شهرهایی نظیر آ‌غدام و کلبجر آغاز شده؛ چرا که علاوه بر بازگشت آوارگان سابق، شاهد مهاجرت شهروندان از سایر نقاط کشور به این مناطق هستیم.»

فرمت «تریپ» و کریدور زنگه‌زور؛ موتور محرک ادغام ژئواکونومیک

این اقتصاددان با تأکید بر ابعاد ترانزیتی تصریح کرد: «زنگه‌زور شرقی و قره‌باغ با شتابی فزاینده در حال ادغام در ساختار اقتصاد ملی جمهوری آذربایجان هستند. انتظار می‌رود راه‌اندازی خط آهن کریدور زنگه‌زور در قالب فرمت نوین تریپ (TRIPP)، به عنوان یک محرک قدرتمند عمل کند.

ارتباط بدون مانع با جمهوری خودمختار نخجوان، نیاز مبرمی را برای احداث زیرساخت‌های جدید در امتداد این مسیر در شهرستان‌های فضولی، جبرائیل و زنگیلان ایجاد خواهد کرد. این تحولات منجر به شکل‌گیری سکونتگاه‌های انسانی و مجتمع‌های صنعتی مدرن خواهد شد.»

وی یادآور شد: «هیچ بعید نیست که در امتداد کریدور زنگه‌زور، فرآیند خوشه‌سازی صنعتی و ایجاد مناطق آزاد اقتصادی مشابه آ‌غدام تأسیس شوند. تحقق این طرح‌ها نیازمند منابع مالی هنگفت است و به همین دلیل دولت باکو اعتبارات کلان بودجه‌ای را در این پروژه سرمایه‌گذاری می‌کند تا مسیر برای مشارکت سرمایه‌های بخش خصوصی هموار شود.»

چالش مین‌ها و معمای زمان‌بندی پروژه بازگشت بزرگ

این تحلیلگر به موانع پیش‌رو اشاره کرد و گفت: «این روند به دلیل وجود عوامل بازدارنده با کندی مواجه است. نخست آنکه در طول شش سال گذشته تنها 25 درصد از اراضی آزادشده از مین‌ها پاکسازی شده‌اند؛ در حالی که عملیات عمرانی صرفاً در مناطق کاملاً امن قابل اجراست.

دوم آنکه ماهیت رویکرد باکو این است که برای بازگشت پایدار جمعیت، باید تمامی اجزای زندگی—شامل مسکن، جاده‌ها، شبکه‌های برق، مراکز درمانی و کارخانجات—به صورت همزمان و موازی ساخته شوند.»

غریبلی تأکید کرد: «به همین دلایل، هیچ ضرب‌الاجل دقیقی برای پایان پروژه‌های بازگشت بزرگ تعیین نشده است. مأموریت اصلی احیای کامل سرزمین‌هایی است که دهه‌ها اشغال آن‌ها را ویران کرده بود. هم‌اکنون برنامه جامع توسعه صنایع معدنی و متالورژی که توسط الهام علی‌اف تصویب شده، وارد فاز اجرایی خواهد شد و قطعاً در مراحل بعدی، روند بازسازی شتاب بیشتری خواهد گرفت.»

چشم‌انداز جمعیتی؛ بازگشت 40 هزار آواره به زادگاه

در همین رابطه، النور ممدوف، معاون وزیر کشور جمهوری آذربایجان اخیراً اعلام کرد که مقامات باکو مصمم به بازگشت امن تمامی آوارگان داخلی هستند و تا به این لحظه، بیش از 40 هزار نفر از آوارگان به سرزمین‌های مادری خود بازگشته‌اند.

بر اساس آخرین داده‌های رسمی، دولت باکو تاکنون عملیات بازسازی را در بیش از 45 شهرک و منطقه مسکونی به اتمام رسانده است. در حال حاضر، جمعیت ساکن در منطقه قره‌باغ به حدود 100 هزار نفر می‌رسد و ماشین بازسازی، توسعه زیرساخت‌ها و مین‌روبی با قدرت و سرعت در سراسر این منطقه به کار خود ادامه می‌دهد.

انتهای پیام/