به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، در جریان تازه‌ترین مصاحبه خود با برنامه تلویزیونی «دوره سوم» که از شبکه «بون تی‌وی» (Boon TV) پخش شد، مواضع جدید و تأمل‌برانگیزی را در خصوص آینده زیرساخت‌های مواصلاتی کشورش مطرح کرد.

وی در این گفت‌وگوی رسانه‌ای با صراحت اعلام کرد که دولت ایروان با سناریوی واگذاری حق مدیریت و بهره‌برداری از شبکه راه‌آهن ارمنستان به قزاقستان هیچ‌گونه مخالفتی ندارد و این گزینه را به طور جدی روی میز بررسی قرار داده است.

پایان انحصار 30 ساله روسیه و ورود قزاق‌ها

پاشینیان در تشریح دلایل این تصمیم و گرایش استراتژیک به سوی آسیای مرکزی تأکید کرد: «در شرایط کنونی، نخستین گزینه‌ای که به ذهن همه خطور می‌کند، نام قزاقستان است. شاید اصلی‌ترین دلیل این امر آن باشد که جمهوری قزاقستان از زیرساخت‌های ترانزیتی و مواصلاتی بسیار پیشرفته و توسعه‌یافته‌ای برخوردار بوده و در عین حال، تجربه بسیار ارزشمندی در زمینه سرمایه‌گذاری‌های کلان در حوزه خطوط ریلی و راه‌آهن دارد.»

نخست‌وزیر ارمنستان بار دیگر بر موضع پیشین دولت خود پافشاری کرد و گفت که خواسته اصلی و انتظار طرف ارمنی در مقطع کنونی این است که روسیه، حق امتیاز (کنسرسیوم) بهره‌برداری از راه‌آهن ارمنستان را به یک کشور ثالث واگذار کرده و به فروش برساند.

مقامات جمهوری ارمنستان از همان ماه‌های ابتدایی سال جاری میلادی به طور مکرر به مقامات مسکو پیشنهاد داده‌اند که حق امتیاز 30 ساله مدیریت روس‌ها بر شبکه راه‌آهن ملی ارمنستان را به یک کشور ثالث دوست واگذار کنند.

استدلال بنیادین دولت پاشینیان برای طرح این درخواست آن است که به دلیل وجود روابط خصمانه روسیه با کشورهای غربی، کنترل مسکو بر این شریان حیاتی موجب شده تا ارمنستان مزیت‌های رقابتی خود را در سطح منطقه از دست بدهد و نتواند از ظرفیت‌های ترانزیتی خود بهره‌برداری کند.

در نقطه مقابل، مقامات روسیه تاکنون هیچ‌گونه دلیل منطقی یا ژئوپلیتیکی برای انتقال حق امتیاز انحصاری خود در زمینه بهره‌برداری از راه‌آهن ارمنستان به فرد، شرکت یا کشور دیگری نمی‌بینند و با این خواسته به شدت مخالفت می‌ورزند.

کریدورهای ترانزیتی و هراس از انزوای ژئوپلیتیک

نخست‌وزیر ارمنستان با اشاره به تحولات مربوط به پروژه‌های کلان ترانزیتی در قفقاز جنوبی، تصریح کرد: «در چارچوب پروژه استراتژیک موسوم به "تریپ" (TRIPP) و در بستر روند استقرار صلح پایدار در منطقه، ما اکنون یک فرصت طلایی و شانس تاریخی به دست آورده‌ایم تا از طریق بازگشایی خطوط ریلی خود، در شبکه حمل‌ونقل و ترانزیت بین‌المللی ادغام شویم. اما به دلیل آنکه راه‌آهن ارمنستان همچنان تحت کنترل و حق امتیاز روسیه قرار دارد، به وضوح شاهد آن هستیم که روندهای جاری به سمتی می‌روند که در عمل، قلمرو جمهوری ارمنستان بار دیگر از معادلات ترانزیتی کنار گذاشته شده و دور زده شود.»

پاشینیان به عنوان شاهد مثالی بر این ادعا، خاطرنشان کرد که پروژه احداث خط راه‌آهن «قارص-دیلوجو» با شدت و سرعت بسیار بالایی در حال پیگیری و ساخت است.

وی افزود: «سناریوی پیش‌رو این است که خط راه‌آهن از ناحیه "نِرنادزور" وارد قلمرو ارمنستان شده و سپس از محدوده "آگاراک" خارج شود. در چنین شرایطی، جریان‌های اصلی و محموله‌های کلان بین‌المللی به جای آنکه از مسیر مرکزی ارمنستان عبور کرده و وارد ترکیه شوند، ترجیح خواهند داد از طریق مسیر جایگزین یعنی جمهوری خودمختار نخجوان به ترکیه متصل شوند. بی‌تردید این خط راه‌آهن ساخته خواهد شد و ما نیز حق کامل برای رقابت داریم؛ اما با ارزیابی دقیق شرایط کنونی و تداوم تسلط فعلی بر راه‌آهن، متوجه شده‌ایم که عملاً توانایی رقابت در این میدان را نخواهیم داشت.»

سفر به مسکو و چالش همه‌پرسی اتحادیه اروپا

علیرغم این اظهارات که نشان‌دهنده شکاف در روابط دوجانبه است، نخست‌وزیر ارمنستان در تلاشی برای تعدیل مواضع خود تأکید کرد: «ما نه تنها هیچ‌گونه تمایلی برای قطع کامل پیوندها و روابط خود با فدراسیون روسیه نداریم، بلکه برعکس، خواهان تعمیق و گسترش هرچه بیشتر این مناسبات هستیم؛ اما این تعمیق روابط باید در یک محیط کاملاً جدید و بر اساس شرایط نوین صورت پذیرد.»

بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، قرار است نیکول پاشینیان در آینده‌ای نزدیک یک سفر رسمی به شهر مسکو داشته باشد و با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دیدار و گفت‌وگو کند.

وی اعلام کرد که موضوع پرچالش مدیریت شبکه راه‌آهن یکی از کلیدی‌ترین محورهای این مذاکرات خواهد بود، هرچند تاریخ دقیق این سفر هنوز به طور رسمی نهایی نشده است.

اعلام خبر این سفر پس از دیدار اخیر رهبران دو کشور در شهر بیشکک صورت گرفت. در جریان همان دیدار بود که ولادیمیر پوتین بار دیگر به پاشینیان پیشنهاد داد تا برای پیوستن ارمنستان به اتحادیه اروپا، یک همه‌پرسی عمومی در این کشور برگزار کند.

در واکنش به این پیشنهاد، نخست‌وزیر ارمنستان تأکید کرد که با تصویب قوانین مربوط به همگرایی با اتحادیه اروپا، دولت ایروان تعهدات خود در قبال «اتحادیه اقتصادی اوراسیا» را نقض نکرده است.

پاشینیان گفت: «این موضوع هنوز به آن درجه از پختگی نرسیده که بخواهیم آن را در معرض یک همه‌پرسی ملی قرار دهیم؛ در حقیقت، ما این قانون را در پارلمان به تصویب رساندیم تا نیازی به برگزاری همه‌پرسی در سطح جامعه نداشته باشیم.»

رقابت قدرت‌ها بر سر ساخت نیروگاه هسته‌ای

بخش دیگری از این مصاحبه تلویزیونی، به موضوع بسیار حیاتی و استراتژیک احداث نیروگاه هسته‌ای جدید در ارمنستان اختصاص داشت.

پاشینیان با اعلام اینکه دولت در حال ارزیابی گزینه‌های مختلف است، گفت: «ما به شدت در جستجوی یافتن بهترین و مطلوب‌ترین پیشنهاد فنی و اقتصادی هستیم. هر کشوری که بهترین پیشنهاد را ارائه دهد، با همان طرف وارد همکاری خواهیم شد. ما هرگز این گزینه را رد نکرده‌ایم که ممکن است پروژه احداث نیروگاه هسته‌ای جدید را با مشارکت فدراسیون روسیه به مرحله اجرا درآوریم.»

هنگامی که مجری برنامه یادآور شد که «شما پیش‌تر تأکید کرده بودید که تنوع‌بخشی در حوزه تأمین انرژی نیز از اهداف راهبردی دولت است»، پاشینیان پاسخ داد: «من همواره گفته‌ام که جمهوری ارمنستان می‌تواند به یک کشور کاملاً خودکفا در عرصه انرژی تبدیل شود، چرا که منابع عظیمی دارد.

در حال حاضر، ظرفیت تولید برق در نیروگاه هسته‌ای فعلی ما 400 مگاوات است. این در حالی است که ما از سال 2018 میلادی به این سو، بیش از 1200 مگاوات ظرفیت جدید ایجاد کرده‌ایم. در مرحله بعدی، باید تمرکز خود را بر روی ایجاد تأسیسات ذخیره‌سازی انرژی (باتری‌ها) و همچنین توسعه تولید هیدروژن سبز معطوف سازیم. فارغ از تمامی این مسائل، اصل بنیادین برای ما این است که نباید تحت هیچ شرایطی، وابستگی نامتناسبی به هیچ کشور خاصی داشته باشیم.»

دولت ارمنستان در برنامه‌های کلان خود تعهد داده که تا پایان سال 2027 میلادی، تصمیم نهایی خود را در خصوص تکنولوژی مورد استفاده برای ساخت نیروگاه هسته‌ای جدید اتخاذ کند.

در ماه مارس سال جاری، پاشینیان اعلام کرد که ایروان تصمیم راهبردی خود را برای استفاده از فناوری «راکتورهای کوچک مدولار» (SMR) نهایی کرده، اما هنوز مشخص نکرده که این قرارداد استراتژیک با کدام کشور امضا خواهد شد.

در حال حاضر ارمنستان برای احداث این نیروگاه نوین، در حال انجام مذاکرات فشرده با پنج قدرت جهانی شامل آمریکا، روسیه، چین، کره جنوبی و فرانسه است.

انتهای پیام/