به گزارش خبرگزاری تسنیم از نطنز، دوران امامت امام حسن عسکری(ع) را می‌توان «دوران گذار استراتژیک» در تاریخ سیاسی تشیع نامید و با توجه به شرایط خفقانِ عباسی و سیاست «نظارت حداکثری» بر امام، ایشان با درک درست از محیط پیرامونی، دکترین سیاسی خود را بر سه محور کلیدی بنا نهادند.

«نهادینه‌سازی شبکه وکالت»، «معماریِ گذار به غیبت» و «مدیریتِ اطلاعات در فضای امنیتی» سه محور کلیدی دکترین سیاسی امام حسن عسکری(ع) است که بر آن بنا نهاده شده بود و تحلیلِ این دکترین در عصر حاضر، درس‌آموخته‌های دقیقی برای حکمرانی در شرایطِ تحریم و فشارهای چندلایه ارائه می‌دهد.

امام حسن عسکری(ع) با هوشمندیِ تمام، در حال آماده‌سازی جامعه برای عصری بود که در آن «دسترسی مستقیم» به آن امام همام ممکن نخواهد بود در حالی که راهبرد آن حضرت تقویتِ «شبکه وکلا» بود. 

در علوم سیاسی مدرن، این اقدام نوعی «تاب‌آوری سیستمی» محسوب می‌شود و ِن حضرت با تفویض اختیاراتِ قضایی و اجرایی به نوابِ معتمد در مناطق جغرافیایی مختلف، مدل «رهبری توزیع‌شده» را پیاده کردند.

این مدل دقیقاً پاسخی به نیازهای امروز نهادهای استراتژیک برای جلوگیری از تک‌نقطه‌ای بودنِ بحران‌ها است و در شرایطی که هسته‌های اصلی تحت فشار هستند، تقویت شبکه‌های جانبی و خودمختارِ وفادار به ارزش‌های بنیادین، تنها راهِ بقای یک نظامِ سیاسی است.

تقیه‌ در اندیشه امام عسکری (ع) یک کنشِ منفعلانه نبود، بلکه یک «ضد-اطلاعات» هوشمندانه بود و آن حضرت با استفاده از رمزگذاری‌های ارتباطی و محدود کردن دایره نخبگان نزدیک، توانستند نفوذ دستگاه‌های اطلاعاتی عباسی را خنثی کنند.

در عصر جنگ ترکیبی و نظارت دیجیتال، دکترین ایشان بر اهمیت «امنیت ارتباطات» و «تفکیک سطوح دسترسی به اطلاعات» تأکید دارد و حفظ توانمندی‌های کلیدی هسته سخت قدرت در پناه تدابیر حفاظتی، درسی است که امام برای عبور از گردنه‌هایِ سختِ تاریخی به ما آموخته‌اند.

یکی از بزرگترین دغدغه‌های امام، جلوگیری از «بحران مشروعیت» و «سردرگمی سیاسی» پس از غیبت بود و ایشان با برگزاری جلسات تبیینی و تألیفاتِ استدلالی، جامعه شیعه را از سطح «عوام‌محوری» به سطحِ «نخبگیِ سیاسی» ارتقا دادند.

آن حضرت به پیروانشان آموختند که در فقدان رهبر حاضر، «اصول ثابت» (ایدئولوژی) است که مرجع تصمیم‌گیری است؛ در جامعه‌ امروز، نیاز به «سوادِ سیاسی» و «تحلیل راهبردی» برای عموم مردم، برای جلوگیری از روایت‌های جعلیِ دشمن ضروری است.

دکترینِ حضرت امام حسن عسکری(ع) تأکید دارد که قدرت نرم یک جامعه، نه در تجهیزات، بلکه در «عمق استراتژیکِ فکری» پیروانش نهفته است؛ دکترین سیاسی امام حسن عسکری(ع)، مدیریت دقیق منابع در شرایطِ کمبود و فشار بود.

آن حضرت به جای مواجهه مستقیمِ نظامی که می‌توانست به حذفِ فیزیکی رهبری و فروپاشیِ تشکیلاتی منجر شود، به «استراتژیِ بقا و توسعه» روی آوردند.

این رویکرد، درس بزرگی برای جمهوری اسلامی ایران در تقابل با فشارهایِ بین‌المللی است و آن «تقویت ساختارهای درونی، ایجاد شبکه‌های مقاومِ غیرمتمرکز و حفظ انسجام فکری حول محور ولایت، حتی در غبارآلودترین شرایطِ سیاسی» است.

یادداشت از رضا زمانی، دکتری علوم سیاسی

انتهای پیام/804