به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، در تاریخ 19 سپتامبر 2024، با در نظر گرفتن این واقعیت تاریخی و ژئوپلیتیک که در 20 سپتامبر 2023 حاکمیت دولتی جمهوری آذربایجان بر تمام قلمرو این کشور به طور کامل احیا و تثبیت شد، فرمان ویژه‌ای را به امضا رساند. بر اساس این فرمان رسمی، سندی تحت عنوان «تأسیس روز حاکمیت دولتی در جمهوری آذربایجان» به تصویب رسید تا این دستاورد مهم در تقویم سیاسی باکو ثبت گردد.

طبق این دستورالعمل حکومتی، روز 20 سپتامبر در سراسر جمهوری آذربایجان به عنوان «روز حاکمیت دولتی» با برگزاری مراسم‌های ویژه گرامی داشته می‌شود. این روز نمادی از پایان دهه‌ها مناقشه فرسایشی و استقرار مجدد و بلامنازع قدرت مرکزی باکو بر مناطق جدایی‌طلب محسوب می‌شود؛ رویدادی که موازنه قوا در قفقاز جنوبی را دستخوش تغییری بنیادین ساخت.

همزمان با این رویداد ملی، امروز در جمهوری آذربایجان روز آزادسازی و بازگشت حاکمیت به شهرهای استراتژیک خان‌کندی (مرکز قره‌باغ)، خوجالی، خوجاوند و آغ‌دره نیز با حضور مقامات لشکری و کشوری جشن گرفته می‌شود؛ شهرهایی که برای نزدیک به سه دهه خارج از کنترل دولت مرکزی قرار داشتند و بازپس‌گیری آن‌ها با خروج نیروهای نیابتی و انحلال تشکیلات خودخوانده، نقطه عطفی در معادلات ژئوپلیتیک قفقاز به شمار می‌رود.

عملیات 24 ساعته و خلع سلاح در قره‌باغ

وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان به مناسبت فرا رسیدن «روز حاکمیت دولتی»، بیانیه‌ای تفصیلی و تحلیلی صادر کرد که در آن به ابعاد مختلف نظامی، دیپلماتیک و راهبردی این رویداد پرداخته شده است.

در متن این بیانیه دیپلماتیک با اشاره به تحولات میدانی سال گذشته و تغییرات دراماتیک در نقشه منطقه آمده است: «در روزهای 19 و 20 سپتامبر 2023، سلسله اقدامات محلی ضدتروریستی با هدف خلع سلاح بقایای نیروهای مسلح ارمنستان و اخراج کامل آن‌ها از قلمرو حاکمیتی کشورمان، در منطقه قره‌باغ جمهوری آذربایجان با موفقیت و قاطعیت به اجرا درآمد. به این ترتیب، در نتیجه این عملیات دقیق و هماهنگ که در کمتر از 24 ساعت به اهداف از پیش تعیین‌شده خود دست یافت، حاکمیت دولتی و سیطره کامل قانون بر تمامی سرزمین‌هایمان تضمین و تثبیت گردید.»

دستگاه دیپلماسی باکو در ادامه بیانیه خود، پیروزی در این کارزار نظامی را نتیجه عواملی کلیدی دانسته و تأکید می‌کند: «در دستیابی به این پیروزی تاریخی و سرنوشت‌ساز، آمادگی بالای حرفه‌ای، شجاعت بی‌نظیر و قهرمانی نیروهای مسلح جمهوری آذربایجان نقشی تعیین‌کننده و قاطع ایفا کرد. این موفقیت چشمگیر تحت رهبری داهیانه و در سایه اراده استوار سیاسی الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان و فرمانده کل قوا، به منصه ظهور رسید و صفحه جدیدی در تاریخ منطقه ورق زد.»

حفاظت از غیرنظامیان و انهدام زیرساخت‌های نظامی

بخش دیگری از این بیانیه به رویکرد حقوق بشری و نظامی باکو در جریان این درگیری‌ها اختصاص یافته است. نهاد سیاست خارجی جمهوری آذربایجان خاطرنشان می‌سازد که در طول اجرای اقدامات محلی ضدتروریستی، طرف آذربایجانی توجه ویژه و مضاعفی به حفظ امنیت و جان جمعیت غیرنظامی مستقر در منطقه داشته است.

بر این اساس، اهداف تعیین‌شده برای حملات، به هیچ وجه شامل افراد غیرنظامی یا زیرساخت‌های شهری و شهروندی نبوده، بلکه منحصراً اهداف نظامی مشروع و شبکه‌ها و زیرساخت‌های متعلق به تشکیلات مسلح غیرقانونی مورد اصابت و انهدام قرار گرفتند.

این رویکرد به منظور جلوگیری از بروز فجایع انسانی و حفظ جان شهروندان اتخاذ شده بود و تلاش شد تا از هرگونه تلفات ناخواسته در میان غیرنظامیان جلوگیری به عمل آید.

واقعیت‌های نوین ژئوپلیتیک و چشم‌انداز صلح با ارمنستان

وزارت خارجه جمهوری آذربایجان با اشاره به پیامدهای دیپلماتیک این پیروزی می‌افزاید: احیای حاکمیت دولتی جمهوری آذربایجان، یک واقعیت سیاسی کاملاً نوین را در پهنه قفقاز خلق کرده است؛ واقعیتی که درهای جدیدی را برای عادی‌سازی روابط میان باکو و ایروان و استقرار یک صلح پایدار، همه‌جانبه و مستحکم در منطقه گشوده است.

جمهوری آذربایجان با نمایش عملی پایبندی خود به دستورکار صلح، به صورت پیوسته، هدفمند و با حسن نیت، گام‌هایی اساسی در مسیر عادی‌سازی روابط دوجانبه برداشته است تا از مداخلات مخرب بازیگران فرامنطقه‌ای جلوگیری کند.

در ادامه این بیانیه با اشاره به تحرکات دیپلماتیک ماه‌های اخیر آمده است: «دیدار تاریخی و سه‌جانبه با حضور رهبران جمهوری آذربایجان، آمریکا و ارمنستان که در تاریخ 8 اوت 2025 در واشنگتن برگزار شد، به عنوان یک مرحله حیاتی و مهم در روند صلح و عادی‌سازی مناسبات ارزیابی می‌شود.

توافقات اصولی به دست آمده در جریان این مذاکرات و دیدارهای متناوب رهبران آذربایجان و ارمنستان، نه تنها برای تضمین صلح پایدار و ثبات خلل‌ناپذیر در منطقه از اهمیتی راهبردی برخوردار است، بلکه بستر مناسبی را برای شکوفایی و بالفعل ساختن پتانسیل‌های عظیم اقتصادی منطقه فراهم می‌آورد.»

کریدورهای ترانزیتی و ادغام اقتصاد منطقه‌ای

دستگاه سیاست خارجی باکو همچنین به ابعاد اقتصادی و ترانزیتی این تحولات پرداخته و تصریح می‌کند: «احیا و بازسازی پیوندهای اقتصادی و تجاری در منطقه، اجرای اقدامات اعتمادساز در این مسیر و همچنین تسهیل روند ادغام منطقه‌ای مسیرهای حمل‌ونقل و لجستیک بین‌المللی، سود سهام اقتصادی نوین و فرصت‌های بی‌بدیلی برای همکاری ایجاد خواهد کرد.

این دستاوردهای اقتصادی نه تنها منافع جمهوری آذربایجان و ارمنستان را تأمین می‌کند، بلکه برای تمامی بازیگران و طرف‌های ذی‌نفع منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در مسیر کریدورهای ترانزیتی سودمند خواهد بود.

با در نظر گرفتن این فرصت تاریخی استثنایی برای استقرار صلح، حل و فصل نهایی مسائل باقیمانده که برای امضای توافقنامه جامع صلح میان باکو و ایروان و عادی‌سازی کامل روابط ضروری است، از اهمیتی بسزا و حیاتی برخوردار می‌باشد.»

پروژه بازگشت بزرگ؛ پاکسازی مین‌ها و توسعه پایدار

این بیانیه در بخش پایانی خود به تشریح اقدامات سازندگی دولت در مناطق بازپس‌گرفته‌شده پرداخته و می‌افزاید: «امروز، جمهوری آذربایجان در حال اجرای پروژه‌های کلان و برنامه‌های گسترده‌ای برای بازسازی و احیای سرزمین‌های آزادشده است. هدف از این پروژه‌های زیربنایی، تضمین بازگشت امن و عزتمندانه آوارگان اجباری سابق به زادگاه و سرزمین مادری خود و همچنین ایجاد زیرساخت‌های لازم برای توسعه پایدار و همه‌جانبه این مناطق است.

به موازات این اقدامات عمرانی، خنثی‌سازی خطرات مرگبار ناشی از مین‌های کاشته‌شده در دوران اشغال و همچنین تعیین تکلیف سرنوشت افراد مفقودالاثر، در زمره اصلی‌ترین و فوری‌ترین اولویت‌های بشردوستانه کشورمان قرار دارد که نیازمند توجه و حمایت نهادهای بین‌المللی است.»

وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان در پایان این بیانیه رسمی تأکید می‌کند: «روز حاکمیت دولتی، نمادی باشکوه از وفاداری عمیق ملت آذربایجان به استقلال، اراده ملی و تمامیت ارضی کشور است. این روز تاریخی و فرخنده، فرصتی مغتنم و مهم برای ابراز احترام و ادای دین به روح پاک و یاد پرافتخار شهدایی است که جان خود را فدا کردند. این روز، رسالتی سنگین برای پاسداشت پیروزی تاریخیِ به‌دست‌آمده به قیمت خون آنان و انتقال مفاهیم و ارزش‌های والای آن به نسل‌های آینده بر دوش ما می‌گذارد. حاکمیت دولتی جمهوری آذربایجان ابدی، غیرقابل‌تقسیم و خدشه‌ناپذیر است.»

انتهای پیام/