به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، تحرکات دیپلماتیک، اقتصادی و ژئوپلیتیک اتحادیه اروپا در منطقه حساس قفقاز جنوبی با محوریت ارمنستان وارد مرحله تازه‌ای شده است.

در همین چارچوب و در ادامه تلاش‌های غرب برای نفوذ بیشتر در این منطقه، واسیلیس ماراگوس، سفیر اتحادیه اروپا در ایروان، طی سخنانی در شهر وانادزور ارمنستان اعلام کرد که بروکسل انتظار دارد امتیازات تجاری و معافیت‌های گمرکی ویژه‌ای که برای کالاهای ارمنی در نظر گرفته شده، به زودی و با سرعت بالایی وارد فاز اجرایی شود.

این دیپلمات ارشد اروپایی با اشاره به روند رو به رشد و بی‌سابقه مناسبات دوجانبه میان ایروان و بروکسل، اظهار داشت: «روابط میان اتحادیه اروپا و جمهوری ارمنستان در طول تاریخ هیچ‌گاه تا این حد نزدیک و درهم‌تنیده نبوده است؛ از این رو، نهادها و ساختارهای اروپایی به صورت شبانه‌روزی و مستمر در حال تلاش هستند تا این مناسبات و نزدیکی دیپلماتیک را در عرصه‌های میدانی، برای مردم بسیار ملموس‌تر و عینی‌تر سازند.»

امتیازات تجاری اروپا؛ ابزاری برای مقابله با روسیه

سفیر اتحادیه اروپا در ادامه اظهارات خود، با اشاره‌ای معنادار و بدون نام بردن مستقیم از روسیه، به تنش‌های تجاری و سیاسی اخیر میان مسکو و ایروان پرداخت.

وی شریک سنتی ارمنستان را عامل ایجاد محدودیت‌های اقتصادی معرفی کرد و گفت: «در پی اتخاذ برخی تدابیر بسیار سخت‌گیرانه و اقدامات قهری که از سوی شریک شمالی و مهم ارمنستان علیه صادرات این کشور اعمال شد، اتحادیه اروپا تصمیم گرفت تا چتر حمایتی خود را در حوزه تجارت و بازرگانی برای ایروان به شکل قابل‌توجهی گسترده‌تر کند.»

این اظهارات در واقع به بسته جدید امتیازات تجاری بروکسل برای ارمنستان اشاره دارد؛ طرحی جامع که بر اساس آن، چند صد قلم از کالاهای تولیدی ارمنستان این فرصت استثنایی را پیدا خواهند کرد تا بدون پرداخت هرگونه عوارض گمرکی و تعرفه‌های تجاری، روانه بازارهای پهناور و پرمصرف اروپایی شوند.

این سیاست تشویقی از سوی بروکسل دقیقاً در برهه‌ای به ایروان پیشنهاد شده که اعمال محدودیت‌های مرزی و گمرکی از سوی روسیه، اقتصاد متکی به صادرات ارمنستان را تحت فشارهای مضاعفی قرار داده است. هدف پنهان و آشکار غرب از ارائه این بسته‌های تشویقی، کمک به صادرکنندگان ارمنی برای یافتن بازارهای جایگزین و در نهایت، کاهش وابستگی ساختاری و تاریخی اقتصاد ارمنستان به روسیه است.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، این رژیم ترجیحی و معافیت‌های گمرکی به صورت موقت و برای یک بازه زمانی محدود اعمال خواهد شد و طیف وسیعی از محصولات صادراتی ارمنستان را تحت پوشش خود قرار می‌دهد.

ماراگوس با اشاره به روندهای قانونی این طرح در نهادهای اروپایی خاطرنشان کرد: «در همین هفته گذشته، شاهد آن بودیم که پارلمان اروپا با اکثریت آرا به این پیشنهاد رأی مثبت داد. ما اکنون بی‌صبرانه و با امیدواری بسیار منتظر هستیم تا این مصوبه در کوتاه‌ترین زمان ممکن، شکل رسمی و قانونی به خود بگیرد و در دستور کار اجرایی قرار گیرد.»

بازی با کارت لغو روادید؛ توپ در زمین مقامات ارمنستان

اتحادیه اروپا که همواره از مسئله صدور روادید و تسهیل تردد به عنوان ابزاری قدرتمند برای همسوسازی کشورهای هدف و جذب افکار عمومی استفاده می‌کند، در قبال ارمنستان نیز دقیقاً همین سیاستِ آزموده‌شده را در پیش گرفته است.

سفیر اتحادیه اروپا به عنوان گواهی بر تعمیق روزافزون روابط میان دو طرف، به تداوم مذاکرات فشرده و سطح بالا میان ارمنستان و بروکسل بر سر موضوع آزادسازی و لغو روادید مسافرتی اشاره کرد.

وی در این باره اظهار داشت: «در حال حاضر، جمهوری ارمنستان تنها کشور در سطح جهان است که ما با آن وارد گفت‌وگوهای مستقیم و رسمی برای آزادسازی روادید شده‌ایم. بروکسل انتظار دارد که در این حوزه حساس، شاهد پیشرفت‌های ملموس، عملی و سریعی باشد.»

وی با بیان اینکه یک برنامه اقدام جامع و مدون برای این منظور از سوی نهادهای اروپایی تدوین شده و دولت ارمنستان در حال کار و برنامه‌ریزی دقیق بر روی مفاد آن است، مسئولیت نهایی پیشبرد این طرح را متوجه مقامات ایروان دانست. رئیس نمایندگی اتحادیه اروپا در ارمنستان با استفاده از ادبیات دیپلماتیک تأکید کرد که در شرایط کنونی، اصطلاحاً «توپ در زمین مقامات ارمنستان است».

واسیلیس ماراگوس با ابراز خوش‌بینی نسبت به چشم‌انداز این فرآیند پیچیده افزود: «با توجه به پیشرفت‌ها و اراده‌ای که تاکنون در این مسیر به چشم دیده‌ایم، من اطمینان کامل دارم که تحقق این هدف چندان به طول نخواهد انجامید. نهادهای اروپایی نیز به صورت کاملاً فعالانه و با تمام توان در حال همکاری هستند تا این وعده جذاب را در آینده‌ای نزدیک به مرحله اجرا درآورده و محقق سازند.»

سرمایه‌گذاری در سیونیک و کریدورهای ژئوپلیتیک قفقاز

بخش دیگری از برنامه‌های راهبردی و بلندمدت اروپا در ارمنستان، معطوف به جنوبی‌ترین، حساس‌ترین و استراتژیک‌ترین استان این کشور یعنی استان سیونیک است.

سفیر اتحادیه اروپا در جمع حاضران اعلام کرد که هیئت‌های تخصصی اروپایی در هفته آینده سفری مهم به منطقه سیونیک خواهند داشت؛ منطقه‌ای که ساختارهای اروپایی قصد دارند با هدف ادعاییِ «حمایت از توسعه استانی و تقویت کسب‌وکارها»، سرمایه‌گذاری هنگفتی بالغ بر 250 میلیون یورو در آن انجام دهند.

اهمیت ژئوپلیتیک این منطقه زمانی مضاعف می‌شود که بدانیم مسیر ترانزیتی و جنجالی موسوم به «تریپ» (TRIPP) نیز دقیقاً از همین جغرافیای حساس عبور خواهد کرد.

این مسیر مواصلاتی، علاوه بر کارکرد اولیه خود مبنی بر اتصال خاک اصلی جمهوری آذربایجان به منطقه برون‌بوم نخجوان و ایجاد یک حلقه ارتباطی بسیار کلیدی در کریدور تجاری ترانس-خزر، پروژه‌های کلان دیگری از جمله احداث خطوط لوله انتقال نفت و گاز، شبکه‌های فیبر نوری و زیرساخت‌های استراتژیک انتقال انرژی را نیز در بطن خود جای داده که می‌تواند نقشه ژئواکونومیک منطقه را دگرگون سازد.

این تحرکات دقیقاً در راستای وعده‌های پیشین مقامات ارشد اروپایی ارزیابی می‌شود. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، چند ماه پیش در جریان سفرهای منطقه‌ای خود به ارمنستان و سپس جمهوری آذربایجان، رسماً اعلام کرده بود که «خانواده اروپایی» آمادگی کامل دارد تا سقف 200 میلیون یورو در پروژه‌های این منطقه سرمایه‌گذاری کند.

هدف اعلامی غرب از تزریق این منابع مالی، توسعه خطوط ارتباطی در حوزه‌های حمل‌ونقل، انرژی و اتصالات دیجیتال، کاهش گسست‌های اقتصادی در منطقه و در نهایت، پیوند دادن هرچه مستحکم‌تر منطقه استراتژیک قفقاز جنوبی به قاره اروپا و آسیای مرکزی عنوان شده تا از این طریق، نفوذ بازیگران سنتی منطقه به حداقل برسد.

نفوذ نرم؛ شبکه‌سازی مدنی تحت پوشش تاب‌آوری دموکراتیک

بُعد دیگر حضور و مداخله همه‌جانبه غرب در قفقاز، سرمایه‌گذاری کلان روی شبکه‌های اجتماعی، نهادهای غیردولتی (NGO) و نفوذ فرهنگی است.

واسیلیس ماراگوس در سخنرانی خود بر این بُعد نیز تأکید ویژه‌ای ورزید و گفت: «این مسئله واقعاً حیاتی و اساسی است که ما به حمایت‌های بی‌دریغ خود از سرمایه انسانی ادامه دهیم. حفظ و ارتقای این سرمایه انسانی در هر کشوری، نه تنها برای شکوفایی پایدار اقتصاد، بلکه برای تضمین تاب‌آوری دموکراتیک و تاب‌آوری اجتماعی امری کاملاً ضروری و غیرقابل انکار است؛ مقوله‌ای که ما نیازمند آن هستیم تا در آینده، شاهد بروز و ظهور بسیار بیشتر آن در سطوح مختلف جوامع باشیم.»

این اظهارات هدفمند در حاشیه حضور سفیر اتحادیه اروپا در جشنواره سالانه و بین‌المللی «میت‌اوست» (MitOst) در شهر وانادزور بیان شد؛ جشنواره‌ای که با شعار پرطمطراق «تاب‌آوری دموکراتیک در عمل: جامعه مدنی در کشاکش تحولات و ابهامات» برگزار شد.

لازم به ذکر است که تشکیلات MitOst در واقع یک شبکه بین‌المللی، فرامرزی و سازمان‌یافته است که افراد، کنشگران مدنی و سازمان‌های فعال در حوزه‌های به اصطلاح تغییرات اجتماعی، تبادلات فرهنگی، کنشگری فعال در عرصه عمومی، همبستگی اجتماعی و اهداف مشابه را زیر یک چتر واحد گرد هم می‌آورد.

این شبکه غربی در حال حاضر بیش از هزار عضو فعال و آموزش‌دیده از 40 کشور مختلف جهان دارد. در همین راستا، از روز گذشته، حدود 80 نفر از نمایندگان ارشد نهادهای جامعه مدنی از کشورهای اروپای شرقی و شمال آفریقا در شهر وانادزور گردهم آمده‌اند تا شبکه‌سازی‌های همسو با سیاست‌های مداخله‌جویانه غرب را در این منطقه حساس به پیش ببرند.

انتهای پیام/