به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، سرگئی شایگو، دبیر شورای امنیت روسیه، در تازه‌ترین مواضع خود با اشاره به پویایی‌های ژئوپلیتیک در قفقاز جنوبی، اعلام کرد که بحران در روابط میان مسکو و باکو با موفقیت پشت سر گذاشته شده است و از این پس، دو کشور باید با شتاب بیشتری به سوی تقویت و تعمیق همه‌جانبه همکاری‌های راهبردی حرکت کنند.

فصل نوین همکاری‌های راهبردی مسکو و باکو

دبیر شورای امنیت روسیه که در نشست اعضای هیئت رئیسه «شورای علمی-کارشناسی شورای امنیت» این کشور سخن می‌گفت، با تشریح دستاوردهای دیپلماتیک اخیر میان روسیه و جمهوری آذربایجان اظهار داشت: «ما با خرسندی فراوان اعلام می‌کنیم که دوره بحرانی اخیر در پیوندهای دوجانبه، در نتیجه تلاش‌های مشترک، سازنده و مستمر مسکو و باکو با موفقیت پشت سر گذاشته شده است.»

به گفته این مقام عالی‌رتبه امنیتی روس، در مقطع کنونی، روسیه و جمهوری آذربایجان یک مأموریت و هدف واحد را پیش روی خود دارند و آن توسعه روزافزون و پایدار همکاری‌ها در تمامی عرصه‌هاست که کاملاً در راستای توافقات روسای جمهور دو کشور ارزیابی می‌شود.

سرگئی شایگو با تأکید بر اهمیت حیاتی پایه‌های حقوقی این مناسبات خاطرنشان کرد که این توسعه همه‌جانبه باید بر بستر معاهدات دوجانبه، از جمله «بیانیه تعاملات هم‌پیمانی» که در عالی‌ترین سطح سیاسی به امضا رسیده است، استوار باشد.

وی همچنین تصریح کرد که تعاملات متقابل مسکو و باکو باید همواره با تکیه بر اصول بنیادین حسن همجواری و شراکت راهبردی تداوم یابد.

توسعه چشم‌انداز اقتصادی؛ از خزر تا کریدور شمال-جنوب

در همین ارتباط، کنستانتین تاسیتس، کارشناس برجسته مسائل قفقاز جنوبی، با ابراز اطمینان از آینده روابط استراتژیک میان روسیه و جمهوری آذربایجان، تأکید کرد که در اولویت نخست، تعاملات مسکو و باکو در حوزه‌های کلیدی اقتصاد و زیرساخت‌های حمل‌ونقل با شتاب چشمگیری فعال‌تر خواهد شد.

این تحلیلگر ارشد مسائل اوراسیا تصریح کرد: «به احتمال بسیار زیاد، هم در جریان مذاکرات تلفنی ولادیمیر پوتین و الهام علی‌اف در 10 روز گذشته، و هم در محورهای سخنرانی امروز سرگئی شایگو، کانون اصلی توجهات بر توسعه حوزه‌های سنتی همکاری‌های دوجانبه، به ویژه در بخش اقتصاد و با هدف افزایش حجم مبادلات تجاری استوار بوده است.»

تاسیتس در تشریح ابعاد این همکاری‌ها افزود: «نخست آنکه، روسیه به عنوان بازار هدف اصلی و سنتی برای صادرات محصولات غیرنفتی جمهوری آذربایجان شناخته می‌شود. از این رو، برنامه‌های باکو برای تنوع‌بخشی به اقتصاد داخلی خود، تنها در سایه همکاری تنگاتنگ راهبردی با روسیه قابل حل و تحقق است.»

وی با اشاره به حوزه انرژی به عنوان دومین محور کلیدی همکاری‌های دوجانبه یادآور شد: «دومین جهت‌گیری مهم، تعاملات گسترده در بخش انرژی است. با توجه به این واقعیت که هر دو کشور در حوزه پرظرفیت دریای خزر همسایه یکدیگر محسوب می‌شوند، پتانسیل بسیار بالایی برای همکاری در این بخش وجود دارد و این امکان کاملاً محتمل است که در آینده‌ای نزدیک پروژه‌های چشمگیر و جدیدی در این عرصه تعریف و عملیاتی شود.»

بازیابی نقش ژئواکونومیک باکو در ترانزیت جهانی

کارشناس مسائل قفقاز جنوبی، محور سوم توسعه روابط را زیرساخت‌های ترانزیتی دانست و خاطرنشان کرد: «سومین بُعد این همکاری‌های استراتژیک، تعامل در حوزه لجستیک، حمل‌ونقل و ترانزیت کالا است که مستقیماً با توسعه و تکمیل مگاپروژه بین‌المللی کریدور "شمال-جنوب" گره خورده است.

در حال حاضر، هم در قلمرو جمهوری آذربایجان و هم در خاک فدراسیون روسیه، عملیات نوسازی شبکه‌های ریلی، جاده‌ای و پایانه‌های مرزی با هدف افزایش چشمگیر ظرفیت عبور و مرور این کریدور و بالا بردن حجم ترانزیت کالا در حال انجام است که منافع اقتصادی سرشاری برای هر دو طرف به همراه خواهد داشت.»

کنستانتین تاسیتس در پایان ارزیابی خود نتیجه‌گیری کرد: «عملیاتی شدن و اجرای کامل ظرفیت‌های پروژه "شمال-جنوب"، برای جمهوری آذربایجان درآمدهای ترانزیتی هنگفت و بهره‌وری حداکثری از سیستم حمل‌ونقل را به ارمغان خواهد آورد.

از سوی دیگر، فدراسیون روسیه نیز برای مقابله مؤثر با فشارهای تحریمی غرب و توسعه تجارت خارجی خود، به شدت نیازمند دسترسی ایمن و پایدار به بازارهای کشورهای دوست در حوزه "جنوب جهانی" است که باکو در این مسیر نقش یک شاهراه و پل ارتباطی حیاتی را برای مسکو ایفا می‌کند.»

ریشه‌های انشقاق در ارمنستان و ائتلاف در آذربایجان

بررسی روند تحولات قفقاز جنوبی در ماه‌های گذشته نشان می‌دهد که دکترین سیاست خارجی ارمنستان تحت هدایت غرب‌گرایان، دچار یک دگردیسی ساختاری شده است. تعلیق عملی عضویت در پیمان امنیت دسته‌جمعی، خودداری از شرکت در نشست‌های رهبران کشورهای مستقل همسود و دعوت از هیئت‌های نظامی و اطلاعاتی ناتو به ایروان، مسکو را به این نتیجه رسانده که دولت پاشینیان قصد دارد باج‌دهی ژئوپلیتیک به غرب را جایگزین اتحاد با روسیه کند.

این در حالی است که کارشناسان معتقدند وعده‌های بروکسل و واشنگتن برای تأمین امنیت و اقتصاد ارمنستان، سرابی بیش نیست و همان‌گونه که شایگو تأکید کرد، هزینه‌های این «ماجراجویی اروپایی» از جیب مسکو پرداخت نخواهد شد.

در نقطه مقابل، جمهوری آذربایجان با درک مقتضیات نظم نوین جهانی و اهمیت ائتلاف‌های منطقه‌ای، در مسیر تحکیم اتحاد راهبردی با مسکو گام برداشته است. امضای بیانیه اتحاد میان پوتین و علی‌اف در آستانه جنگ اوکراین و پس از آن، نقش‌آفرینی سازنده باکو در تکمیل حلقه‌های مفقوده کریدور ترانزیتی شمال-جنوب، نشان‌دهنده عمل‌گرایی دیپلماتیک همسایه شمالی ایران است.

در شرایطی که غرب با اعمال تحریم‌های بی‌سابقه، تلاش داشت شریان‌های اقتصادی روسیه را مسدود کند، تقویت پیوندهای ترانزیتی از مسیر جمهوری آذربایجان و ایران، به یک شاهرگ حیاتی برای اتصال روسیه به آب‌های آزاد و بازارهای نوظهور آسیایی مبدل شده است؛ موضوعی که عبور از هرگونه سوءتفاهم مقطعی میان مسکو و باکو را به یک ضرورت استراتژیک برای هر دو طرف تبدیل کرده است.

انتهای پیام/