به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، محمد ابراهیم‌نیا، با اشاره به کاهش ورودی منابع آبی کشور، گفت: حاکمیت باید به‌صورت جدی بررسی کند که چرا این شکست در مدیریت منابع آب اتفاق افتاده است؛ بخشی از این مسئله قطعاً ناشی از تغییرات اقلیمی و بخش قابل‌توجهی نیز ناشی از عوامل انسان‌ساخت است.
 

کاهش 10 درصدی بارش، افت 60 درصدی ورودی آب را رقم زد

وی افزود: در یکی از حوزه‌های آبریز کشور که نمی‌خواهم نام آن را ذکر کنم، بررسی‌ها نشان داد در یک سال آبی، میزان بارش حدود 10 درصد نسبت به متوسط کاهش داشته، اما ورودی آب به حوزه حدود 60 درصد کاهش یافته است. این اختلاف بسیار قابل‌توجه است و نشان می‌دهد صرفاً بررسی میزان بارش برای ارزیابی وضعیت منابع آب کافی نیست.

ابراهیم‌نیا ادامه داد: وقتی الگوی بارش و آنچه به‌عنوان «بارش مؤثر» شناخته می‌شود را بررسی کردیم، مشخص شد بخش زیادی از بارش‌ها در حد 7 یا 8 میلی‌متر بوده و عملاً نتوانسته به رواناب تبدیل شود.

وی تصریح کرد: از سوی دیگر، در برخی مناطق شدت و مدت بارش به‌گونه‌ای افزایش یافته که زمان تمرکز رواناب، که معمولاً در طراحی سامانه‌های مدیریت آب‌های سطحی مورد توجه قرار می‌گیرد، تغییر کرده است.

لزوم بازنگری در طراحی سازه‌های آب سطحی

رئیس امور آب، کشاورزی و محیط زیست سازمان برنامه و بودجه گفت: در چنین شرایطی، بسیاری از سازه‌های آب سطحی، به‌ویژه در شمال کشور، نیازمند بازنگری و طراحی مجدد هستند و باید عمق و ظرفیت آنها افزایش پیدا کند.

وی افزود: با این حال، همچنان در برخی موارد از منحنی‌های شدت بارش مربوط به چند دهه قبل در طراحی‌های مهندسی استفاده می‌شود و این موضوع نیازمند اصلاح است.

ابراهیم‌نیا تأکید کرد: یکی از نخستین اقداماتی که باید در کشور انجام شود، بازنگری در منحنی‌های شدت بارش با توجه به تغییرات اقلیمی و شرایط جدید، به‌ویژه در مناطق شهری، است.

افزایش بارش پاییزی به معنای پایان خشکسالی نیست

وی همچنین با اشاره به الگوی تاریخی بارش در کشور اظهار کرد: بر اساس آمارهای موجود در 56 تا 7 سال گذشته، حدود 25 درصد از بارش‌های کشور در پاییز و حدود 40 تا 45 درصد در تابستان اتفاق افتاده است.

رئیس امور آب، کشاورزی و محیط زیست سازمان برنامه و بودجه ادامه داد: بنابراین اگر پیش‌بینی افزایش 30 تا 35 درصدی بارش پاییزی نسبت به نرمال را در نظر بگیریم، باید توجه داشت که این افزایش به معنای پایان خشکسالی یا ورود قطعی به دوره ترسالی نیست.

وی توضیح داد: اگر متوسط بارش سالانه کشور را حدود 240 میلی‌متر در نظر بگیریم، 25 درصد آن معادل حدود 60 میلی‌متر است. افزایش 35 درصدی نسبت به این میزان، حدود 20 میلی‌متر بارش بیشتر ایجاد می‌کند که به‌تنهایی نمی‌تواند به معنای تغییر اساسی در وضعیت منابع آب کشور باشد.

عدم قطعیت بالای پیش‌بینی بارش زمستانی
ابراهیم‌نیا با اشاره به عدم قطعیت پیش‌بینی‌های مربوط به زمستان گفت: بر اساس آنچه از کارشناسان مختلف شنیده‌ایم، میزان عدم قطعیت پیش‌بینی‌ها برای زمستان بالاست. بنابراین نباید صرفاً بر اساس پیش‌بینی بارش پاییزی، تصور کنیم شرایط به‌طور کامل تغییر کرده و موضوع خشکسالی پایان یافته است.

وی تأکید کرد: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که باید برای سناریوهای مختلف آماده باشیم. اکنون سؤال اصلی این است که دستگاه‌های اجرایی و حاکمیت برای پاییز پیش‌رو چه تمهیداتی در نظر گرفته‌اند.

رئیس امور آب، کشاورزی و محیط زیست سازمان برنامه و بودجه، با اشاره به تجربه‌های کشور در مدیریت خشکسالی و سیلاب، گفت: تجربه‌های گذشته کشور در مواجهه با بحران‌های آبی و سیلابی، سرمایه‌ای ارزشمند برای بهبود مدیریت بحران‌های آینده است و باید از این تجربیات در تصمیم‌گیری‌های آتی استفاده کرد.

وی با اشاره به سیلاب‌های سال 1395 در استان‌های خوزستان، گلستان و لرستان افزود: به‌خوبی به خاطر دارم که در جریان سیلاب آن سال، در اتاق فرماندهی مقابله با سیل حضور داشتم و با توجه به شرایطی که در خوزستان ایجاد شده بود، تصمیم گرفته شد وزیر وقت نیرو از سد دز به‌صورت آنلاین با مردم صحبت کند.

ابراهیم‌نیا ادامه داد: وزیر وقت نیرو ساعت 2 بعدازظهر با هواپیمای فالکن به خوزستان رفت و شرایط جوی و پرواز در آن روز بسیار خاص بود. پس از انجام این گفت‌وگو با مردم، تا حدی آرامش و اطمینان نسبی از نظر امنیت اجتماعی در منطقه ایجاد شد.

وی با اشاره به سیلاب سال 1398 اظهار کرد: سیلاب 1398 نیز یکی از تجربه‌های تاریخی و بسیار مهم کشور بود که درس‌های زیادی در حوزه مدیریت منابع آب و مخازن سدها به همراه داشت.

رئیس امور آب، کشاورزی و محیط زیست سازمان برنامه و بودجه با بیان اینکه درباره نحوه مدیریت مخازن سدها در جریان سیلاب‌های گذشته دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است، گفت: برخی معتقدند که وزارت نیرو می‌توانست در آن مقطع مدیریت بهتری بر مخازن سدها داشته باشد؛ با این حال، نکته مهم این است که مجموعه این تجربه‌ها امروز در اختیار نظام تصمیم‌گیری کشور قرار دارد.

وی با اشاره به تجربه سد کرخه گفت: حجم مخزن این سد حدود 7 میلیارد مترمکعب است و قرار بود پس از رسیدن آب به شرایط نرمال، فرآیند تحویل قطعی آن انجام شود.

ابراهیم‌نیا افزود: در مقطعی مدیرعامل قرارگاه نزد من آمد و موضوع را مطرح کرد و در نهایت برای حل مسئله، موضوع به شورای عالی ارائه شد تا بتوانیم سازوکار لازم را برای انتقال به بهره‌بردار دولتی از این مجموعه فراهم کنیم. مسائل و چالش‌های آن دوره نیز در اسناد تاریخی ثبت شده است.

وی تأکید کرد: مباحث و تجربیات متعددی از این دوره‌ها وجود دارد، اما خوشبختانه امروز به نوعی شعور و بلوغ فکری و هم‌افزایی در این عرصه رسیده‌ایم.
رئیس امور آب، کشاورزی و محیط زیست سازمان برنامه و بودجه خاطرنشان کرد: تجربه‌های گذشته که در کشور رسوب کرده‌اند، می‌توانند نقش بسیار مهمی در بهبود مدیریت‌های آتی داشته باشند و استفاده از این سرمایه تجربی باید در تصمیم‌گیری‌های آینده مورد توجه قرار گیرد.

انتهای پیام/