به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، پس از مدت‌ها بالاخره رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه نیز سکوت خود درباره انتخابات آتی را شکست و در جمع مرم زادگاهش در استان ریزه گفت: «انتخاباتِ پیش رو را با کمک شما و با پیروزی، پشت سر خواهیم گذاشت».

اردوغان در شرایطی این حرف را زده که در یک سال اخیر، همواره درباره سناریوهای برگزاری انتخابات پیش از موعد سکوت کرده است. اما حالا بسیاری از تحلیلگران و فعالان رسانه‌ای نزدیک به نهاد ریاست جمهوری و حزب حاکم ترکیه می‌گویند: اردوغان برای برگزاری انتخابات پیش از موعد، حزب خود را تحت فشار گذاشته و از آنها خواسته هر چه زودتر مقدمات کار را فراهم کنند تا در اوایل سال 2027 میلادی، گام‌های نخست برداشته شود.

اما مساله اینجاست که حزب عدالت و توسعه، شرایط را مهیا نمی‌بیند و می‌خواهد به شکلی مودبانه و دور از حاشیه و جنجال، اردوغان را اقناع کند تا از خیر برگزاری انتخابات در سال 2027 بگذرد.

آنان بر این باورند که از اوضاع و احوال اقتصادی کنونی دولت، بوی بهبودی به مشام نمی‌رسد و بعید است که در سول سال 2027 میلادی هم، شرایط برای کاستن از تورم روزافزا و مشکلات معیشتی به نتیجه روشنی برسد و در صورتی که انتخابات از منظر بستر زمانی، با تورم، فقر و مشکلات معیشتی موازی شود، نه تنها خود اردوغان به عنوان نامزد پست ریاست جمهوری شکست خواهد خورد بلکه شمار کرسی‌های آکپارتی نیز آن قدر پایین خواهد آمد که حتی با حضور شرکای قبلی ائتلاف جمهور نخواهد توانست کابینه تشکیل دهد.

اتاق فکر آکپارتی چگونه به ماجرا می‌نگرد؟

پایگاه خبری تحلیلی مستقل یتکین ریپورت ترکیه در گزارشی به این اشاره کرده که فعلاً شرایط برای برگزاری انتخابات مهیا نیست. چرا که جودت ییلماز معاون رئیس جمهور و مهمت شیمشک وزیر امور مالی و دارایی، به تازگی از برنامه اقتصادی میان مدت جدیدی پرده برداری کردند که هیچ وعده طلایی و امیدوارکننده‌ای برای کاهش تورم در این گزارش نیست.

این گزارش می‌گوید: ظاهراً استراتژی انتخاباتی اردوغان و تاریخ‌های جایگزین انتخابات مورد بحث قرار گرفته است. پس از شکست سنگین اردوغان و آکپارتی در انتخابات محلی 31 مارس 2024 میلادی، توصیه اردوغان به رفقایش در مرکز راهبردی مطالعات انتخاباتی حزب، این بوده است: اگر نمی‌توانید از پیروزی حزب خودمان اطمینان کامل حاصل کنید، به سناریوهایی بیاندیشید که تضعیف احزاب رقیب را محقق کند.

یکی از اجزای مهم این استراتژی در حزب عدالت و توسعه، رفتن سراغ شهرداران وابسته به حزب جمهوری خلق و اعلام چنین دعوت مودبانه‌ای است: هر چه زودتر استعفا بدهید و به حزب ما بپیوندید!

حزب عدالت و توسعه پس از زندانی شدن اکرم امام اوغلو شهردار سابق استانبول، اعلام فشار بر دیگر شهرداران را نیز در دستور کار قرار داد و بعد از آن، سراغ اعضای شوراهای استانی احزاب مخالف رفت تا آنان را نیز جذب کند.

گفته می‌شود حزب حاکم در این مسیر، امتیازات مالی فراوانی اعطا کرده و در برخی موارد نیز از رانت های اطلاعاتی استفاده کرده و پس از جمع آوری داده‌های بسیار درباره فساد مالی رقبا، از آنها خواسته، یا استعفا دهند و به آکپارتی بپیودندند و یا پیه بازجویی محاکمه و حتی زندانی شدن را به تن خود بمالند. 

حالا حزب عدالت و توسعه و شخص اردوغان، در مسیر رقابت سیاسی جدید، با چند چالش بزرگ مواجه هستند که مهمترین آنها را می‌توان به این شکل دسته بندی کرد:
1.بحران اقتصادی و معضلات معیشتی مردم.
2.دشوارهای سیاسی و حقوقی برای تغییر قوانین انتخات به منظور هموارسازی مسیر نامزدی مجدد اردوغان.
3.فائق آمدن بر حزب نو به رهبری اوزگور اوزل.
4.تعیین تکلیف آرای کردها و حزب دمپارتی به عنوان مهمترین نهاد اقماری پ.ک.ک. 

مراد یتکین از تحلیلگران مشهور ترکیه معتقد است که تیم اردوغان برای گذار از بحران اقتصادی، فعلاً سناریو و راهبرد خاصی ندارد، اما خود اردوغان از رفقایش در شورای سیاست گذاری حزب خواسته، دروازه‌های حزب را به روی تمام شهرداران و نمایندگان احزاب رقیب بگشایند و به طور ویژه بر روی جذب آنان کار کنند.

یتکین در عین حال به برخی برگ برنده‌های اردوغان اشاره کرده و معتقد است که اقناع اوجالان برای انحلال و خلع سلاح پ.ک.ک، یک پیروزی سیاسی بزرگ برای آکپارتی است که مابه ازای انتخاباتی خودش را هم به دست خواهد آورد.

ولی مساله اینجاست که اردوغان در عین حال، برای تغییر قوانین انتخاباتی، نیاز به 350 رای در پارلمان ترکیه دارد و ائتلاف اردوغان – باغچلی توان تامین این عدد را ندارد و او تنها در صورتی می‌تواند نامزد شود که دمپارتی به عنوان حزب اقماری پ.ک.ک، به قانون جدید تغییر دفعات نامزدی، رای مثبت دهد.

در نتیجه تحقق هر کدام از دو سناریوی برگزاری انتخابات در نوامبر 2027 و آوریل 2028 میلادی، منوط به این است که آیا آکپارتی می‌تواند با نمایندگان پیرو پ.ک.ک به توافق برسد یا نه. 

مسیری پر از مانع و چالش

طاها آک یول از دیگر تحلیلگران سیاسی مشهور ترکیه، امروز ستون تحلیل خود را به موضوع مسیر آتی اردوغان اختصاص داده و معتقد است که او یا در سال 2027 و یا در سال 2028 میلادی، با سخت‌ترین و پیچیده‌ترین رقابت انتخاباتی دوران حیات سیاسی خود روبرو خواهد شد.

آک یول می‌گوید: «این رقابت، یکی از دشوارترین انتخابات تاریخ ما خواهد بود. چرا که اردوغان از نظر اقتصادی در ضعیف‌ترین دوره خود قرار دارد. رنگ و بوی اصلاح‌طلبی و نوآوری سابق او مدت‌هاست که کمرنگ شده است. او مطمئناً در انتخابات آتی، به پوپولیسم متوسل خواهد شد، اما از آنجایی که هیچ امیدی برای آینده ایجاد نکرده، ممکن است پوپولیسم هم کافی نباشد. ولی یادمان باشد در طرف مقابل و در آوردگاه مخالفین یا اپوزیسیون هم، شرایط بسیار دشوار است و رویدادهای حزب جمهوری خلق، انشعاب بزرگ و تاسیس حزب نو به رهبری اوزل، نشان داد که چه اختلافات عمیق و تفرقه بزرگی در اپوزیسیون وجود دارد.

به باور آک یول، همچنان که اردوغان به خاطر بحران اقتصادی، کاهش محبوبیت حزب عدالت و توسعه و مذاکرات صلح، با ضعف مفرط و شرایط دشوار وارد رینگ رقابت آتی خواهد شد، اپوزیسیون ترکیه نیز قدم در میدانی می‌گذارد که قرار است سخت‌ترین رقابت سیاسی ترکیه در آن رقم بخورد.

آکپارتی حالا تقریباً مطمئن است که هیچ قاضی دیگری حکم مدرک تحصیلی امام اوغلو را تغییر نمی‌دهد و او عملاً امکان نامزدی نخواهد داشت.

در عین حال، منصور یواش شهردار آنکارا که در اغلب نظرسنجی‌ها با اختلاف قابل توجهی از اردوغان سبقت گرفته، در اقدامی ناگهانی به کاخ ریاست جمهوری دعوت شد و دیدار او با اردوغان، حرف و حدیث و حواشی فراوانی به دنبال آورد.

گفته می‌شود که تیم اردوغان به یواش گفته، اگر در انتخابات آتی نامزد نشود، امتیازات بالایی کسب خواهد کرد. در این شرایط، این تنها اوزگور اوزل رهبر حزب نو است که می‌تواند به عنوان رقیب قدرتمند در برابر اردوغان بایستد. 

آک یول درباره اهمیت نقش سیاسی اوزگور اوزل، اذعان کرده که او یک سیاستمدار بزرگ با ظرفیت رای بالا است. اما با این حال، سه چالش مهم بر سر راه اوست: اول این که ثروت و منابع مالی عظیم حزب جمهوری خلق در دست کمال قلیچدار اوغلو ماند و اوزل در حزب جدید منبع مالی بزرگی برای سامان دادن به کمپین‌های بزرگ در اختیار ندارد.

دوم این که احزاب کوچک مخالف اردوغان، هنوز برای حمایت از اوزل هیچ تعهدی نداده‌اند.

مساله سوم این است که اگر اردوغان در تداوم مسیری که برای دستیابی به توافق با اوجالان ایجاد کرده، از او قول همراهی رای دهندگان کُرد و هواداران دمپارتی را بگیرد، کار برای اوزل دشوار خواهد شد.

اهمیت این مساله در آن است که قبلاً، در انتخابات محلی آنکارا، استانبول و آدانا هم، سه سیاستمدار مهم حزب جمهوری خلق یعنی منصور یواش، اکرم امام اوغلو و تونچ سویر، با رای حمایتی کردها توانسته بودند نامزدهای مورد حمایت آکپارتی و اردوغان را شکست دهند. 

آک یول درباره نگرش اردوغان به نظام ریاستی، اقتدار و اختیارات گسترده می‌گوید: سیستم ریاستی در هر حال، مستعد استبداد است. این سیستم عملاً دو قوه مقننه و قضاییه را بی‌اثر می‌گذارد. همین حالا هم می‌بینیم که نظام سیاسی – اجرایی ریاستی در ترکیه، با عطش اردوغان برای قدرت و حکومت همسو است. این همان صفتی است که در رهبران مشابه نیز دیده می‌شود.

وی گفت: اردوغان نه به پست نخست وزیری راضی بود نه معاونت رئیس جمهوری. او یک ربع قرن بر کشور حکومت کرده و حالا هم می‌گوید: تا زمانی که این جان در این بدن است، با اجازه خداوند متعال، ما به کار خستگی‌ناپذیر، بی‌وقفه و بدون وقفه برای شما ادامه خواهیم داد.

به باور آک یول و با اشاره به سخنان الکسی دو توکویل، دولت‌ها در ضعیف‌ترین دوران خود، نیاز بیشتری به سرکوب و اعمال فشار بر مخالفین را احساس می‌کنند.

از دید آک یول، اقدامات گسترده علیه امام اوغلو و دیگر سیاستمداران و شهرداران مخالف دولت، همگی ناشی از ترس عظیم آکپارتی از باخت در انتخاباتِ بعدی است. 
انتهای پیام/