به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، تعمیق نفوذ اقتصادی و راهبردی قدرت‌های آسیایی در منطقه ژئوپلیتیک آسیای مرکزی با شتاب قابل‌توجهی در حال پیگیری است. در همین راستا، مقامات عالی‌رتبه ازبکستان و کره جنوبی در جریان سفر رسمی و دیپلماتیک شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان به سئول در تاریخ 14 سپتامبر، به امضای 13 سند جامع همکاری و یادداشت تفاهم راهبردی مبادرت ورزیدند.

این اسنادِ کلان، حوزه‌های حیاتی و استراتژیکی همچون استخراج و توسعه مواد معدنی کمیاب، توسعه هوش مصنوعی، نوسازی شبکه‌های ترابری ریلی و همچنین قراردادهای حساس دفاعی و نظامی را در بر می‌گیرد و نشان‌دهنده فصل نوینی از مناسبات دوجانبه میان تاشکند و سئول است.

این تحرکات دیپلماتیک تنها به ازبکستان محدود نمی‌شود؛ لی جه میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، در تاریخ 16 سپتامبر میزبان نخستین اجلاس تاریخی سران با حضور تمامی پنج کشور آسیای مرکزی خواهد بود.

فهرست رهبران حاضر در این اجلاس شامل قاسم جومارت توکایف رئیس‌جمهور قزاقستان، شوکت میرضیایف رئیس‌جمهور ازبکستان، سدیر جباروف رئیس‌جمهور قرقیزستان، امامعلی رحمان رئیس‌جمهور تاجیکستان و سردار بردی‌محمداف رئیس‌جمهور ترکمنستان است.

مذاکرات فشرده میرضیایف در واقع آغازگر مجموعه‌ای از دیدارهای دوجانبه بود که تا 16 سپتامبر ادامه خواهد یافت. بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته، دیدارهای دوجانبه با رهبران قزاقستان و ترکمنستان در تاریخ 15 سپتامبر و دیدارهای مقامات تاجیکستان و قرقیزستان در صبح روز بعد از آن برگزار می‌شود.

توسعه ناوگان ریلی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های نوین تاشکند

در میان اسناد امضاشده توسط هیئت ازبکستانی، یادداشت تفاهمی به چشم می‌خورد که بر اساس آن قرار است مطالعات امکان‌سنجی برای واردات هشت رام قطار سریع‌السیر تحت حمایت «صندوق همکاری توسعه اقتصادی کره جنوبی» (EDCF) آغاز شود.

علاوه بر این، توافقاتی برای تأسیس مرکز ملی ژنوم و بیوبانک در ازبکستان به امضا رسیده است. البته گستره و ابعاد نهایی این پروژه‌ها به نتایج مطالعات امکان‌سنجی بستگی خواهد داشت.

پیش از این نیز در سال 2024، تاشکند با شرکت سرشناس «هیوندای روتم» برای خرید 6 رام قطار سریع‌السیر به توافق قطعی دست یافته بود که نشان از تمایل جدی ازبکستان برای نوسازی زیرساخت‌های ریلی خود با تکنولوژی شرقی دارد.

در حوزه سرمایه‌گذاری‌های بنیادین، بانک صادرات-واردات کره جنوبی (اگزیم بانک) و وزارت سرمایه‌گذاری ازبکستان توافق کرده‌اند تا پروژه‌های بالقوه‌ای را در 6 حوزه اولویت‌دار شناسایی کرده و راهکارهای تامین مالی آن‌ها را بررسی کنند.

این حوزه‌های کلیدی شامل استخراج مواد معدنی حیاتی، توسعه دیتاسنترها و هوش مصنوعی، احداث شهرهای هوشمند، ایجاد مجتمع صنعتی ویژه برای فعالیت شرکت‌های کره‌ای، پیشبرد صنایع داروسازی و بیوتکنولوژی، و همچنین ارتقای صنایع غذایی، زیبایی و فرهنگی است که اقتصاد ازبکستان را به شدت به فناوری و سرمایه کره‌ای وابسته خواهد ساخت.

نفوذ نظامی و دست‌اندازی به منابع معدنی کمیاب

روسای جمهور دو کشور همچنین موافقت کردند تا از «مرکز فلزات کمیاب کره-ازبکستان» به عنوان پایگاهی استراتژیک برای تقویت همکاری‌ها در تمام زنجیره اکتشاف، توسعه و فرآوری این منابع استفاده کنند. با توجه به اهمیت روزافزون مواد معدنی راهبردی در صنایع نوین، این توافق گامی مهم برای تضمین امنیت زنجیره تامین کره جنوبی محسوب می‌شود. طرفین همچنین بر گسترش همکاری‌ها در زمینه استفاده از هوش مصنوعی در بخش‌های تولیدی و صنعتی تاکید کردند.

یکی از قابل‌تأمل‌ترین بخش‌های این بسته توافقی، انعقاد قرارداد همکاری دفاعی و نظامی است که پای شرکت «صنایع هوافضای کره» و همتای ازبکستانی آن را به میان کشیده است.

با این حال، در خلاصه گزارش‌های منتشر شده از سوی دولت سئول، نوع تجهیزات نظامی مورد معامله و همچنین ارزش ریالی این قرارداد حساس، به دلایل امنیتی مسکوت گذاشته شده و اطلاعاتی از آن به بیرون درز نکرده است.

ردپای عمیق سئول در صنایع سنگین و خودروسازی قزاقستان

این توافقات جدید در واقع بر پایه حضور تثبیت‌شده و مستمر اقتصادی کره جنوبی در سراسر آسیای مرکزی استوار است. بر اساس داده‌های سرمایه‌گذاری تا پایان سال 2023، وزارت امور خارجه کره جنوبی رسماً قزاقستان را به عنوان بزرگ‌ترین مقصد سرمایه‌گذاری خود در این منطقه راهبردی معرفی کرده است.

وزارت صنعت قزاقستان نیز حجم همکاری‌های صنعتی دوجانبه را شامل 46 پروژه مشترک به ارزش تقریبی 3.9 میلیارد دلار برآورد کرده است. این پروژه‌های کلان، طیف وسیعی از صنایع شامل خطوط تولید خودروهای هیوندای و کیا، مونتاژ کامیون‌ها و اتوبوس‌های هیوندای، تولید فروآلیاژها و ساخت لوازم خانگی سامسونگ را در بر می‌گیرد.

به عنوان نمونه‌ای از این نفوذ صنعتی، شرکت «هیوندای ترانس قزاقستان» که زیرمجموعه گروه «آستانه موتورز» محسوب می‌شود، تنها در سال 2025 موفق به تولید 52 هزار و 40 دستگاه خودرو در شهر آلماتی شد. همزمان شرکت «کیا قزاقستان» نیز در اواخر همان سال فعالیت گسترده خود را در منطقه قوستانای آغاز کرد.

حضور کره‌ای‌ها تنها به صنعت خودروسازی محدود نبوده و شرکت‌های این کشور در توسعه زیرساخت‌های ترانزیتی و توسعه شهری نیز نقش‌آفرینی می‌کنند. یک کنسرسیوم مشترک ترکیه‌ای-کره‌جنوبی موفق شد قرارداد شراکت بخش دولتی-خصوصی پروژه «کمربندی بزرگ آلماتی» را از آن خود کند و شرکای کره‌ای در طرح جاه‌طلبانه احداث منطقه هوشمند «K Smart City» در منطقه آلاتائو نیز مشارکت فعال دارند.

دیپلماسی اقتصادی سئول؛ از ترکمنستان تا قرقیزستان

شرکت‌های بزرگ کره‌ای در پروژه‌های عظیم صنعتی و گازی ترکمنستان نیز حضوری پررنگ داشته‌اند. از جمله این موارد می‌توان به مشارکت در مجتمع پتروشیمی کیانلی و تاسیسات عظیم پالایش گاز در میدان گالکینیش اشاره کرد.

علاوه بر این، شرکت نام‌آشنای «مهندسی و ساخت‌وساز دوو» در حال اجرای مجتمع تولید کودهای معدنی در ترکمن‌آباد است؛ پروژه‌ای که سفیر کره جنوبی در ماه ژوئن از مراحل آماده‌سازی و ساخت آن بازدید میدانی به عمل آورد. وزارت امور خارجه ترکمنستان نیز بارها بر اهمیت مشارکت کره‌ای‌ها در پروژه‌های زیرساختی حمل‌ونقل و کشتی‌سازی این کشور تاکید ورزیده است.

در قرقیزستان، کره جنوبی ضمن ارائه کمک‌های فنی گسترده به بخش نساجی، متعهد به تامین مالی یک برنامه جامع و پنج‌ساله تحول دیجیتال شده که از سال 2026 میلادی کلید خواهد خورد. علاوه بر توسعه فناوری، دولت‌های دو کشور در حال رایزنی و بررسی پتانسیل‌های همکاری برای استخراج و بهره‌برداری از منابع غنی آنتیموان و تنگستن در قرقیزستان هستند.

تنوع‌بخشی به زنجیره تامین جهانی؛ استراتژی کلان کره جنوبی

پیش از برگزاری اجلاس سران، وزرای صنعت کره جنوبی و هر پنج کشور آسیای مرکزی در روز 14 سپتامبر در سئول گرد هم آمدند. در این نشست راهبردی، شرکت‌کنندگان بر لزوم گسترش همکاری‌ها در زمینه تثبیت زنجیره تامین مواد معدنی حیاتی، توسعه زیرساخت‌های صنعتی و نوسازی کارخانجات به توافق رسیدند. این اجماع شامل تضمین مشارکت گسترده‌تر و عمیق‌تر شرکت‌های کره‌ای در پروژه‌های کلان منطقه‌ای است.

نهاد ریاست‌جمهوری کره جنوبی صراحتاً اعلام کرده که هدف اصلی سئول، پیوند دادن منابع عظیم معدنی و انرژی آسیای مرکزی با فناوری‌های نوین اکتشاف و فرآوری کره‌ای است تا از این طریق، وابستگی‌های زنجیره تامین جهانی خود را تنوع بخشد.

سئول همچنین مصمم است مسیر مشارکت شرکت‌های داخلی خود را در پروژه‌های صنعتی و زیرساختی هموار کرده و دامنه همکاری‌ها را به حوزه‌های نوینی نظیر هوش مصنوعی، علوم پایه، سازگاری با تغییرات اقلیمی و مدیریت منابع آب گسترش دهد.

در همین راستا، سئول در حال مذاکره فشرده با بانک توسعه آسیایی (ADB) برای تامین مالی منطقه‌ای است. مقامات کره‌ای در 14 سپتامبر مذاکرات مهمی را با نمایندگان این نهاد مالی بین‌المللی برگزار کردند تا راهکارهای تلفیق منابع مالی این بانک با تخصص و فناوری کره‌ای برای پیشبرد پروژه‌ها در آسیای مرکزی را عملیاتی کنند.

ارتقای سطح روابط و چشم‌انداز «اعلامیه سئول»

اجلاس سران که در 16 سپتامبر برگزار می‌شود، دستاوردها و همکاری‌های شکل‌گرفته در قالب «مجمع همکاری کره و آسیای مرکزی» را که از سال 2007 پایه‌گذاری شده بود، به عالی‌ترین سطح سیاسی یعنی سطح روسای جمهور ارتقا خواهد داد.

انتظار می‌رود در پایان این نشست تاریخی، «اعلامیه سئول» منتشر شود که چارچوب همکاری‌های بلندمدت و استراتژیک را ترسیم خواهد کرد. پس از صدور این اعلامیه، قرار است شش رئیس‌جمهور حاضر در یک مجمع بزرگ تجاری با حضور حدود 500 نماینده عالی‌رتبه از بخش‌های دولتی و غول‌های شرکتی شرکت کنند تا پایه‌های این ائتلاف نوین ژئوپلیتیک و اقتصادی را در قلب آسیا مستحکم‌تر سازند.

انتهای پیام/