به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم،  قانون ملی توسعه هوش مصنوعی یکشنبه 22 شهریور ماه ابلاغ شد. این قانون پس از تصویب در مجلس و تأیید شورای نگهبان، از سوی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، برای اجرا به دولت ابلاغ شد. قانون ملی توسعه هوش مصنوعی در 12 ماده و 8 تبصره، وظایف دستگاه‌های مختلف را در زمینه توسعه زیرساخت پردازشی، دسترسی به داده، آموزش نیروی انسانی، ارزیابی امنیتی سامانه‌ها و تأمین مالی پروژه‌های هوش مصنوعی مشخص می‌کند.

 محمدحسن مقیسه، پژوهشگر زبان و ادب فارسی در یادداشتی شفاهی که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داده به بی‌توجهی به حوزه زبان فارسی در قانون مذکور اشاره کرده است.

این یادداشت به شرح ذیل است:

« قانون ملی توسعه هوش مصنوعی روز گذشته، یکشنبه 22 شهریور ماه ابلاغ شد.اما نکته حائز اهمیت در این میان، عدم توجه به حوزه زبان فارسی در قانون مذکور است. آنچه قابل توجه است، این است که حتماً لازم است در اسناد بالادستی، زبان فارسی به عنوان یکی از ارکان مهم سازه هویت ملی در نظر گرفته شود و به آن به چشم یک کالای زینتی و حاشیه‌ای نگریسته نشود. حدود یک ماه پیش اتفاقی در تهران رخ داد و طی آن، یک شرکت خدماتی‌بازرگانی با بدسلیقگی تمام، تابلو‌نوشته‌هایی را در سراسر شهر نصب کرد که هجمه‌ای علیه زبان فارسی بود. این موضوع را هم در یادداشت‌ها و هم در مصاحبه‌هایی که با رسانه‌ها داشتم، بیان کردم. این اتفاق، نتیجه خلأ قانونی موجود است؛ چرا که وقتی یک شرکت بازرگانی و تجاری قصد فعالیت دارد، در روند سازوکارهایی که برای اخذ مجوز طی می‌کند، حتماً باید یک ناظر زبان فارسی نیز گنجانده شود.

متأسفانه حضور ناظر زبان فارسی در هیچ‌یک از قوانین ما لحاظ نشده است. در نتیجه همین خلأ است که این تابلو‌نوشته‌ها نصب شد، اثر مخرب خود را بر جای گذاشت و پس از آن جمع‌آوری شد. اکنون در قانون هوش مصنوعی نیز این موضوع لحاظ نشده است؛ همه مؤلفه‌های لازم برای هوش مصنوعی در نظر گرفته شده است، غیر از زبان فارسی.

وقتی درباره زبان فارسی صحبت می‌کنیم و اهمیت آن را در همه سازوکارهای اداری، فرهنگی، رسانه‌ای و ملی خود جاری و لازم می‌دانیم، به این دلیل است که کشور ما با چند مؤلفه در دنیا شناخته شده است و یکی از این موضوعات، زبان فارسی است. زبان فارسی در کشور ما از تمدن دیگری عاریه گرفته نشده است؛ ایران خاستگاه زبان فارسی است. چندین سده و هزاران سال است که این زبان در این سرزمین و در این قطعه از خاک خوب خدا رشد کرده و بر شاخ‌وبرگ آن افزوده شده است. بنابراین حتماً لازم است که به عنوان یکی از خیمه‌های نگهداشت فرهنگ، هویت، آیین و سنن ملی، در همه ابعاد و موضوع‌های ملی و میهنی، به حوزه زبان فارسی توجه ویژه‌ای داشته باشیم.

یکی از کارهای خوبی که در دولت انجام شده، این است که همه سازمان‌ها و وزارتخانه‌هایی که در پروژه‌های عمرانی شرکت می‌کنند، موظف‌اند پیش از ساخت هر پل، جاده، سد، فرودگاه و...، حتماً یک «پیوست محیط‌زیستی» برای آن کار در نظر بگیرند. یعنی اول اقلیم سالم بماند و سپس سازگاری پروژه مذکور با آن اقلیم بررسی شود. این تصمیم بسیار عاقلانه‌ای است؛ چون اگر ما اقلیم سرسبز و سالمی نداشته باشیم، طبیعتاً بهره‌های انسانی لازم را هم نخواهیم داشت.

من با این تشبیه می‌خواهم به سراغ زبان فارسی بروم و بگویم که در همه فعالیت‌های ملی و معنوی، و در همه فعالیت‌های رسانه‌ای اعم از دنیای مجازی، هوش مصنوعی، مطبوعات، صداوسیما، سینما، فیلم‌نامه و...، حتماً لازم است که یک «پیوست زبان فارسی» داشته باشیم. متأسفانه در همه سازمان‌ها و ارگان‌ها، دفاتر متعددی به عنوان حفظ زبان فارسی ایجاد شده‌اند (مانند دفتر پاسداشت زبان فارسی در وزارت ارشاد، حوزه هنری، صداوسیما، فرهنگستان و سایر سازوکارهایی که بودجه‌های رسمی دریافت می‌کنند) که همواره به عنوان یک عامل پسرو و دنباله‌رو در این موضوع‌های مهم حرکت می‌کنند.

معمولاً یک اتفاق در جامعه رخ می‌دهد و اثرات نامطلوب خود را باقی می‌گذارد؛ بعد این سازمان‌ها وارد می‌شوند و به دنبال رفع‌ورجوع آن هستند. در موضوع تابلو‌نوشته‌ها نیز چنین شد؛ تابلوها نصب شد، اثرات نامطلوب خود را گذاشت و بعد یکی از این دفاتر آن‌ها را جمع‌آوری کرد. در مسئله هوش مصنوعی نیز با توجه به این خلأ، شاهد چنین اتفاقاتی خواهیم بود.

من در اینجا پیشنهاد دیگری هم دارم و آن این است که وزارت ارشاد به عنوان متولی کارهای فرهنگی و رسانه‌ای در کشور، به همراه فرهنگستان زبان فارسی، لایحه‌ای را در دولت پیش ببرند؛ سازوکارهای لازم برای آن انجام شود و گروه‌های فرعی پیش از ورود به هیئت دولت، آن را بررسی کنند. پس از آن، لایحه به مجلس برود و یک قانون ملی تصویب شود که «زبان فارسی به عنوان پیوست کار فرهنگی» در همه فعالیت‌های فرهنگی، هنری و حتی تجاری و بازرگانی لحاظ شود. اگر ما قانونی در این سطح داشته باشیم که یک قانون بالادستی محسوب شود، می‌توان امیدوار بود که مانع سوءاستفاده عده‌ای از خلأهای قانونی شود؛ ضمن اینکه از زبان فارسی نیز بهتر حفاظت خواهد شد.

حفاظت از زبان فارسی دغدغه رهبر شهید انقلاب بود؛ ایشان بارها بر حفظ زبان فارسی تأکید داشتند. رهبر انقلاب فرمودند: «زبان، ستون فقرات یک ملت است» (1384/2/12)؛ تصور کنید اگر استخوان فقرات یک انسان آسیب ببیند و از بین برود، موجودیت و هستی آن انسان از بین رفته است. ایشان در سخنرانی دیگری فرمودند: «زبان فارسی یکی از ارکان هویت ملی ماست» (1377/12/12) و «زبان فارسی یک زبان زنده است؛ همه مفاهیم مهم، ظریف و دقیق را می‌شود با این زبان بیان کرد» (1372/11/18).

با مجموعه آنچه گفته شد، قطعاً لازم است که ما در زمینه «پیوست زبان فارسی» به همه فعالیت‌های عمرانی، فرهنگی، فکری، تجاری، سیاسی و بین‌المللی، این عنوان را اضافه کنیم تا بتوانیم از یکی از ارکان هویت ملی خود به خوبی حفاظت کنیم.

انتهای پیام/