خبرگزاری تسنیم ـ   مجتبی صداقت*؛ یکی از چالش‌های جدی کانون‌های فرهنگی و مساجد، به‌ویژه در ایام تعطیلات مدارس و دوره گسترش آموزش‌های مجازی، کمبود نیروی مربی کارآمد است. از سوی دیگر، طلاب پایه‌های اول تا ششم حوزه‌های علمیه، سرمایه‌هایی ارزشمند به شمار می‌روند که اگر در کنار دروس رسمی، آموزش‌های تکمیلیِ متناسب با «مربیگری» ببینند، می‌توانند بخش قابل‌توجهی از این خلأ را پر کنند.

برای این منظور، طلاب صرفاً به عنوان «محصل» دیده نمی‌شوند، بلکه هم‌زمان با فراگیری دروس خود، ویژگی‌های یک مربی میدانی را نیز می‌آموزند. محور اصلی آموزش در این طرح، انتقال همان محتوای آموخته‌شده، اما به زبان ساده و با روش‌های جذاب ویژه کودکان و نوجوانان است. در ادامه، سرفصل‌های آموزشی متناسب با پایه‌های تحصیلی طلاب ارائه می‌شود:

پایه اول (هم‌زمان با دروس تجوید و احکام)

طلاب هم‌زمان با یادگیری تجوید و احکام، برای آموزش صحیح روخوانی و روان‌خوانی قرآن و نیز مفاهیم ابتدایی فقهی همچون طهارت، وضو و نماز به کودکان، توانمند می‌شوند. برنامه تکمیلی این پایه شامل کارگاه‌های عملی آموزش تجوید (مثل حرکات، مخارج حروف، وقف و ابتدا) و نیز آموزش مفاهیم فقهی از طریق بازی، کاردستی، نمایش و مسابقه است. همچنین دوره‌های «کلاس‌داری» و «مدیریت کلاس» ویژه گروه‌های سنی کودک و نوجوان برگزار می‌شود و طلاب با روش‌های تصویرسازی و تمرین عملی برای بیان احکام در کلاس آشنا می‌گردند تا مهارت عینی و کاربردی کسب کنند.

پایه دوم (هم‌زمان با درس تفسیر نمونه)

طلاب با داستان‌های قرآنی آشنا می‌شوند و می‌آموزند که چگونه مفاهیم آن را در قالب قصه به دیگران انتقال دهند. برنامه تکمیلی این پایه، آموزش روش‌های خلاقانه قصه‌گویی، استفاده از نمایش و نقاشی برای روایت زندگی پیامبران، و نیز تکنیک‌های پرسش‌گری را در بر می‌گیرد تا بتوانند ذهن پویای نوجوانان را در مباحث قرآنی درگیر کنند.

پایه سوم (هم‌زمان با درس سیره پیشوایان)

هدف این پایه، الگوسازی صحیح بر اساس سیره عملی اهل‌بیت (ع) است. طلاب شیوه‌های اسوه‌سازی و ارائه رفتارهای چندمنظوره از زندگی معصومین را فرا می‌گیرند. در این مقطع، تأکید ویژه‌ای بر آشنایی با ویژگی‌های نسل جدید وجود دارد؛ نسلی که الگوهای عینی، ملموس و بی‌آلایش را ترجیح می‌دهد. از این رو، مربیان باید بتوانند سیره را به شکلی جذاب و کاربردی متناسب با این ویژگی‌ها منتقل کنند.

پایه چهارم (هم‌زمان با درس بدایة المعارف)

طلاب توانایی پاسخگویی به شبهات و تبیین اصول دین را متناسب با سن مخاطب کسب می‌کنند. برنامه تکمیلی این دوره بر آموزش روش‌های جذاب و دل‌نشین تدریس اعتقادات و یادگیری شیوه‌های گفت‌وگوی منطقی و اقناع‌کننده متمرکز است تا ارتباطی عمیق و اثرگذار با نوجوانان و جوانان برقرار شود.

پایه پنجم (هم‌زمان با شرح لمعه)

طلاب می‌آموزند که شبهات فقهی و مسائل نوظهور را تحلیل کرده و به آن‌ها پاسخ دهند. برنامه تکمیلی در سه بخش دنبال می‌شود: نخست، آشنایی با شبهات رایج در فضای مجازی (مانند حلال و حرام، ارزهای دیجیتال، خرید و فروش اینترنتی، احکام بازی‌های رایانه‌ای و تعاملات اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی)؛ دوم، تمرین ارائه پاسخ‌های ساده و مستند به نوجوانان و جوانان؛ و سوم، برگزاری کارگاه «گفت‌وگوی اقناعی در مسائل شرعی» تا طلاب بتوانند پرسش‌های چالشی را مدیریت کنند و بدون ایجاد حساسیت یا طرد مخاطب، پاسخ‌هایی قانع‌کننده ارائه دهند.

پایه ششم (هم‌زمان با درس حکومت اسلامی و نهج‌البلاغه)

طلاب می‌آموزند مباحث کلان اجتماعی، سیاسی و اخلاقی مانند عدالت، مسئولیت‌پذیری و امر به معروف را برای نوجوانان به شکلی روشن و جذاب تبیین کنند. برنامه تکمیلی این پایه، آموزش‌هایی مانند روش‌های امر به معروف و نهی از منکر متناسب با شرایط روز را در بر می‌گیرد و نیز بر تقویت مهارت ارتباط مؤثر با نوجوانانی متمرکز است که دچار شبهات فکری در زمینه حکومت دینی و مسائل اجتماعی اسلام شده‌اند.

ارتباط با نسل جدید نیازمند سه راهبرد اساسی است: گفت‌وگومحوری، رسانه‌محوری و صداقت رفتاری. این رویکرد، طلاب را به مربیانی توانمند تبدیل می‌کند که پل ارتباطی میان معارف دین و نوجوانان هستند. در نهایت، برگزاری دوره‌های کارگاهی با همکاری متخصصان کلاس‌داری، روانشناسی و رسانه پیشنهاد می‌شود.

از ضرورت‌های اساسی در نظام آموزشی، ایجاد بستر مناسب برای آموزش است؛ چه‌بسا مساجد، بسیج و کانون‌های فرهنگی که مربی دارند ولی کسی را ندارند که به او آموزش دهند و برعکس. بر این اساس، هماهنگی و تعامل مؤثر میان حوزه‌های علمیه، امور مساجد، پایگاه‌های بسیج و کانون‌های فرهنگی، به منظور ایجاد بستر مناسب برای این ارتباط، امری اجتناب‌ناپذیر است.

*دکتری تاریخ فرهنگ و تمدن

انتهای پیام/