به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در نشست خبری اظهار کرد: شرکت ارتباطات زیرساخت جایگاهی انحصاری و راهبردی در اکوسیستم ارتباطی کشور دارد و تمامی ارتباطات بین‌استانی و ارتباطات بین‌الملل، اعم از ترافیک صوتی (Voice) و ترافیک داده (Data)، بر عهده این شرکت است.

وی افزود: شرکت ارتباطات زیرساخت با در اختیار داشتن بیش از 400 مرکز و ایستگاه در سراسر کشور، یک شبکه فیبر نوری گسترده را با طولی بیش از 86 هزار کیلومتر مدیریت می‌کند. همچنین این مجموعه در لایه‌های مختلف از جمله شبکه انتقال نوری، شبکه IP، شبکه تبادل ترافیک داخلی (مراکز IXP) و درگاه‌ها و ارتباطات بین‌الملل، زیرساخت‌های ارتباطی کشور را به طور کامل تحت پوشش دارد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت تصریح کرد: بخشی از این شبکه به صورت قانونی و انحصاری در اختیار شرکت زیرساخت قرار دارد و بخشی دیگر نیز صرفاً به دلیل عدم ورود سایر بازیگران و بخش خصوصی به این حوزه بوده است؛ از این رو شرکت ارتباطات زیرساخت در راستای تسهیل‌گری وارد عمل شده است.

اکبری ادامه داد: به عنوان نمونه، در حوزه مراکز تبادل ترافیک داده (IXP)، هیچ‌گونه محدودیت قانونی برای ایجاد این مراکز توسط خود اپراتورها و شرکت‌های دیگر با یکدیگر وجود ندارد و شرکت زیرساخت نیز منفعتی از این مسیر نمی‌برد، اما به منظور کاهش هزینه‌های مبادله ترافیک داخلی و تسهیل امور، به این حوزه ورود و نقش تسهیل‌گر را ایفا کرده است.

معاون وزیر ارتباطات در تشریح اقدامات انجام‌شده در دو سال گذشته یادآور شد: در طول دو سال گذشته، تمرکز اصلی و مهم‌ترین اقدام ما بر توسعه زیرساخت‌ها و ارتقای ظرفیت‌های شبکه معطوف بوده است؛ چراکه با آغاز به کار دولت چهاردهم، اجرای برنامه هفتم توسعه نیز کلید خورد که شاخص‌ها و اهداف مشخصی نظیر توسعه شبکه پهن‌باند خانگی و توسعه نسل پنجم ارتباطات (5G) در آن تعیین شده است.

وی اضافه کرد: اگرچه در قانون برنامه هفتم توسعه، تنها یک یا دو تکلیف به صورت مستقیم متوجه شرکت ارتباطات زیرساخت شده است، اما سایر تکالیف محول‌شده به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات یا دیگر دستگاه‌ها نیز به‌طور غیرمستقیم نیازمند ظرفیت‌سازی، افزایش پهنای باند و ارتقای پایداری شبکه توسط شرکت زیرساخت است.

اکبری بیان کرد: در همین راستا و از ابتدای دولت چهاردهم، پروژه‌های متعددی در تمامی لایه‌های شبکه تعریف شد که پس از دو سال، بخشی از این طرح‌ها در هفته دولت و با حضور رئیس‌جمهور به بهره‌برداری رسمی رسید و بخش دیگر نیز حداکثر تا یک سال آینده وارد مدار بهره‌برداری خواهد شد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت تأکید کرد: با اطمینان اعلام می‌کنم تمامی توسعه‌های مورد نیاز برای تحقق و پوشش اهداف برنامه هفتم توسعه توسط شرکت ارتباطات زیرساخت به مرحله اجرا درآمده است؛ پروژه‌هایی نظیر پروژه لایه IP به اتمام رسیده و طی یک سال گذشته به طور کامل به بهره‌برداری رسیده است.

معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت تصریح کرد: در حوزه شبکه IP ملی کشور، رشد ظرفیتی بیش از 50 درصد را به ثبت رسانده و ظرفیت این شبکه به بیش از 100 درصد رسانده شده است. علاوه بر این، تکنولوژی شبکه کاملاً متحول (ترانسفورم) شده و با گرایش به سمت شبکه‌های مبتنی بر نرم‌افزار و اتوماسیون کامل، شبکه به فناوری روز مجهز گشته است؛ رویکردی که در حوزه شبکه باز نیز پیاده‌سازی شده است.

وی افزود: پروژه شبکه انتقال نیز پیشرفت بسیار مطلوبی داشته و تا پایان سال جاری، ظرفیت آن به بیش از 100 ترابیت بر ثانیه خواهد رسید. بنابراین می‌توان گفت شرکت ارتباطات زیرساخت از نظر توسعه‌ای در دو سال گذشته، مهم‌ترین و پیشروترین حلقه زنجیره اکوسیستم دیجیتال کشور بوده است؛ آن‌هم علیرغم تمامی مشکلات و چالش‌هایی که از گذشته به ارث رسیده بود و شرکت را به دلیل محدودیت‌های درآمدی در بخش توسعه با مشکل مواجه ساخته بود.

اکبری در ادامه به تشریح اقدامات نوآورانه و جدید این شرکت در یک سال گذشته پرداخت و یادآور شد: با توجه به جایگاه انحصاری شرکت زیرساخت و نگرانی دائمی از اختلال سرویس‌های حیاتی کشور در اثر رخدادها و از دست رفتن سایت‌های حساس، دقیقاً از روز نخست جنگ 12 روزه، پروژه‌ای تحت عنوان «شبکه بحران» کلید خورد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت تصریح کرد: هدف از اجرای این پروژه آن بود که حتی در صورت از بین رفتن سایت‌های حساس به هر دلیلی، سرویس‌های حیاتی کشور نظیر ارتباطات صوتی، تراکنش‌های بانکی و خدمات حساس حوزه دیجیتال و لجستیک دچار اختلال نشوند. خوشبختانه این پروژه که سال‌ها مطرح بود اما به سرانجام نمی‌رسید، از نخستین روز جنگ 12 روزه استارت خورد و در جریان جنگ 40 روزه تکمیل شد و هم‌اکنون کاملاً زیر بار رفته و یکی از دغدغه‌های مهم ما را برطرف کرده است.

وی اضافه کرد: در بخش بین‌الملل نیز به منظور مدیریت بهتر زمان قطعی لینک‌های بین‌المللی و مقابله مؤثرتر با حملات سایبری، شبکه خارج از کشور توسعه یافت که این طرح یک ماه پیش به بهره‌برداری رسید و در ادامه نیز تکمیل خواهد شد تا در نقاط مهم تبادل ترافیک دنیا حضور یابیم و شبکه اینترنت و گیت‌وی‌های کشور فراتر از مرزها توسعه یابد.

معاون وزیر ارتباطات خاطرنشان کرد: اقدام مهم دیگر در حوزه بین‌الملل، توجه ویژه به ظرفیت ژئوپلیتیکی شبکه ایران برای اتصال اکوسیستم دیجیتال منطقه، ترانزیت دیتا میان کشورهای همسایه و انتقال ترافیک سایر کشورها از مسیر ایران بود که دستاوردهای فراوانی به همراه داشت.

اکبری تأکید کرد: ما از این طریق توانستیم بدهی‌های انباشته ارزی خود را تسویه کنیم؛ این در حالی است که از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون، با وجود افزایش چشمگیر هزینه‌ها، هیچ‌گونه افزایش تعرفه‌ای در بخش پهنای باند شرکت ارتباطات زیرساخت اعمال نکرده‌ایم.

معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، با اشاره به نوسانات ارزی اظهار کرد: یکی از چالش‌های مهم ما به‌ویژه در بخش بین‌الملل، پرداخت صورت‌حساب‌های ماهانه و بدهی‌های سنگین ارزی است که توانستیم این هزینه‌ها را از محل فروش ترانزیت دیتا جبران کنیم؛ به‌گونه‌ای که میزان فروش ترانزیت در دو سال گذشته نسبت به ابتدای دولت چهاردهم، با رشد حدود 100 درصدی همراه بوده است.

وی افزود: اقدام مهم دیگری که در دو سال گذشته در دستور کار قرار گرفت، توسعه سرمایه‌گذاری در حوزه فیبرهای نوری دریایی بود؛ متأسفانه کشور ما در سال‌های گذشته به دلایل مختلف از جمله تحریم‌ها و کم‌توجهی‌های داخلی، از توسعه فیبرهای دریایی غفلت کرد و تمامی کابل‌های فیبر نوری بین‌المللی که در منطقه کشیده شدند، بدون حضور و مشارکت ایران به بهره‌برداری رسیدند.

اکبری تصریح کرد: در حال حاضر در منطقه خلیج فارس پروژه‌های متعدد فیبر نوری بین‌المللیِ فعال یا در دست اجرا وجود دارد که متأسفانه ایران در هیچ‌یک از آن‌ها حضور ندارد؛ ما تنها دو یا سه خط فیبر ارتباطی با کشورهای همسایه داریم که از این میان نیز تنها مالکیت یکی از آن‌ها در اختیار یک شرکت ایرانی است و دو خط دیگر به شرکت‌های خارجی تعلق دارد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت یادآور شد: بر همین اساس، مشارکت در کابل‌های فیبر بین‌المللی را در دستور کار جدی قرار دادیم و رایزنی‌های متعددی با کنسرسیوم‌ها انجام شد؛ هرچند تحریم‌ها مانع بزرگی به شمار می‌رود، اما با ابتکارات انجام‌شده موفق شدیم به توافقات دوجانبه‌ای با کشورها و اپراتورهای منطقه برای اجرای 4 تا 5 کابل فیبر نوری در خلیج فارس دست یابیم که البته این روند با شروع جنگ تحمیلی درگیر وقفه شد و امیدواریم با بازگشت شرایط به حالت عادی، این پروژه‌های بسیار استراتژیک را که نقشی حیاتی در پایداری ارتباطات بین‌الملل کشور و اثرگذاری منطقه‌ای دارند، با جدیت دنبال کنیم.

وی با اشاره به موقعیت بی‌بدیل جغرافیایی ایران تأکید کرد: مسیر ترانزیتی ایران برای بخشی از ارتباطات، هیچ جایگزینی ندارد؛ به عنوان مثال، اگر کشورهای حاشیه خلیج فارس بخواهند به کشورهای حوزه CIS متصل شوند، در حال حاضر تنها مسیر موجود، عبور از تنگه باب‌المندب، دریای سرخ، کانال سوئز و دریای مدیترانه است که تأخیری در حدود 150 تا 160 میلی‌ثانیه ایجاد می‌کند، در حالی که این اتصال از مسیر خاک ایران با تأخیری در حدود 20 تا 30 میلی‌ثانیه ممکن می‌شود؛ مزیتی که برای بسیاری از تولیدکنندگان محتوا (Content Providerها) و سرویس‌های بزرگ بین‌المللی فعال در بازار شمال ایران و حتی مسیر شرق آسیا به اروپا جذابیت فوق‌العاده‌ای دارد.

اکبری ادامه داد: هم‌اکنون تنها مسیری که آسیا و کشورهایی نظیر هند، چین و سنگاپور را به اروپا متصل می‌سازد، مسیر دریای سرخ است که با بروز هر حادثه‌ای تحت تأثیر قرار می‌گیرد؛ بنابراین اگرچه تحریم‌ها چالش جدی محسوب می‌شوند، اما ما همواره در رویدادهای بین‌المللی اعلام کرده‌ایم که ایران نه‌تنها یک مسیر جایگزین، بلکه یک مسیر آلترناتیو (پایدار و مطمئن) است که می‌تواند ثبات ارتباطی کل منطقه و اتصال آسیا به اروپا را تضمین کند و به محض عبور از شرایط موجود، این طرح‌ها را پیش خواهیم برد.

معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت با اشاره به برنامه‌های آینده این شرکت خاطرنشان کرد: علاوه بر اقدامات لازم برای تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه، برنامه‌های تحولی متعددی در دستور کار قرار دارد که مهم‌ترین آن، «تحول در مدل کسب‌وکار شرکت» است؛ چراکه تاکنون بیشترین سهم درآمدی شرکت ارتباطات زیرساخت صرفاً از محل ارائه زیرساخت‌های پایه ارتباطی بوده، در حالی که ظرفیت‌های بسیار گسترده‌تری در این مجموعه وجود دارد.

معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، با اشاره به ضرورت دگرگونی در مأموریت‌های این شرکت اظهار کرد: شرکت ارتباطات زیرساخت باید به یک تأمین‌کننده زیرساخت دیجیتال تبدیل شود و فراتر از نقش سنتی خود عمل کرده و تمامی سرویس‌های زیرساختی مورد نیاز را به اکوسیستم ارتباطی کشور ارائه دهد. بر همین اساس، تحول در مدل کسب‌وکار، بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و دارایی‌های شرکت و به‌کارگیری الگوهای نوین تأمین مالی نظیر مشارکت عمومی-خصوصی (PPP) در دستور کار قرار گرفته است.

وی افزود: در حوزه قطب‌های مراکز داده (Data Center Hubs)، شرکت ارتباطات زیرساخت وظایف محوله را به طور کامل به انجام رسانده و در حال حاضر در سه قطب «پیام»، «مشهد» و «اصفهان» تمامی سرویس‌های زیرساختی مهیا شده است؛ فیبرهای نوری از چندین مسیر ایمن و مجزا تأمین گشته و زمینه کامل برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی جهت ساخت دیتاسنترهای امن و استاندارد با بهره‌مندی از خدمات شرکت زیرساخت فراهم است.

اکبری تصریح کرد: ارائه خدمات ارزش افزوده با مشارکت بخش خصوصی نیز از دیگر برنامه‌های اولویت‌دار ما محسوب می‌شود و به‌زودی از چند خدمت نوین رونمایی خواهد شد؛ ترجیح می‌دهم جزئیات دقیق آن در زمان رونمایی تشریح شود، اما این خدمات ظرف یک تا دو ماه آینده به بهره‌برداری خواهند رسید و زیرساخت سرویس‌های نوینی را به اکوسیستم دیجیتال عرضه خواهد کرد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت با اشاره به راهکارهای تأمین مالی پروژه‌ها گفت: استفاده از ظرفیت‌های بازار سرمایه (بورس) از راهکارهای مؤثر در دست بررسی است که علاوه بر توسعه بخش، وابستگی به بودجه و منابع دولتی را کاهش می‌دهد؛ در همین زمینه کارگروهی ویژه تشکیل شده و مطالعات کارشناسی آن به تازگی آغاز شده است.

وی با تأکید بر لزوم بازنگری در معماری ارتباطی کشور یادآور شد: ساختار فعلی اکوسیستم دیجیتال پاسخگوی نیازهای آتی نخواهد بود و در عصر هوش مصنوعی که مستلزم چابکی، نوآوری و زیرساخت‌های با کارایی و پایداری بالاست، کشور را دچار چالش خواهد کرد؛ چراکه در وضعیت کنونی، شرکت زیرساخت تنها به لایه هسته (Core) و خدمات عمده‌فروشی (Wholesale) محدود شده و در لایه‌های پایین‌تر نیز شرکت مخابرات ایران به عنوان یک اپراتور غالب فعالیت دارد که نوعی ساختار انحصاری را پدید آورده است.

اکبری اضافه کرد: هرچند اصلاح این ساختار نیازمند تصمیم‌گیری در سطوح کلان حاکمیتی است، اما ما مطالعات کارشناسی و آسیب‌شناسی را آغاز کرده‌ایم و بسته‌های پیشنهادی لازم را برای تصمیم‌گیری به مراجع بالادستی ارائه خواهیم داد.

در ادامه این نشست خبری و در بخش پرسش‌وپاسخ، یکی از خبرنگاران با اشاره به اظهارات پیشین مدیرعامل شرکت زیرساخت مبنی بر تحریم 30 درصدی دامنه‌ها علیه کاربران ایرانی از جمله مدل‌های هوش مصنوعی توسط کشور مدعی اینترنت آزاد، خواستار تشریح دقیق‌تر و مصداقی بخش‌های تحریم‌شده وب برای مردم ایران شد.

معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در پاسخ به این پرسش تصریح کرد: این موضوع، نکته‌ای بسیار حیاتی و کلیدی است؛ متأسفانه در سال‌های گذشته در میان بحث‌های مربوط به محدودیت‌ها کمتر به تحریم‌های اعمال‌شده علیه مردم ایران پرداخته شده، در حالی که این فشارها روزبه‌روز تشدید شده است و ما از نخستین روز، پایش و اقدام در این زمینه را در دستور کار قرار داده‌ایم.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در تشریح وضعیت دسترسی کاربران ایرانی و میزان تحریم‌های بین‌المللی اظهار کرد: از ابتدای آغاز به کار در شرکت زیرساخت، افزایش رویت‌پذیری (Visibility) و پایش مستمر رخدادهای شبکه در اولویت قرار گرفت؛ یکی از اقدامات کلیدی ما در این زمینه، راه‌اندازی سیستم رصد 24 ساعته بر روی چند صد هزار دامنه بزرگ و معتبر در سراسر دنیا بود تا مشخص شود چه میزان از سایت‌ها به روی کاربران ایرانی مسدود است.

وی افزود: نتایج این پایش‌ها نشان می‌دهد نزدیک به 31 درصد از این دامنه‌ها، به روی کاربران ایرانی مسدود هستند. بخش عمده و غالب این مسدودی‌ها ناشی از اعمال مستقیم تحریم‌هاست و بخش اندکی نیز به دلیل آلودگی گسترده دستگاه‌های کاربران در کشور رخ می‌دهد؛ چراکه سیستم‌های پایش ما توانایی تفکیک این موضوع را دارند که آیا انسداد از سمت سرورهای اصلی انجام شده، یا در لبه کلودها (Cloudflare و…) و به دلیل رفتارهای مشکوک ناشی از آلودگی تجهیزات اعمال شده است، اما با این وجود، سهم اعظم محدودیت‌ها مستقیماً مربوط به تحریم‌هاست.

اکبری تصریح کرد: عمده پلتفرم‌های بزرگ دنیا، APIها نظیر تمامی APIهای گوگل، و پلتفرم‌های مطرح هوش مصنوعی به روی کاربران ایرانی مسدود شده‌اند؛ علاوه بر این، بسیاری از پلتفرم‌های غیرآمریکایی نیز صرفاً به دلیل هراس از جرایم و تحریم‌های آمریکا، آی‌پی‌های (IP) مربوط به ایران را ریجکت کرده و به روی کاربران ما می‌بندند.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در ادامه بیان کرد: حال اگر این 31 درصد تحریم خارجی را در کنار محدودیت‌های اعمال‌شده ناشی از سیاست‌های داخلی قرار دهیم، درصد بسیار بالایی از خدمات اینترنتی به روی مردم ایران بسته می‌شود؛ به‌طوری که حتی اگر یک کاربر عادی ایرانی به هیچ عنوان تمایلی به استفاده از پلتفرم‌های محدودشده نیز نداشته باشد و صرفاً بخواهد فعالیت‌های روزمره، پژوهشی یا توسعه‌دهندگی انجام دهد، یک برنامه‌نویس، یک محقق، یک کسب‌وکار یا یک شهروند عادی برای دسترسی‌های بین‌المللی با سد محکم تحریم مواجه می‌شود.

وی با انتقاد شدید از تناقض رفتاری کشورهای غربی تأکید کرد: تحریم‌های اعمال‌شده جای سوال و انتقاد بسیار جدی دارد؛ چراکه اکثر این خدمات، سرویس‌های مصرفی نهایی و مستقیم (B2C) هستند که توسط برنامه‌نویسان، پژوهشگران، تولیدکنندگان و مردم عادی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در حالی که همان کشورها همواره شعار حمایت از مردم ایران، دسترسی آزاد به اطلاعات و دسترسی آزاد به خدمات دیجیتال را سر می‌دهند، در عمل بیش از 30 درصد از خدمات دیجیتال دنیا را به روی مردم کشور ما مسدود کرده‌اند که این رفتار هیچ‌گونه همخوانی با شعارهای آنان ندارد و از دیدگاه ما کاملاً محکوم است.

اکبری یادآور شد: کاربران ایرانی در این میان از یک سو با تحریم‌های گسترده بین‌المللی و از سوی دیگر با محدودیت‌های داخلی روبرو هستند؛ وضعیتی که کاربر را ناچار به استفاده از ابزارهای دور زدن محدودیت‌ها (فیلترشکن‌ها) می‌کند و خود سرمنشأ مشکلات و گرفتاری‌های امنیتی و فنی متعدد دیگری در شبکه می‌شود.

معاون وزیر ارتباطات در ذکر مصادیق دقیق خدمات تحریم‌شده گفت: پلتفرم‌های پرکاربرد هوش مصنوعی از جمله ChatGPT، جمنای (Gemini)، گروک (Grok) و کلود (Claude) و نظایر آن به طور کامل به روی ایرانی‌ها بسته است؛ تمامی APIهای گوگل مسدود شده و لیست بلندبالایی از پلتفرم‌های بازی (گیم) آنلاین نیز که توسط کودکان و نوجوانان ایرانی استفاده می‌شوند، کاملاً تحریم هستند، تا جایی که حتی در صورت تمایل به پرداخت هزینه قانونی این بازی‌ها، دسترسی کودکان ایرانی مسدود می‌شود.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره وضعیت پهنای باند ورودی و ترافیک بین‌الملل کشور اظهار کرد: میان «ظرفیت بین‌الملل» و «ترافیک بین‌الملل» تفاوت وجود دارد؛ ظرفیت بین‌الملل همواره بر حسب تقاضا افزایش می‌یابد. ما از ابتدای دولت چهاردهم تا پیش از دی‌ماه، رشد ترافیکی بیش از 50 درصدی را در کشور ثبت کردیم که متناسب با آن، ظرفیت بین‌الملل نیز افزایش یافت و در این زمینه هیچ‌گونه مشکلی نداریم.

وی افزود: با وجود سخت بودن پرداخت‌های ارزی و تحولات نرخ ارز، همواره تلاش کرده‌ایم با استفاده از درآمد حاصل از فروش ترانزیت، ظرفیت بین‌الملل را توسعه دهیم؛ هرچند برخی مسیرها در جریان جنگ آسیب دیدند؛ از جمله فیبر میان ایران و قطر که قطع شد و ظرفیت عظیمی را از دسترس خارج کرد، آسیب‌دیدگی ایستگاه ما در جاسک و خروج یکی از فیبرهای ایران و عمان از مدار و همچنین قطعی آخرین فیبر خلیج فارس در روز جمعه که بخشی از ظرفیت را متوقف ساخت، اما تلاش کردیم بلافاصله این ظرفیت‌ها را از سایر مسیرها جایگزین کنیم.

اکبری تصریح کرد: به لحاظ ظرفیت فنی در بخش بین‌الملل هیچ کمبودی نداریم، اما در خصوص حجم ترافیک باید گفت پیش از اتفاقات دی‌ماه، رشد ترافیک بین‌الملل ما بیش از 50 درصد بود که بسیار فراتر از میانگین رشد جهانی یعنی 25 درصد در سال قرار داشت؛ البته پس از اتفاقات دی‌ماه و جنگ تحمیلی و اعمال محدودیت‌ها، این روند متوقف شد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت یادآور شد: در حال حاضر به لحاظ ترافیکی، حدود 90 درصد ترافیک بین‌الملل بازگشته است؛ این افت 10 درصدی (معادل حدود یک ترابیت بر ثانیه) به این معنا نیست که کل ترافیک شبکه کاهش یافته، بلکه بر اساس برآوردهای ما، بخشی از ترافیک شبکه در ایام جنگ از مسیرهای رسمی و قانونی خارج شده و هنوز به درگاه‌های رسمی بازنگشته است و به نظر می‌رسد از مسیرهای غیررسمی در جریان است.

در ادامه این نشست خبری، خبرنگاری با طرح پرسشی درباره شایعات پیرامون تصمیم‌گیری خارج از اختیارات شرکت زیرساخت برای افزایش پهنای باند اینترنت ورودی کشور و نیاز به اخذ مجوز از مراجع نظیر مرکز ملی فضای مجازی و شرط افزایش متناسب ترافیک داخلی، خواستار شفاف‌سازی در این زمینه شد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در پاسخ به این پرسش تصریح کرد: این موضوع در دو سال اخیر به هیچ عنوان موضوعیت نداشته است، اما در گذشته چنین محدودیت‌هایی وجود داشت؛ خاطرم هست در سال 99 و به‌ویژه ایام همه‌گیری کرونا که من خودم در هیئت‌عالی شرکت زیرساخت حضور داشتم، با وجود فشارهای شدید، متاسفانه مجوز افزایش پهنای باند صادر نمی‌شد.

معاون وزیر ارتباطات در بخش دیگری از نشست خبری خود در خصوص موضوع «اخذ مجوز» برای توسعه پهنای باند و شایعات پیرامون آن تصریح کرد: در حال حاضر چنین محدودیتی وجود ندارد؛ اگرچه ممکن است مجوزهای فعلی ما سقفی بالاتر داشته باشند، اما اساساً نیازی به دریافت مجوز جدید وجود نداشته و افزایش ظرفیت بین‌الملل متناسب با رشد ترافیک، هیچ‌گاه موضوعیت نداشته است. من سراغ ندارم که مصوبه‌ای در این زمینه وجود داشته باشد و متأسفانه چنین محدودیتی در سال‌های گذشته اعمال می‌شد که امیدوارم دیگر تکرار نشود، زیرا هیچ مبنای منطقی ندارد.

وی افزود: وظیفه هر اپراتور و سرویس‌دهنده این است که متناسب با تقاضای کشور و مشترکین، ظرفیت شبکه را افزایش دهد. آنچه برای ما حائز اهمیت است، «کیفیت سرویس» است؛ ظرفیت باید به اندازه‌ای باشد که کیفیت مطلوب در اختیار کاربران قرار گیرد.

در ادامه این نشست، یکی از خبرنگاران با اشاره به اظهارات پیشین وزیر ارتباطات مبنی بر بازگشت ترافیک به وضعیت پیش از دی‌ماه، با طرح سؤالی مبنی بر تداوم اختلالات در اینترنت خواستار شفاف‌سازی درباره وضعیت واقعی کیفیت شبکه و محدودیت‌های آی‌پی‌نسخه6 (IPv6) شد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در پاسخ به این پرسش گفت: اگر به اظهارات قبلی دقت کرده باشید، تأکید کردم که تحلیل ما این است که بخشی از ترافیک از مسیرهای دیگری (غیررسمی) در جریان است. در خصوص کیفیت شبکه، باید «زنجیره سرویس» را در نظر بگیرید؛ این زنجیره از سمت کاربر شروع شده و تا نقطه پایان سرویس ادامه می‌یابد.

وی افزود: این زنجیره شامل لایه‌های مختلف است: نخست «شبکه دسترسی» (Access Network) که در اختیار اپراتورهاست، سپس «شبکه تجمیع» (Backhaul) یا شبکه درون‌شهری و استانی، در مرحله بعد «شبکه زیرساخت» قرار دارد. نکته مهم اینجاست که بین شبکه زیرساخت و شبکه اپراتورها، تجهیزات حاکمیتی قرار گرفته‌اند که سیاست‌های حاکمیتی در آن لایه اعمال می‌شود. پس از آن ترافیک وارد شبکه زیرساخت و درگاه‌های بین‌الملل شده و یا از طریق سرویس‌های داخلی ارائه می‌شود. هرگونه اختلال در هر یک از این بخش‌ها، کیفیت دریافتی کاربر را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

اکبری با تأکید بر وجود مشکلات جدی در لایه دسترسی تصریح کرد: ما در حال حاضر در لایه دسترسی با چالش‌های جدی مواجه هستیم که اپراتورهای این لایه می‌توانند در این باره اظهار نظر کنند. بر اساس سنجش‌های ما، در شبکه موبایل و در ساعات پیک، با مشکلاتی روبرو هستیم. برای مثال، در ساعت 4:30 صبح (ساعات غیرپیک) میزان تأخیر (Latency) کاربر تا شبکه زیرساخت، حدود 35 میلی‌ثانیه است، اما در ساعات پیک مصرف، این عدد به طور متوسط به 95 میلی‌ثانیه افزایش می‌یابد که این موضوع نشان‌دهنده وضعیت لایه دسترسی است.

وی در خصوص موضوع IPv6 نیز خاطرنشان کرد: درباره آی‌پی‌نسخه6 باید بگویم که هیچ محدودیتی وجود ندارد؛ هم‌اکنون همه اپراتورهای ثابت و سیار به آن دسترسی دارند و هیچ‌گونه مانع فنی برای آن دیده نمی‌شود؛ هرچند در بخش اپراتورهای ثابت، هنوز پیاده‌سازی کامل برای کاربران نهایی فاصله دارد، اما به لحاظ شبکه، هیچ مشکلی برای فعال‌سازی آن وجود ندارد.

در ادامه این نشست خبری، یکی از خبرنگاران با اشاره به مشکلات جدی در لایه دسترسی و کیفیت سرویس، به نقد وضعیت زیرساخت‌های ارتباطات ثابت پرداخت و اظهار کرد: شبکه ما در لایه دسترسی (Access) متأسفانه در سال‌های گذشته به دلیل دلایل مختلف، از جمله عدم کفایت درآمد اپراتورها برای سرمایه‌گذاری، با مشکل مواجه بوده است. شبکه موبایل نیازمند بازسازی (Replenish) بر اساس ساختارها، ظرفیت‌ها و تغییرات ترکیبی جمعیتی است؛ اما ما مشکل اصلی را در ارتباطات ثابت داریم.

وی با ارائه آماری از وضعیت پورت‌های ADSL کشور گفت: در حال حاضر بیش از 7 میلیون پورت ADSL در کشور وجود دارد. در حالی که در بهترین حالت، سرعت «آپلینک» (Up-link) این پورت‌ها 16 مگابیت بر ثانیه است، اما واقعیت این است که تنها 30 درصد از پورت‌های ADSL کشور بر روی سرعت 16 مگابیت قرار دارند؛ فراتر از آن، سرعت «دان‌لینک» (Down-link) بسیاری از آن‌ها زیر 900 کیلوبیت است. با وجود این 7 میلیون کاربر، کاربر امروزی برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و به‌ویژه پلتفرم‌های هوش مصنوعی (AI)، به پهنای باند بالا و اتصال قوی نیاز دارد. بنابراین، حتی اگر فیلترینگ برداشته شود یا پهنای باند بین‌الملل محدود نباشد، این 7 میلیون پورت به دلیل کیفیت پایین، همچنان سرویس بسیار ضعیفی خواهند داشت.

در ادامه، خبرنگاری با طرح پرسشی درباره مقابله با حملات سایبری اخیر به زیرساخت‌های کشور، از معاون وزیر ارتباطات خواست تا درباره اقدامات عملیاتی در حوزه اختیارات خود توضیح دهد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در پاسخ به این پرسش تصریح کرد: شرکت ارتباطات زیرساخت در واقع یک «کری‌یر» (Carrier) یا حامل است؛ بنابراین بر اساس تقسیم کار ملی، تکالیف مشخصی در حوزه مقابله با حملات سایبری بر عهده این شرکت قرار داده نشده است.

وی افزود: در تقسیم کار ملی که در این حوزه وجود دارد، زیرساخت‌های حساس و حیاتی به بخش‌های مختلفی تقسیم شده‌اند؛ برای مثال، بخشی در اختیار پدافند غیرعامل، بخشی در اختیار سازمان مرکز ماهر و بخشی دیگر در اختیار سازمان فناوری اطلاعات قرار دارد. در این میان، مهم‌ترین تلاش شرکت زیرساخت این بوده است که بتواند از زیرساخت‌های تحت کنترل خود در برابر این تهدیدها محافظت کند.

معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در پاسخ به پرسش خبرنگار صداوسیما درباره اقدامات این شرکت برای مقابله با حملات سایبری و تأمین امنیت شبکه تصریح کرد: شرکت ارتباطات زیرساخت، به عنوان یک «کری‌یر» (Carrier)، وظیفه حفاظت از زیرساخت‌های تحت اختیار خود را بر عهده دارد تا شبکه را امن و پایدار نگه دارد. ما همواره وضعیت ترافیکی کشور را به‌صورت لحظه‌ای پایش می‌کنیم. در خصوص حملات «دیداس» (DDoS) که از خارج از کشور به سمت زیرساخت‌های کشور صورت می‌گیرد، ما این حملات را به‌صورت «ریل‌تایم» (Real-time) کشف و بلافاصله با آن‌ها مقابله می‌کنیم.

وی افزود: خوشبختانه حملات دیداس تأثیری در سرویس‌های داخلی کشور نداشته است، چرا که موفق به شناسایی و مقابله با تمامی آن‌ها شده‌ایم؛ حتی یک یا دو هفته پیش، حمله بسیار بزرگی صورت گرفت که با آن مقابله شد. البته آن دسته از حوادث سایبری که خارج از این حوزه است، دستگاه‌های مسئولِ دیگری دارد که پیگیری آن موضوعات را بر عهده دارند.

اکبری در ادامه با ارائه آماری از رخدادهای امنیتی گفت: ما وضعیت رخدادهای امنیتی کشور را به سه دسته تقسیم می‌کنیم: رخدادهایی که از خارج به داخل صورت می‌گیرد، رخدادهای داخل به خارج، و رخدادهای داخل به داخل. به طور متوسط، روزانه بین 150 تا 180 هزار رخداد امنیتی از خارج به داخل داریم و به‌طور متوسط روزانه بین 250 تا 300 هزار رخداد امنیتی از داخل به داخل کشور رخ می‌دهد. نکته تأمل‌برانگیز این است که حتی در ایامی که اینترنت محدودیت داشت، این رخدادهای امنیتی داخلی کاهش نیافت.

وی تصریح کرد: این حجم از رخدادهای امنیتی «داخل به داخل»، نشان‌دهنده آن است که متأسفانه شبکه ما یک «شبکه آلوده» است و این حجم از رخدادها غیرطبیعی بوده و در عرصه بین‌الملل نیز ممکن است از این آلودگی برای مقاصد مختلف سوءاستفاده‌هایی صورت بگیرد.

در ادامه این نشست، خبرنگاری با اشاره به گزارش‌های آماری و فاصله زمانی سه‌ماهه برای بازگشت ترافیک به نقطه 90 درصدی (در مقایسه با ارقام متفاوت 59 درصدی در گزارش‌های فصلی)، درباره علل این روند و تأثیر اقداماتی نظیر سامانه شاهکار یا نگرانی‌های مدیریتی پرسید.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در پاسخ به این پرسش گفت: در خصوص اختلاف آماری که به آن اشاره کردید، باید بگویم برخی آمارها که در شبکه‌های اجتماعی یا توییتر به آن‌ها استناد می‌شود، به‌ویژه آمارهای «کلادفلر» (Cloudflare)، بخشی از واقعیت است اما نمی‌تواند ملاک کامل قرار گیرد؛ چرا که بخش عمده ترافیکی که از ایران به سمت کلادفلر می‌رود، از طریق «ابزارهای دور زدن محدودیت» (VPN) است و این ابزارها همیشه بین کلادهای مختلف جابه‌جا می‌شوند.

وی در پاسخ به بخش دوم سؤال مبنی بر نگرانی از لغو مجوزهای وزارت خزانه‌داری آمریکا (مانند مجوزهای D-1 یا G) و احتمال قطع دسترسی‌های ساده نظیر ایمیل، خاطرنشان کرد: این دغدغه‌ای است که وجود دارد. ما این تحولات و فشارهای بین‌المللی را رصد می‌کنیم و طبیعتاً در صورت بروز هرگونه اقدام جدید از سوی طرف مقابل، تأثیرات آن بر دسترسی‌های کاربران ایرانی ارزیابی خواهد شد، اما وظیفه ما در بخش فنی همچنان حفظ پایداری و کیفیت شبکه تحت این شرایط است.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در پاسخ به پرسش خبرنگار درباره علل تأخیر سه‌ماهه در بازگشت ترافیک به وضعیت پیش از دی‌ماه و نقش نهادهای تصمیم‌گیر تصریح کرد: اینکه زمان برای این بازگشت طولانی شد، یک معیار ثابت نیست. سیاست وزارتخانه در این زمینه، اجرای دستورات «ستاد مدیریت فضای مجازی» به ریاست معاون اول محترم رئیس‌جمهور بود؛ در واقع تصمیم‌گیری برای بازگشایی اینترنت در این ستاد انجام شد.

وی افزود: تأخیر در این فرآیند، بخشی به دلیل محدودیت‌هایی بود که از سوی نهادهای متولی اعمال می‌شد و اجرای آن‌ها زمان‌بر بود. ما تمام تلاش خود را به کار بستیم تا این محدودیت‌ها زودتر به شرایط عادی بازگردد. موضوعاتی نظیر احراز هویت دیتاسنترها و سرویس‌دهندگان نیز از جمله موارد مورد تقاضا بود. اگرچه شرکت ارتباطات زیرساخت متولی احراز هویت نیست، اما اصل این موضوع به هیچ وجه غلط نیست و در بسیاری از کشورها برای سرویس‌های کلان، مشخص می‌شود که به چه کسی سرویس داده می‌شود؛ با این حال، اجرای این موارد باعث شد سرعت بازگشت ترافیک کاهش یابد و دیتاسنترها با تاخیر متصل شوند.

اکبری در ادامه، پیرامون ابطال گواهی‌های امنیتی SSL توسط نهادهای بین‌المللی و آثار آن بر کسب‌وکارهای داخلی گفت: ما با وجه جدید و «ناجوانمردانه‌ای» از تحریم‌ها مواجه هستیم. در حالی که در دنیا همواره از حق کاربران برای دسترسی امن و صیانت از حریم خصوصی سخن گفته می‌شود، متأسفانه این حق از مردم ایران دریغ می‌شود و گواهی‌های SSL یکی پس از دیگری ابطال (Revoke) می‌شوند که این موضوع اکنون به یک چالش جدی تبدیل شده است.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت به کسب‌وکارها توصیه کرد: به نظر من کسب‌وکارها باید اقدامات جدی‌تری انجام دهند؛ از جمله اینکه نباید تنها به یک گواهی متکی باشند. آن‌ها باید با طراحی یک معماری مناسب، چندین گواهی داشته باشند تا کاربرانشان دچار مشکل نشوند. ضمن اینکه «گواهی‌دهندگان» (CA) غیرآمریکایی و غیراروپایی نیز در دنیا وجود دارند که کسب‌وکارها می‌توانند برای دریافت گواهی به سمت آن‌ها بروند.

وی در خصوص استفاده از گواهی‌های داخلی خاطرنشان کرد: این راهکار بخشی از مسائل را حل می‌کند، اما همه مشکلات ما را مرتفع نمی‌کند. برای مثال، اپلیکیشن‌های بانکی مبتنی بر اندروید می‌توانند از این گواهی‌ها استفاده کنند، اما کسانی که از اپلیکیشن استفاده نمی‌کنند یا در پلتفرم‌های دیگری هستند، قطعاً با مسائل امنیتی مواجه خواهند شد. امیدوارم کسب‌وکارها با ارائه راهکارهای کارشناسی و ابتکاری، این مسئله را مدیریت کنند.

اکبری درباره نگرانی‌ها از لغو احتمالی مجوزهای عمومی (مانند مجوز D-2) گفت: این مجوزها که برای سرویس‌های اینترنتی و فضای مجازی صادر شده‌اند، دسترسی بسیاری از کاربران و کسب‌وکارهای ایرانی به خدمات بین‌المللی را ممکن کرده‌اند و قطعاً ایجاد محدودیت در آن‌ها مشکل‌ساز خواهد بود. با این حال، این وضعیت به معنای رسیدن به «بن‌بست» نیست؛ هم‌اکنون نیز درصد بالایی از پلتفرم‌ها برای کاربران ایرانی مسدود است، اما ایرانی‌ها با استفاده از روش‌های مختلف، همچنان به این سرویس‌ها دسترسی پیدا می‌کنند.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره برنامه‌های این شرکت برای کاهش تأخیر (Ping) و بهبود کیفیت اتصال برای کاربران گیمر تصریح کرد: ما بخش مهمی از اینترنت خود را از اروپا دریافت می‌کنیم که زمان تأخیر (Latency) ارتباط بین ایران و اروپا حداقل 80 میلی‌ثانیه است. ما برای رفع مشکلات این حوزه، ظرفیت مطلوبی را با استفاده از مسیرهای منطقه‌ای ایجاد کرده بودیم که بخشی از آن از طریق قطر تأمین می‌شد، اما متأسفانه آن لینک فیبر نوری قطع شده و در حال حاضر امکان تعمیر آن وجود ندارد.

وی افزود: صاحب این فیبر، یک شرکت قطری است که به دلیل عدم صدور مجوز توسط کویت برای انجام عملیات در آب‌های این کشور، اجازه تعمیر به شرکت‌های ایرانی داده نمی‌شود و شرکت‌های غیرایرانی نیز تمایلی به نزدیک شدن به آب‌های ایران برای تعمیرات ندارند. همچنین، ما از مسیر عمان نیز مسیری را برای گیمرها در دست فعال‌سازی داشتیم که آن فیبر هم دچار قطعی شد. با این حال، تمام تلاش خود را برای تعمیر و بازیابی این مسیرها به کار بسته‌ایم و به محض تعمیر، دسترسی گیمرها به سرورهای منطقه از طریق مسیر عمان فراهم خواهد شد. علاوه بر این، در حال مذاکره با کشورهای همسایه هستیم تا برخی سرورهای بازی (Game Servers) و پلتفرم‌هایی که کاربران زیادی دارند، به نزدیک ایران منتقل شوند تا کیفیت سرویس بهتری را تجربه کنند.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در خصوص وضعیت آی‌پی‌نسخه6 (IPv6) و ابهامات موجود پیرامون اظهارات وزیر ارتباطات گفت: در کمیته راهبری شبکه ملی اطلاعات، تأکید شد که تحت هیچ شرایطی نباید محدودیت‌هایی مشابه آنچه در گذشته وجود داشت، بر روی IPv6 اعمال شود. ما معتقدیم توسعه IPv6 از تکالیف شبکه ملی اطلاعات است و ضریب نفوذ آن باید افزایش یابد؛ لذا اعمال محدودیت در شرایط مختلف به هیچ وجه پذیرفتنی نیست و این موضوع پیرو دستور آقای وزیر مبنی بر عدم اعمال محدودیت بود؛ بنابراین تأکید می‌کنم که در حال حاضر واقعاً هیچ محدودیتی در این خصوص وجود ندارد.

در ادامه این نشست، خبرنگار تسنیم با طرح سؤالی درباره امکان ورود بخش خصوصی به حوزه واردات پهنای باند و احتمال تغییر در انحصار شرکت ارتباطات زیرساخت بر اساس برنامه هفتم توسعه، خواستار شفاف‌سازی در این زمینه شد.

بهزاد اکبری در پاسخ به این پرسش تصریح کرد: موضوع انحصار ارتباطات بین‌الملل در اختیار شرکت ارتباطات زیرساخت، مصوبه «شورای عالی امنیت ملی» است و مربوط به اکنون نیست. این تصمیم در زمان خصوصی‌سازی شرکت مخابرات اتخاذ شد تا یک لایه حاکمیتی در اختیار دولت باقی بماند و شرکت ارتباطات زیرساخت به نمایندگی از دولت، این حق و انحصار را داراست؛ بنابراین اینکه شرکت‌های دیگر بخواهند در بخش «واردات پهنای باند بین‌الملل» فعالیت کنند، موضوعیت ندارد.

وی افزود: با این حال، در حوزه ترانزیت داده، هیچ محدودیتی برای بخش خصوصی وجود ندارد. همین حالا تعداد زیادی شرکت خصوصی فعال هستند که در بخش تأمین پهنای باند برای شبکه زیرساخت همکاری دارند یا در حوزه ترانزیت فعال‌اند. هر شرکتی که بتواند ترافیک بیاورد، از شبکه زیرساخت عبور دهد و ترانزیت کند، هیچ مانع و محدودیتی پیش رو ندارد و ما از فعالیت آن‌ها استقبال می‌کنیم.

معاون وزیر ارتباطات در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره تحت‌الشعاع قرار گرفتن کیفیت اینترنت به دلیل فیلترینگ و آخرین اقدامات وزارت ارتباطات برای رفع آن، تصریح کرد: اینکه فیلترینگ بر کیفیت سرویس تأثیر می‌گذارد، هیچ شکی در آن نیست؛ اصلاً اگر کسی ادعا کند فیلترینگ بی‌تأثیر است، حرفی کاملاً غیرکارشناسی زده است. روی ترافیک، یک‌سری پردازش‌های اضافی اعمال می‌شود و این پردازش‌ها قطعاً روی کیفیت سرویس اثر منفی دارد؛ به‌ویژه اگر تعداد این سیاست‌ها و قواعد پالایش زیاد باشد، از نظر فنی هرچه محدودیت‌ها افزایش یابد، تأثیر منفی آن نیز بیشتر خواهد شد.

وی با تأکید بر اینکه فیلترینگ تنها عامل افت کیفیت نیست، افزود: نکته‌ای که می‌خواهم بر آن تأکید کنم این است که مسئله کیفیت اینترنت در ایران صرفاً فیلترینگ نیست. فیلترینگ سهم دارد، اما سهم آن نسبت به سایر لایه‌ها به‌مراتب کمتر است. لایه دسترسی (Access) ما به‌شدت نیازمند تحول و ترنسفورمیشن است و ما در بخش ارتباطات ثابت حتماً به یک بازنگری و تحول اساسی نیاز داریم.

اکبری با اشاره به آمار مصرف دیتا در شبکه همراه کشور و مقایسه آن با استانداردهای بین‌المللی گفت: ارتباطات سیار ما از منظر مصرف ترافیک جزو کشورهای پیشرو است؛ طبق آخرین گزارش دوره‌ای شرکت اریکسون، متوسط ترافیک ماهانه مصرفی هر دستگاه تلفن همراه در دنیا حدود 22 گیگابایت است، در حالی که این رقم در ایران بین 23 تا 25 گیگابایت در ماه ثبت شده است. برای داشتن مقایسه‌ای دقیق‌تر، این شاخص در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس حدود 30 تا 31 گیگابایت در ماه، در کشورهایی مثل هند و نپال بین 30 تا 35 گیگابایت و در اروپا و آمریکای شمالی نیز حدود 25 گیگابایت در ماه است؛ بنابراین ما از حیث حجم مصرف ترافیک در بستر شبکه موبایل، تفاوت چندانی با میانگین‌های جهانی نداریم.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت با بحرانی خواندن وضعیت توازن شبکه در کشور تصریح کرد: آنچه شبکه ما را از دنیا متمایز و آسیب‌پذیر می‌کند، سهم نامتوازن مصرف کاربران در بستر موبایل است؛ در سطح جهان، نسبت ترافیک شبکه موبایل به شبکه ثابت حدود 30 به 70 درصد است (70 درصد مصرف روی شبکه ثابت قرار دارد)، اما در ایران به دلیل عقب‌افتادگی تاریخی در ارتباطات ثابت، این نسبت کاملاً برعکس است که امیدواریم با گسترش شبکه فیبر نوری منازل و کسب‌وکارها (FTTH) این خلأ جبران شود.

وی در ادامه به موانع توسعه نسل پنجم ارتباطات اشاره کرد و افزود: از سوی دیگر، اگر مسئله تعرفه اپراتورهای موبایل اصلاح شود، آن‌ها توان سرمایه‌گذاری خواهند داشت. امروز دنیا با سرعت خیره‌کننده‌ای به سمت نسل پنجم (5G) حرکت می‌کند؛ به‌طوری‌که هم‌اکنون حدود 50 درصد از ترافیک مصرفی موبایل در دنیا روی بستر 5G ردوبدل می‌شود، در حالی که این رقم در ایران نزدیک به «صفر» است؛ بنابراین ما نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین در این بخش‌ها هستیم و تا زمانی که این سرمایه‌گذاری رخ ندهد، بهبود بنیادین در کیفیت سرویس حاصل نخواهد شد.

اکبری در خصوص آخرین رایزنی‌های وزارت ارتباطات برای رفع فیلترینگ خاطرنشان کرد: پیگیری این اقدامات همواره در دستور کار وزارتخانه قرار دارد؛ اما باید این واقعیت را مدنظر داشت که در این حوزه، نگاه‌ها و نهادهای تصمیم‌گیر و تأثیرگذار متعددی وجود دارند؛ به‌طوری‌که حتی هم‌اکنون نیز عده‌ای معتقدند اینترنت در شرایط فعلی نباید باز باشد، در حالی که مطالبه شما رفع محدودیت‌های بیشتر است. موضع وزارت ارتباطات همواره مشخص بوده است؛ زیرا ما معتقدیم سیاست‌های فعلی فیلترینگ کارآمد نبوده و این عدم کارآمدی را با قطعیت می‌توان گفت. البته نبود فیلترینگ به این معنا نیست که هیچ قاعده‌گذاری وجود نداشته باشد، زیرا در تمام کشورهای دنیا محتواها با سازوکارهای مشخصی مدیریت می‌شوند.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، با تأکید بر اینکه اصل ساماندهی فضا در تمام دنیا رایج است، تصریح کرد: همه حاکمیت‌ها برای اعمال حاکمیت خود و صیانت از گروه‌های آسیب‌پذیر اقداماتی انجام می‌دهند و این موضوع همیشه و در همه جای دنیا وجود دارد؛ اما نکته ما این است که این حجم از اعمال سیاست‌ها متأسفانه کارآمد نبوده، به ضد خودش تبدیل شده و اثرگذار نبوده است. همان‌طور که می‌بینید، این پلتفرم‌ها همچنان در دسترس هستند و فکر می‌کنم همه شما نیز در آن‌ها حضور دارید؛ بنابراین نتیجه این سیاست‌ها صرفاً این شد که مقداری به هزینه‌های مردم اضافه شود، اعصاب کاربران خرد شود و نارضایتی جامعه افزایش یابد.

وی با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد در لایه سیاست‌گذاری افزود: به نظر می‌رسد ما در حوزه حکمرانی فضای مجازی و حکمرانی دیجیتال باید نگاهمان را تغییر دهیم؛ چراکه تحولات روز دنیا با سرعت بسیار بالایی در حال پیشروی است. اگر تمام دغدغه ما این باشد که کدام پلتفرم باز باشد و کدام بسته، از وظیفه و رسالت اصلی‌مان که توسعه زیرساخت‌های کشور و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال است بازمی‌مانیم و متوقف خواهیم شد.

در ادامه این نشست، خبرنگاری درباره برنامه‌ها و اقدامات وزارت ارتباطات برای کاهش وابستگی به تجهیزات خارجی و افزایش توان داخلی در زیرساخت‌های ارتباطی سؤال کرد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در پاسخ به این پرسش تصریح کرد: اتفاقاً در کشور اقدامات بسیار خوبی صورت گرفته است و ما شاید جزو معدود کشورهایی باشیم که در توسعه زیرساخت‌هایمان از محصولات بومی استفاده می‌کنیم. به عنوان یک مثال واقعی، در حال حاضر یکی از شبکه‌های اصلی نوری ما کاملاً مبتنی بر محصول داخلی است و این هدفی که اشاره کردم تا پایان سال ظرفیت انتقال را به بیش از 100 ترابیت بر ثانیه می‌رسانیم، کاملاً با استفاده از توان و محصولات بومی محقق می‌شود.

وی به ظرفیت‌های بین‌المللی شرکت‌های فناور ایرانی اشاره کرد و گفت: در حوزه امنیت سایبری نیز شرکت‌های متعددی داریم که محصولات باکیفیتی تولید می‌کنند و فعال هستند. اخیراً در نشست وزرای بریکس که به نمایندگی از وزیر ارتباطات حضور داشتم، این محصولات برای برخی از کشورها جذابیت داشت و خواهان همکاری سایبری با ایران بودند؛ چراکه ما در این لایه شرکت‌های توانمندی داریم.

اکبری با اشاره به لزوم اتخاذ نگاهی واقع‌بینانه در بومی‌سازی خاطرنشان کرد: با این حال باید این واقعیت اقتصادی را بپذیریم که مزیت رقابتی و اقتصادی در همه محصولات وجود ندارد. ما نباید انتظار داشته باشیم که تمامی محصولات زیرساختی کشور را به سمت بومی‌سازی ببریم و نباید به سمت انحصار برویم. ما معتقدیم باید ترکیبی از محصول بومی و محصول خارجی برای ایجاد فضای رقابتی و استفاده از فناوری‌های روز به کار گرفته شود؛ اما وجود محصولات بومی در کنار نمونه‌های خارجی، مزیت راهبردی کشور به حساب می‌آید و به ما کمک می‌کند در شرایط خاص و رخدادهای مختلف بتوانیم زیرساخت‌ها را توسعه داده و شبکه را تاب‌آور نگه داریم.

معاون وزیر ارتباطات با افشای جزئیاتی از اجرای پروژه «شبکه بحران» افزود: در پروژه شبکه بحران که در جنگ 12 روزه اجرای آن را آغاز کردیم، تمامی محصولات به کار رفته کاملاً بومی بود. شرکتی که پای کار آمد، در آن مقطع بدون دریافت حتی یک ریال پیش‌پرداخت و بدون قرارداد رسمی، صرفاً به خاطر ایران و عِرق ملی محصولات را تأمین کرد؛ هرچند تسویه‌حساب ماه‌ها طول کشید و به دلیل تورم از ارزش پول آن شرکت کاسته شد، اما مردانه ایستادند و کمک کردند.

اکبری با ترسیم راهبرد توسعه تجهیزات ارتباطی تأکید کرد: بنابراین، حمایت از تولید داخل باید با یک رویکرد درست باشد؛ یعنی نباید تلاش کنیم همه چیز را از صفر بومی کنیم، بلکه باید توان خود را روی نقاط استراتژیک بگذاریم. در بخش‌های غیرحاکمیتی و غیراستراتژیک نیز باید محصولات داخلی در کنار تجهیزات خارجی حضور داشته باشند و به سمت فتح سهمی از بازارهای منطقه‌ای و جهانی بروند؛ چراکه محصول بومی اگر نتواند سهمی از بازار جهانی کسب کند، قطعاً در بلندمدت در رقابت و ارتقای کیفیت دچار چالش خواهد شد.

معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره سهم ترافیک و کاربران استارلینک در ایران و خروج منابع مالی ناشی از آن تصریح کرد: استارلینک اکنون دیگر یک نگرانی بالقوه نیست، بلکه به یک «واقعیت» تبدیل شده است. در ایام جنگ و تنش‌های اخیر، استفاده از آن گسترش یافت و ما آثار و ردپای آن را در شبکه کشور مشاهده می‌کردیم. 

وی با اشاره به سهم استارلینک از کل پهنای باند کشور افزود: سهم استارلینک از کل ترافیک کشور عدد قابل توجهی نیست؛ آن تخمین «یک ترابیت بر ثانیه» که مطرح شد صرفاً یک برآورد است و عدد دقیق را در واقعیت هیچ‌کس ندارد و تنها خود شرکت اسپیس‌ایکس از حجم دقیق استفاده کاربران ایرانی آگاه است. هم‌اکنون حدود 10 میلیون ترمینال در کل دنیا فعال است و سهم استارلینک در جهان نیز نسبت به کل ترافیک هنوز درصد پایینی است؛ با این حال، تحولات ماه‌های گذشته در ایران باعث جهش در تعداد کاربران شد و در صورت تداوم محدودیت‌ها، روزبه‌روز بر این حجم افزوده خواهد شد.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت درباره هزینه‌های ارتباطات روستایی (USO) خاطرنشان کرد: متولی و سیاست‌گذار این حوزه وزارت ارتباطات است، اما شرکت ارتباطات زیرساخت از محل منابع داخلی خود مبالغ سنگینی را هزینه می‌کند. به عنوان مثال، ارتباط‌رسانی به روستاهای بسیار دورافتاده از طریق ماهواره صورت می‌گیرد که تأمین پهنای باند ماهواره‌ای آن‌ها بر عهده زیرساخت است و ماهانه «چند صد میلیارد تومان» بابت آن هزینه پرداخت می‌شود. همچنین ایستگاه‌های رادیویی مورد استفاده طرح USO در اختیار قرار داده شده و بابت آن‌ها هزینه‌ای دریافت نمی‌شود یا تعرفه‌ای کاملاً ناچیز از اپراتورها اخذ می‌شود.

اکبری در تشریح پروژه‌های زیرساختی فیبر نوری کشور گفت: شبکه فیبر نوری فعلی ما یک شبکه سراسری و بسیار خوب به طول 86 هزار کیلومتر در سراسر کشور است. ما همواره برنامه توسعه‌ای این شبکه را دنبال می‌کنیم تا با افزودن مسیرهای کوتاه‌تر و ظرفیت‌های جدید، ساختار شبکه را به سمت مدل «مش» (Mesh) هدایت کنیم؛ چراکه هرچه شبکه تنیده‌تر شود، پایداری و کیفیت سرویس ارتقا می‌یابد و لازمه این کار احداث ایستگاه‌های جدید فیبر نوری است که عملیات احداث 9 ایستگاه جدید در مناطقی مانند استان گلستان و سایر استان‌ها در دستور کار قرار دارد.

انتهای پیام/