به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، کلانشهر 16 میلیون نفری استانبول در ترکیه، جایگاه ویژه‌ای دارد. این شهر، علاوه بر آن که پایتخت اقتصادی ترکیه، مرکز بزرگترین هلدینگ‌ها و صنایع و تجارت و قلب تپنده گردشگری به شمار می‌آید، اصلی‌ترین کانون تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است.

درست به همین دلیل است که احزاب ترکیه نگاه ویژه‌ای به قسطنطنیه دیروز و استانبولِ امروز دارند و ثبات و امنیت این شهر، برایشان اهمیت حیاتی دارد.

اهمیت و حساسیت استانبول را زمانی می‌توانیم به روشنی درک کنیم که به خاطر بیاوریم این شهر بزرگ، در یکی از پرمخاطره‌ترین گسل‌های زلزله‌ای منطقه قرار دارد و وقوع یک زلزله بزرگ در چنین شهری، حتی اگر به سونامی ختم نشود، می‌تواند بر سرنوشت سیاسی و اقتصادی ترکیه تاثیر مستقیم بگذارد.

کما این که انتشار نتایج یک گزارش تحقیقاتی که توسط مهندسان و کارشناسان شهرداری استانبول انجام شده، عقربه نگرانی را به بالاترین سطح قرمز رساند و مشخص شد که نیمی از ساختمان‌های استانبول، با یک زلزله بزرگ ویران خواهند شد.

روزنامه قرارگازته چاپ آنکارا که عکس و تیتر صفحه نخست را به این موضوع اختصاص داده، در شرح تیترِ «گزارشِ ترسناک» آورده است: «شهرداری استانبول در پاسخ به درخواست مستقیم شهروندان، از چهل هزار واحد ساختمانی در این شهر بازدید کرد. نتایج تحقیق تیم‌های کارشناسی دهشتناک است. آنان می‌گویند، از چهل هزار ساختمانی که مورد بازدید فنی قرار گرفتند، بیست هزار واحد، در طیف خطرناک و بسیار خطرناک هستند. چنین چیزی به این معنی است که در صورت وقوع زلزله، امکان نجات ساکنان این ساختمان‌ها وجود ندارد. با این حال، آنان راهی برای بازسازی یا حتی مقاوم‌سازی واحدهای خود ندارند و در ریسک و مخاطره زندگی می‌کنند».

رسانه‌های ترکیه می‌گویند، ویرانی هزاران واحد مسکونی و مرگ 53000 نفر در زلزله بزرگ 6 فوریه در قهرمان مرعش و استان‌های پیرامونش، ترس از پیامدهای زلزله و اتخاذ تدبیر در برابر این پدیده طبیعی را به یک ضرورت ملی تبدیل کرده است.

آن زلزله بیش از یکصد میلیارد دلار خسارت وارد کرد، اما شواهد نشان می‌دهد که مشکل ساختمان‌های فرسوده هنوز حل نشده است.

روزنامه سوزجو نیز به این اشاره کرده که در بیست و هفتمین سالگرد زلزله 17 آگوست، گزارش‌های بازرسی شهرداری کلان‌شهر استانبول زنگ خطر را به صدا درآورد. بین ژوئیه 2020 و ژوئیه 2026 میلادی و به مدت 6 سال، صدها تیم مهندسی به درخواست شهروندان از 40 هزار ساختمان بازدید و نتیجه نهایی را به این شکل اعلام کردند: 20 هزار ساختمان در دسته خطر «زیاد» یا «بسیار زیاد» قرار دارند.

گزارش‌ها نشان داده که از بین محلات مختلف کلانشهر استانبول، بدترین مناطق، شامل آوجیلار و زیتون بورنو هستند. درصد ساختمان‌های پرخطر در محلات و بخش‌های مختلف استانبول، از این قرار است:
آوجیلار 19.7 درصد
زیتون بورنو 15 درصد
باغجیلار 8.34 درصد 
کوچک‌چکمجه 7.8 درصد
فاتح 6 درصد

برخی از روزنامه‌های طرفدار حزب عدالت و توسعه به این اشاره کردند که اشاره مکرر به خطر ساختمان‌های فرسوده در استانبول، دلایل سیاسی دارد و این مساله به این دلیل برجسته شده که شهرداری این شهر در اختیار مخالفین اردوغان است و می‌خواهند از این طریق، به دولت و حزب حاکم فشار وارد کنند.

اما شهرداری استانبول، با استناد به گزارش رسمی وزیر محیط زیست و شهرسازی کابینه اردوغان، نشان داده که حتی خود وزیر نیز، به این واقعیت اذعان کرده که هم اکنون در کل ترکیه 6  میلیون باب ساختمان و در کلانشهر استانبول ششصد هزار باب ساختمان، در شرایطی هستند که ممکن است هر لحظه فروبریزند. 

این امر فوریت تحول شهری را برجسته می‌کند و به طور ویژه، لرزش‌هایی که به طور متوالی در ماه اوت در گسل مرمره شمالی یعنی در پرخطرترین و فعال‌ترین خط گسل اصلی ترکیه رخ داد، نگرانی‌های فراوانی را در مورد «زلزله بزرگ استانبول» و بنیان سست ساختمان‌ها ایجاد کرد. 

مراد کوروم وزیر محیط زیست و شهرسازی، اخیراً هم یک بار دیگر اعلام کرد که یک و نیم میلیون خانه در استانبول در معرض خطر هستند. اما از میان آنها، ششصد هزار باب، در دقایق اولیه زلزله احتمالی در معرض خطر فروپاشی هستند و به این ترتیب زندگی 2.5 میلیون شهروند در معرض خطر بسیار جدی است.

تناقض بزرگ نوساز و کهنه ساز

ترس از فرو ریختن ششصد هزار ساختمان در استانبول، در وهله نخست این تصور را ایجاد می‌کند که همه آنها از بناهای فرسوده و کهنه ساز هستند.

ولی واقعیت چیز دیگری می‌گوید: «گزارش متخصصین شهرداری استانبول نشان داده که بدون استثنا، تمام واحدهای فرسوده و پرخطر، همان ساختمان‌هایی هستند که بعد از سال 1999 میلادی ساخته شده‌اند!» به عبارتی روشن، بناهای دارای عمر و قدمت بیش از پنجاه سال در استانبول، ریسک و مخاطره بالایی ندارند اما اغلب ساختمان‌های نوساز، بسیار فرسوده شده‌اند.

کارشناسان با تکیه بر این بخش از گزارش، بر این موضوع تاکید می‌کنند که از سال 1999 میلادی به بعد، در سیاست‌های دولت و شهرداری استانبول و رویه‌های ساختمان‌سازی و صدور مجوز پایان کار، اتفاقات ناخوشایندی روی داده که ایمنی و استانداردها را نادیده گرفته و انبوه‌سازی در استانبول را در دریایی از فساد مالی غرق کرده است. 

استانبول و انتخابات

بدون تردید، در همه انتخابات‌های حساس و رقابت‌های سیاسی بزرگ در ترکیه، این استانبول است که تکلیف نهایی کار را روشن می‌کند. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه و رهبر حزب عدالت و توسعه نیز بارها گفته، کسی که استانبول را به دست بیاورد، قادر است تمام ترکیه را کنترل کند و کسی که استانبول را از دست دهد، کل ترکیه را از دست خواهد داد.

با تطبیق وضعیت سیاسی و اقتصادی چند سال اخیر ترکیه با این سخن مشهور اردوغان، می‌توان به وضوح دید، از زمانی که حزب عدالت و توسعه در سال 2019 میلادی، استانبول را از دست داد و شهرداری به دست اکرم امام اوغلو افتاد، حزب حاکم در سراسر ترکیه، بخش مهمی از محبوبیت و مشروعیت خود را از دست داد.

در نتیجه در شرایط فعلی نیز، اردوغان و رفقای او در حزب عدالت و توسعه و ائتلاف جمهور، درباره استانبول، چنین دغدغه‌های مهمی دارند: اول این که اگر یک زلزله بزرگ دیگر روی دهد، دولت و حزب حاکم نمی‌تواند زیر بار فشارهای اقتصادی و انتقادات گسترده کمر راست کند. دوم این که سرمایه گذاری برای مقاوم‌سازی مسکن در استانبول، می‌تواند منجر به افزایش آرای حزب حاکم شود.

ولی واقعیت این است که تامین مالی مقاوم‌سازی مسکن بسیار دشوار است. به ویژه در شرایطی که بانک مرکزی ترکیه، نرخ سود تسهیلات بانکی را به 37 درصد رسانده، شهروندان انگیزه‌ای برای دریافت تسهیلات مقاوم‌سازی ندارند و دولت نیز توان آن را ندارد که بخشی از سود را به عنوان یارانه دولتی بر عهده بگیرد.

از این گذشته، در بزنگاه وقوع زلزله، احزاب مخالف نه تنها با طرح انتقادات گسترده درباره ضعف دولت در کمک رسانی به زلزله زدگان‌اش را شور می‌کنند، بلکه مداوماً به این موضوع دامن می‌زنند که دولت و وزارت محیط زیست و شهرسازی، به وظایف خود برای مقاوم‌سازی مسکن، عمل نکرده‌اند.

انتهای پیام/