علیرضا قیامتی، شاهنامه‌پژوه و استاد زبان و ادبیات فارسی در گفت وگو با خبرنگار تسنیم از مشهد در حاشیه آیین گرامیداشت زادروز جلال خالقی‌مطلق که به همت بنیاد فردوسی شاخه توس در آرامگاه فردوسی مشهد برگزار شد، با اشاره به جایگاه این شاهنامه‌پژوه برجسته اظهارکرد: بر همگان آشکار است که دکتر خالقی‌مطلق شاهنامه‌پژوهی بی‌نظیر و بی‌مانند بود و اگر نگوییم سرآمد، دست‌کم می‌توان گفت در حوزه تخصصی خود چهره‌ای بی‌مانند به شمار می‌رفت.

وی افزود: برای نخستین‌بار می‌توان گفت دکتر خالقی‌مطلق همه نسخه‌های معتبر شاهنامه را دیده بود و تنها کسی بود که چنین کاری را انجام داد و در تصحیح خود نیز از این نسخه‌ها بهره گرفت. این استاد زبان و ادبیات فارسی ادامه داد: به گمان من کاری که دکتر خالقی‌مطلق انجام داد، حاصل بیش از نیمی از عمر او بود که به پای شاهنامه گذاشت و در نهایت به کامل‌ترین و بهترین تصحیح شاهنامه منجر شد.

خالقی‌مطلق؛ پژوهشگری که ابهام‌های شاهنامه را روشن کرد

قیامتی درباره مهم‌ترین خدمات جلال خالقی‌مطلق در حوزه شاهنامه‌پژوهی گفت: مهم‌ترین خدمت ایشان هم در زمینه تصحیح شاهنامه و هم در پژوهش‌هایی بود که در عرصه شاهنامه انجام دادند. هر مقاله‌ای که دکتر خالقی‌مطلق درباره شاهنامه نوشت، به یک زاویه تاریک و پرابهام از شاهنامه نور می‌افکند و آن را برای دیگران روشن می‌کرد.

وی تصریح کرد: پژوهش‌های دکتر خالقی‌مطلق در بسیاری از موارد راهگشای پژوهش‌های دیگر شاهنامه‌پژوهان در این عرصه بود و از این جهت، آثار ایشان جایگاه ویژه‌ای در مطالعات شاهنامه دارد و بسیاری از پژوهش‌های انجام‌شده در این حوزه از نتایج و دستاوردهای علمی ایشان بهره برده‌اند.
درگذشت خالقی‌مطلق در سایه جنگ قرار گرفت

این شاهنامه‌پژوه با اشاره به همزمانی درگذشت جلال خالقی‌مطلق با آغاز جنگ اخیر در ایران اظهار داشت: متأسفانه درگذشت ایشان با مجموعه‌ای از اتفاقات سیاسی و آغاز جنگ همزمان شد و آن‌طور که باید، اطلاع‌رسانی و بازتاب خبری درخوری درباره درگذشت این استاد برجسته صورت نگرفت.

وی افزود: در روز آغاز جنگ بود که ایشان از میان ما رفتند و به همین دلیل، مراسم و برنامه‌های مربوط به ایشان نیز آن‌چنان که باید و شاید بازتاب خبری پیدا نکرد و تحت تأثیر فضای اندوهباری قرار گرفت که در کشور حاکم بود.

قیامتی ادامه داد: پس از جنگ نیز شاید آن‌چنان که باید مراسم و بزرگداشتی درخور جایگاه این استاد برگزار نشد و به گمان من، این برنامه مهم‌ترین و بزرگ‌ترین بزرگداشتی است که تاکنون برای ایشان در مشهد برگزار می‌شود.

توس؛ جایگاه شایسته برای بزرگداشت خالقی‌مطلق

وی با اشاره به برگزاری این آیین در آرامگاه فردوسی گفت: حق دکتر خالقی‌مطلق همین است که در مشهد و در جوار آرامگاه فردوسی از او یاد شود؛ چراکه مشهد و توس به دلیل زادگاه فردوسی و خاستگاه حماسه ایران، جایگاه ویژه‌ای در حوزه شاهنامه دارند.

این استاد زبان و ادبیات فارسی افزود: خود دکتر خالقی‌مطلق نیز هر زمان که به ایران می‌آمد، یکی از نخستین جاهایی که به آن سفر می‌کرد مشهد و توس بود و از سوی دیگر، بنیاد فردوسی شاخه توس نیز با ایشان ارتباط نزدیکی داشت و ایشان ریاست بنیاد فردوسی شاخه توس را بر عهده داشتند.

بزرگداشت خالقی‌مطلق، بزرگداشت ایران و شاهنامه است

قیامتی تأکید کرد: بی‌گمان بزرگداشت دکتر خالقی‌مطلق، بزرگداشت ایران و بزرگداشت شاهنامه است و امروز برای پیوستگی ملی و برای اینکه همه ما در کنار یکدیگر باشیم، نیاز داریم شاهنامه را به‌عنوان بزرگ‌ترین بنیان هویتی و ملی خودمان بشناسیم.

وی گفت: شاهنامه در طول تاریخ پناهگاه ملی ایرانیان بوده است و بزرگداشت دکتر خالقی‌مطلق نیز می‌تواند در همین راستا باشد؛ یعنی بزرگداشت شاهنامه، فردوسی، ایران و ایران‌زمین و همچنین پیوستگی ایرانیان.

ضرورت معرفی شاهنامه با زبان نسل امروز

شاهنامه‌پژوه و استاد زبان و ادبیات فارسی در پاسخ به پرسشی درباره تغییر شیوه مطالعه نوجوانان و گرایش بیشتر آنان به فضای مجازی، بر ضرورت استفاده از زبان هنر و فناوری برای معرفی شاهنامه تأکید کرد و گفت: ما چاره‌ای نداریم جز اینکه شاهنامه را به زبان روز و زبان نسل امروز معرفی کنیم و نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم نوجوانان امروز تنها با همان متن کهن با شاهنامه ارتباط برقرار کنند.

وی افزود: البته متن اصلی شاهنامه و آموزش آن جایگاه خود را دارد، اما کار اصلی این است که شاهنامه با زبان هنر، فناوری‌های روز و رسانه‌ها آمیخته شود.

قیامتی گفت: باید از ظرفیت نمایش، نقاشی، بازی‌های شاهنامه‌ای و دیگر ابزارهای هنری و فناورانه استفاده کنیم تا بتوانیم شاهنامه را به نسل جدید نزدیک‌تر کنیم و زمینه ارتباط بیشتر نوجوانان و جوانان با این میراث ارزشمند فرهنگی را فراهم کنیم.

به گزارش خبرنگار تسنیم از مشهد، آیین گرامیداشت زادروز جلال خالقی‌مطلق، شاهنامه‌پژوه و پژوهشگر برجسته شاهنامه، با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان فرهنگ و ادب فارسی در آرامگاه فردوسی مشهد برگزار شد. 

این آیین به همت «بنیاد فردوسی شاخه توس» برگزار شده و جمعی از چهره‌های علمی و فرهنگی حوزه شاهنامه‌پژوهی در آن حضور داشتند. ژاله آموزگار، استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی و استاد بازنشسته دانشگاه تهران، دکتر علیرضا قیامتی، شاهنامه‌پژوه و استاد زبان و ادبیات فارسی، و دکتر عباس خیرآبادی، شاهنامه‌پژوه، از جمله چهره‌های حاضر در این آیین بودند. 

در این برنامه، ضمن گرامیداشت زادروز جلال خالقی‌مطلق، از جایگاه علمی و پژوهشی این شاهنامه‌پژوه برجسته و نقش او در تصحیح، پژوهش و شناساندن شاهنامه فردوسی تجلیل شد . 

گفتنی است؛ جلال خالقی مطلق، پژوهشگر و شاهنامه پژوه ایرانی در تهران به دنیا آمد. او تحصیلاتش را تا دبیرستان در تهران گذراند و برای تحصیلات دانشگاهی راهی آلمان شد و در سال 1349 از رساله دکتری خود با عنوان «زنان در شاهنامه» دفاع کرد.

خالقی مطلق از سال 1351 در بخش مطالعات ایرانی دانشگاه کلن آلمان به تدریس زبان، ادبیات و فرهنگ فارسی پرداخت و پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینه ادبیات حماسی ایران و شاهنامه آغاز کرد. او با بررسی چاپ‌ها و تصحیح‌های متنوع شاهنامه به ضرورت تصحیح دوباره این اثر پی برد و با جمع آوری شمار زیادی از دست نویس‌های این اثر، بررسی بیش از 50 نسخه از شاهنامه‌های مختلف را در دستورکار خود قرار داد. وی در نهایت 15 نسخه از شاهنامه‌های موجود را برای تصحیح این اثر انتخاب کرد و آن را به شیوه علمی، انتقادی با همکاری محمود امیدسالار و ابوالفضل خطیبی تصحیح و در فاصله سال‌های 1366 تا 1386 در هشت جلد چاپ و منتشر کرد.

یادداشت‌های شاهنامه نیز به همت ایشان در سه جلد منتشر شد. دکتر جلال خالقی مطلق پس از شناسایی دست نویس دیگری از شاهنامه که به عنوان نسخه سنت جوزف شناخته می‌شود با بازنگری و سهیم ساختن ضبط‌های این نسخه در شاهنامه مصحح خویش، چاپ و انتشار این اثر را در چهار جلد به پایان رساند. از ایشان علاوه بر تألیف چندین عنوان کتاب در حوزه پژوهش‌های وابسته به شاهنامه، قریب به دویست عنوان مقاله به زبان‌های فارسی و انگلیسی عموما در مجلاتی، چون «سیمرغ» «ایران نامه»، «ایران شناسی»، «کلک»، «نامه ایران باستان» و مجله دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد چاپ و منتشر شده است. از این تعداد 63 مقاله در دانشنامه «ایرانیکا» منتشر شده است.

انتهای پیام/282