؛ برنامه‌هایی که فراتر از آموزش، بر تغییر نگرش، شبکه‌سازی و شکل‌دهی به نسل آینده تصمیم‌سازان این کشور تمرکز دارند.

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، آمریکا از سال 2007 تاکنون با راه‌‌اندازی مراکز آموزشی غیردولتی متعدد و برگزاری برنامه‌‌های آموزشی و مهارت‌افزایی گوناگون در عراق به توسعه نفوذ نرم خود در این کشور پرداخته است. یکی از این برنامه‌‌‌های آمریکایی‌‌ها برنامه آیلپ (IYLEP) بوده است. آیلپ برنامه‌ای آموزشی ـ فرهنگی است که امکان سفر یک‌ماهه دانش‌آموزان و دانشجویان عراقی به آمریکا را فراهم می‌کند.

این برنامه با حمایت سفارت آمریکا در بغداد و بخش برنامه‌های جوانان وزارت امور خارجه این کشور اجرا شده و تاکنون بیش از 3000 نفر در آن مشارکت داشته‌اند. اجرای این برنامه نیز در دوره‌های مختلف به سازمان‌های غیردولتی واگذار شده و در سال‌های اخیر سازمان «ورد لِرنینگ» مسئولیت آن را بر عهده داشته است.

اهمیت آیلپ صرفاً در آموزش یا تبادل فرهنگی خلاصه نمی‌شود. این برنامه، آموزش، تجربه فرهنگی، ارتباطات اجتماعی و شبکه‌سازی را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد؛ ترکیبی که به دنبال شکل‌دهی به نگرش نسل آینده عراق است.

یکی از اهداف اصلی این برنامه، شناسایی و پرورش جوانانی است که بتوانند در آینده در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی عراق نقش‌آفرینی کنند. در واقع، سرمایه‌گذاری بر روی جوانان به معنای سرمایه‌گذاری حول افرادی است که ممکن است در سال‌های آینده به مدیران، فعالان اجتماعی، کارآفرینان و تصمیم‌سازان کشور تبدیل شوند.

بخش دیگری از برنامه بر افزایش شناخت متقابل میان جامعه آمریکا و عراق متمرکز است. حضور جوانان عراقی در محیط‌های دانشگاهی و اجتماعی آمریکا، ارتباط با خانواده‌های آمریکایی و آشنایی با فرهنگ این کشور در تغییر تصویر آنان از ایالات متحده مؤثر است؛ به‌ویژه در کشوری که تجربه اشغال آمریکا در سال 2003 را در حافظه تاریخی خود دارد. از این منظر، دیپلماسی عمومی به ابزاری برای بازسازی تصویر آمریکا و فراهم کردن زمینه ارتباطات اقتصادی و اجتماعی آینده تبدیل می‌‌شود.

آشنایی شرکت‌کنندگان با مفاهیمی همچون حقوق شهروندی، مشارکت مدنی و مسئولیت اجتماعی نیز بخش دیگری از این برنامه است. این مفاهیم از جمله کلیدواژه‌‌هایی است که معمولا در گفتمان لیبرالی به آن‌‌‌ها پرداخته می‌‌‌شود و بر نگرش جوانان نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی اثر می‌‌گذارند. همچنین برنامه‌هایی برای آشنایی شرکت‌کنندگان با گروه‌های قومی و مذهبی مختلف و حضور آنان در کلیساها، کنیسه‌ها و خانواده‌های آمریکایی برگزار می‌شود.

مهم‌ترین وجه آیلپ، شبکه‌سازی پس از پایان دوره است. ارتباط میان فارغ‌التحصیلان و سازمان‌های مرتبط با برنامه می‌تواند شبکه‌ای از جوانان آموزش‌دیده و مرتبط با یکدیگر ایجاد کند؛ شبکه‌ای که در شرایط عادی برای اجرای پروژه‌های اجتماعی و اقتصادی و در شرایط بحرانی، ظرفیتی برای اثرگذاری در وقایع خاص سیاسی و اجتماعی خواهد داشت.

از این منظر، آیلپ را می‌توان بخشی از راهبرد نفوذ نرم آمریکا در عراق دانست؛ راهبردی که به جای اتکا به ابزارهای سخت، بر آموزش، فرهنگ، ارتباطات و شبکه‌های انسانی متمرکز است و هدف آن، اثرگذاری تدریجی بر نگرش نسل آینده این کشور است. این راهبرد بر پایه‌ی استفاده از ابزارهای فرهنگی، آموزشی و ارتباطی برای تأثیرگذاری تدریجی بر ذهن و رفتار نسل جدید عراقی‌ها بنا شده است. برخلاف اشکال سنتی مداخله‌گری نظامی، سیاست نفوذ نرم آمریکا بر ایجاد تغییر در نگرش‌ها و باورهای اجتماعی متمرکز است؛ تغییری که در درازمدت می‌تواند بنیان‌های فکری و فرهنگی جامعه هدف را متحول سازد.

ایالات متحده با بهره‌گیری از برنامه‌هایی نظیر آیلپ می‌کوشد نسلی جدید از نخبگان و رهبران را پرورش دهد که در ظاهر، مستقل و ملی‌گرا به نظر می‌رسند، اما در عمل، در چارچوب گفتمان و ارزش‌های غربی تربیت یافته‌اند. این نسل، در تصمیم‌گیری‌های آینده کشور خود در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی، ناخودآگاه در راستای منافع آمریکا از جمله آسیب به منافع محور مقاومت و بهبود وضعیت صادرات کالای آمریکایی به عراق حرکت خواهد کرد.

از این رو، لازم است نهادهای فرهنگی، دانشگاهی و رسانه‌ای در ایران و عراق با آگاهی‌‌بخشی نسبت به این امر، مردم عراق را نسبت به عواقب و خطرات آن مطلع سازند. از سوی دیگر، ضروری است این نهادها با استفاده از ظرفیت‌‌‌‌های موجود چون حضور هزاران نفر از دانشجویان عراقی در ایران در آموزش و آماده‌‌‌سازی بهینه برای توانمندسازی فنی و معرفتی آنان براساس مبانی اسلامی اقدام ورزند. این موضوع سبب می‌‌‌شود در آینده، تعداد زیادی از جوانان مسلمان و معتقد به گفتمان مقاومت در بخش‌‌‌های مختلف اقتصادی، سیاسی و اجتماعی عراق پرورش یابند و مانع از نفوذ روزافزون آمریکا در این کشور می‌‌‌شود.

انتهای پیام/